گیاه و زیست فناوری ایران
سال:1401 | دوره:17 | شماره:2 |تعداد مقالات:6

یکی از معیار های مهم در تعیین کیفیت گل شاخه بریده عمر گلجای آن است. عمر گلجای یک گل شاخه بریده به مدت زمان بین قرارگیری ساقه در محلول گلجای تا از دست دهی ارزش زینتی قابل رویت اشاره دارد. از علائم پایان عمر گلجای رز شاخه بریده می توان به خمیدگی گردن، آبی شدن و پژمردگی اشاره نمود. عوامل بسیاری در عمر گلجای رز شاخه بریده موثر هستند که در دسته بندی کلی می توان آن ها را به دو دسته عوامل قبل از برداشت و عوامل پس از برداشت تقسیم بندی کرد. مهم ترین عوامل قبل از برداشت شامل رطوبت نسبی، آلودگی بوتریتیس، شرایط نوری، تغذیه و دما می باشد. مشاهده شده است که رز های پرورش یافته در رطوبت نسبی بالا، دوره نوری نور مداوم، شدت نور و CO2 کم و همچنین گل های پرورش یافته در فصل زمستان عمر گلجای کوتاه تری خواهند داشت. عموما تاثیر عوامل قبل از برداشت در عمر گلجای رز شاخه بریده بر روی تعادل آبی گیاه و عملکرد استوماتی آن است. زمان برداشت، طول ساقه ی گل، شرایط محیطی نگهداری گل و تاثیر برخی تنظیم کننده های رشد گیاهی از عوامل مهم پس از برداشت در گل شاخه بریده رز می باشند. در این مقاله مروری به بررسی این عوامل پرداخته خواهد شد.

رشد بیابان در ایران معضلی بزرگ به شمار می رود. بخش وسیعی از اراضی کشور را محیط های آسیب پذیر به خطر بیابانی شدن احاطه کرده اند، به طوریکه حدود 75 درصد از اکوسیستم های مناطق خشک و نیمه خشک کشور، با آثار و پیامدهای بیابانی شدن روبرو هستند. آثاری چون خشک شدن دریاچه های داخلی، طوفان های ماسه، گرد و غبار و تشدید فرسایش بادی، جلوه بارزی از نرخ رو به رشد بیابانی شدن در سال های اخیر در کشور است. در اکوسیستم های خشک و نیمه خشک به دلیل کمبود رطوبت و سایر شرایط نامناسب اقلیمی، پوشش گیاهی اندکی وجود دارد. در نتیجه خاک ها بیشتر در معرض تخریب هستند، ولی در برخی از این مناطق با وجود کمبود رطوبت خاک، دمای بالا و سایر شرایط نامناسب اکولوژیک، فواصل بین گیاهان اغلب توسط جامعه ای از موجودات گیاهی ذره بینی پوشانده شده است و این جوامع به نام پوسته های زیستی خاک شناخته می شود. پوسته-های زیستی خاک، مشارکت ذرات معدنی خاک همراه با سیانوباکتری ها، جلبک ها، قارچ ها، گلسنگ ها یا بریوفیت ها بوده و پوشش رایج در فضاهای باز اطراف گیاهان آوندی در مناطق خشک و نیمه خشک هستند. پوسته های زیستی به طور قابل توجه فرآیندهای زیست بوم های اولیه را تحت تاثیر قرار می دهند و به عنوان مهندسین زیست بوم در مناطق خشک توصیف شده اند.

جهت بررسی افزایش عملکرد کمی و کیفی قارچ دکمه ای Agaricus bisporus با روش ارزیابی اثر پودر سویا (SF) و کلات آهن (Fe) تحت تلقیح با باکتری زیستی محرک رشد گیاه، آزمایشی به صورت فاکتوریل با سه تکرار در شرکت قارچ باران شهرستان دزفول در سال 1397 انجام گرفت. کلات آهن در سه سطح صفر، 250 و 500 میلی گرم در لیتر از منبع 6 درصد کلات آهن، پودر سویا در سه سطح صفر، 5/1 و 3 درصد وزن کمپوست خشک و تلقیح باکتریایی در دو سطح عدم تلقیح (B2)و تلقیح میسیلیوم با باکتری (B1) بود. نتایج نشان داد حداکثر عملکرد تازه (77/20 کیلوگرم در متر مربع) از تیمار (باکتری سودوموناس پوتیدا + آرد سویا 5/1 درصد + کلات آهن 500 میلی گرم در لیتر) به دست آمد. بیشترین میزان اسیدهای آمینه متیونین ( mgkg―, 1DW29/2) و لیزین ( mg kg―, 1 DW 97/4) در تیمار (باکتری سودوموناس پوتیدا + آرد سویا 3 درصد) مشاهده شد. بیشترین ظرفیت آنتی اکسیدانی در تیمار (آرد سویا 5/1 درصد + کلات آهن 500 میلی گرم در لیتر) با 19/4 میلی-مول بر کیلوگرم در عدم تلقیح باکتری مشاهده شد. با توجه به نتایج، غنی سازی خاک پوششی با آهن تاثیر قابل ملاحظه ایی بر صفات کمی و کیفی قارچ نداشت اما کاربرد آرد سویا در سطح 5/1 درصد به ویژه همراه با P. putida نقش موثرتری داشت. بنابراین برای افزایش تولید و بهبود صفات کیفی قارچ استفاده از آرد سویا به اندازه 5/1 درصد همراه با P. putida توصیه می شود.

این پژوهش به منظور بررسی برخی از شاخص های رشدی، فعالیت آنتی اکسیدانی، فلاونوئید کل، انباشت قندهای محلول و میزان تغییرات پروتئین کل در شرایط ریزگرانش و ترکیب طیف نوری با 4 تکرار بر روی گیاه عروسک پشت پرده(Physalis alkekengi L. ) انجام گرفت. دانه رست های کشت شده در شرایط کشت درون شیشه (In vitro) در دو شرایط نوری مختلف شامل، سفید(شاهد) و قرمز+ آبی (R+B) در معرض تیمار ریز جاذبه قرار گرفتند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که تیمار طیف نوری قرمز+آبی جوانه زنی بذر و محتوای نسبی آب برگ (RWC) را به ترتیب 9/23 و 1/32 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. تیمار ریز جاذبه تحت نور سفید و تیمار ریزجاذبه تحت نور قرمز+آبی به ترتیب 1/78 و 4/97 درصد، سبب افزایش زیست توده در مقایسه با کنترل شد. میزان فعالیت آنتی اکسیدانی در گروه های تیماری، افزایش معنی داری را در برگ ها نشان داد که بیشترین مقدار در شرایط ریز جاذبه تحت نورقرمز+ آبی(1/10درصد) بود. تیمار ریز جاذبه تحت طیف نوری قرمز+آبی به طور معنی داری میزان فلاونوئید کل را حدود 6/19 درصد در مقایسه با کنترل بهبود بخشید. بیشترین میزان فعالیت آنزیم فنیل آلانین آمونیالیاز(PAL) در شرایط ریز جاذبه در ریشه 7/9 درصد اندازه گیری شد. تیمار نور قرمز+آبی و ریزگرانش مقدار پروتئین کل و قند محلول را افزایش دادند و همچنین استفاده همزمان از این دو تیمار بیشترین مقدار (به ترتیب 8/71 و 1/45 درصد)را نشان داد. از طیف نور قرمز+آبی می توان به منظور بهبود جوانه زنی بذر و محتوای نسبی آب برگ استفاده کرد. به طور کلی تیمار ریز گرانش تحت تابش قرمز+آبی به طور هم افزایی زیست توده، فعالیت آنتی اکسیدانی، مقدار پروتئین کل و قندهای محلول را در مقایسه با شاهد سفید افزایش می دهد.

پرورش گیاهان در مناطق خشک و نیمه خشک بدلیل شوری منابع تولید اهمیت فراوانی دارد. یکی از مواردی که فرآیند رشد در این مناطق را تحت تأثیر قرار می دهد، مدیریت عناصر غذایی از طریق کاربرد نانوکودها است. به منظور بررسی تاثیر کاربرد کودهای نانو در خاک شور بر برخی صفات مورفولوژیک گل جعفری رقم جعفری آفریقایی (T. erecta) پژوهشی در قالب طرح کاملا تصادفی در شهرستان گرمسار اجراگردید. گیاهان در 7 تیمار و 3 تکرار و هر تکرار حاوی 3 نمونه با 3 غلظت نانو کلات روی12% (750 میلی گرم در لیتر، 5/1 گرم در لیتر و 3 گرم در لیتر) و 3 غلظت نانو کلات پتاسیم 27% (1 میلی گرم در لیتر، 2 میلی گرم در لیتر و 4 میلی گرم در لیتر) و عدم کاربرد کود (شاهد) توسط محلول پاشی تیمار گردیدند. در این پژوهش ارتفاع گیاه، وزن تر اندام هوایی، وزن تر ریشه، وزن خشک اندام هوایی و وزن خشک ریشه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمار نانو کود کلات روی 3 گرم در لیتر بیشترین مقدار در تمامی صفات مورد بررسی به جز صفت ارتفاع و نانوکود کلات پتاسیم 2 گرم در لیتر در صفت ارتفاع بیشترین اثر را داشته و اختلاف معنی داری را با سایر تیمارها نشان داد. بطور کلی می توان نتیجه گرفت که بهترین نوع نانو کود جهت بهبود خصوصیات مورفولوژیکی گیاه جعفری (T. erecta) در خاک شور، استفاده از نانو کود کلات روی 12% به مقدار 3 گرم در لیتر می باشد.

به منظور بررسی اثر کودهای بیولوژیک بر عملکرد و اجزای عملکرد کنجد در شرایط تنش خشکی در سال زراعی 98-1397 در منطقه ریگ ملک در شهرستان میرجاوه به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. عامل اصلی (A) سطوح تنش خشکی شامل a1: آبیاری کامل (شاهد)، a2: قطع کامل آبیاری در مرحله گلدهی و a3: قطع کامل آبیاری در مرحله تشکیل غلاف دهی عامل فرعی سطوح کود بیولوژیک (B) شامل چهار سطح b1: تیمار شاهد، b2: کود گاوی30 تن در هکتار، b3: ورمی کمپوست 10 تن در هکتار، b4: کود گاوی20 تن در هکتار+ 100% نیتروژن معدنی بودند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد در تمام صفات مورد بررسی مربوط به تیمار مصرف ورمی کمپوست به مقدار10 تن در هکتار و تیمار شاهد عدم کمبود آب بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر کمبود آب و مصرف کود بیولوژیک به عملکرد دانه و اجزای عملکرد و دیگر صفات مورد بررسی به جزء وزن هزاردانه از لحاظ آماری معنی دار بود. به طوری که مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین عملکرد بیولوژیک (9/3304 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد دانه (3/1505 کیلوگرم در هکتار) و درصد روغن (4/54 درصد) در تیمار آبیاری کامل وکود ورمی کمپوست به مقدار 10 تن در هکتار بدست آمده است.