مدیریت خاک و تولید پایدار
سال:1394 | دوره:5 | شماره:2 |تعداد مقالات:14

سابقه و هدف: پژوهشگران علوم خاک، به منظور سازمان دهی داده های خاک، معادله ها و شاخص های ریاضی مختلفی را ابداع نموده اند تا بتوانند درجه تکامل خاک را به صورت یک مقدار عددی بیان کنند. در طول تغییر و تحول خاک، ویژگی های خاک نسبت به ماده مادری تغییر پیدا می کند که تغییرات برخی از آن ها را می توان در قالب روابط ریاضی به عنوان شاخص هایی از تکامل خاک استفاده کرد. در این راستا، خصوصیات ریخت شناسی خاک و داده های آزمایشگاهی، مد نظر برخی از پژوهشگران قرار گرفته اند. همچنین توجه به میکرومرفولوژی خاک به عنوان روشی که می تواند شواه د مرتبط با توالی رویدادهای خاک ساز و فرایندهایی که از داده های آزمایشگاهی و صحرایی قابل تشخیص نیستند را در اختیار قرار دهد، شاخص های تکاملی دیگری را فراهم نمود. به علاوه، مقدار و توزیع شکل های قابل استخراج آهن در خاک رخ، بیانگر مرحله و درجه تکامل خاک می باشند. هدف اصلی این پژوهش، مقایسه شاخص های مختلف تکامل خاک (شامل اشکال و نسبت های آهن، پذیرفتاری مغناطیسی، شاخص های رنگ و شاخص هاردن اصلاح شده) در رابطه با خاک های مختلف موجود در برش طولی کرمان- بافت بود.مواد و روش ها: به منظور انجام مطالعات صحرایی، تعداد هشت خاک رخ در واحدهای ژئومرفیک مختلف یک ردیف پستی و بلندی سنگی اقلیمی از کرمان تا بافت، حفر و تشریح شد. سپس از همه افق های پیدایشی هر خاک رخ، نمونه خاک تهیه و برای انجام آزمایش های فیزیکی و شیمیایی لازم و نیز مطالعات پذیرفتاری مغنا طیسی به آزمایشگاه منتقل گردیدند. پذیرفتاری مغناطیسی نمونه های آماده شده در دو فرکانس بالا (chfbulk) و پایین (clfbulk)، به وسیله دستگاه مغناطیس سنج موجود در آزمایشگاه خاک شناسی دانشگاه صنعتی اصفهان مدل بارتینگتن قرائت گردید. در نهایت، درصد پذیرفتاری مغناطیسی وابسته به فرکانس (%cfd) محاسبه شد. به علاوه، از تعدادی از افق ها به منظور مطالعات میکرومورفولوژی خاک، نمونه دست نخورده گرفته شد که با استفاده از میکروسکوپ پلاریزان مدل HP، مقاطع نازک، آماده شده برای مطالعات میکرومورفولوژی خاک، بر اساس راهنمای استوپس، مورد مطالعه و تفسیر قرار گرفتند.یافته ها: با توجه به این که در برش طولی مورد مطالعه، از سمت کرمان به طرف بافت، با افزایش ارتفاع از سطح دریا، اقلیم مرطوب تر می شود و به تبع آن، شدت فرایندهای خاک ساز افزایش می یابد، اشکال و نسبت های آهن بدون در نظر گرفتن شرایط موضعی، این روند تکاملی را به خوبی نشان دادند. با توجه به تاثیر سنگ شناسی مواد مادری بر مقدار پذیرفتاری مغناطیسی مینروژنیک خاک ها، این ویژگی ارتباط معنی داری با شاخص های تکامل خاک نشان نداد. رابطه همبستگی بین سه شاخص رنگ هارست، تورنت و الکساندر با انواع اشکال آهن، نشان داد که شاخص هارست برای منطقه مورد مطالعه، بهتر از دو شاخص دیگر عمل نموده است. به علاوه، شاخص هاردن اصلاح شده به دلیل یکسان نبودن ماده مادری خاک رخ ها، با روند تکاملی خاک در منطقه مطابقت نداشت.نتیجه گیری: با توجه به ارتباط بین تکامل و سن خاک با شکل های مختلف آهن، افزایش اکسیدهای آهن متبلور از خاک رخ 1 (اقلیم خشک تر) به سمت خاک رخ 8 (اقلیم مرطوب تر)، نشان دهنده تکامل بیش تر خاک ها بود.

سابقه و هدف: فشردگی خاک یکی از مهم ترین محدودیت های رشد و تولید گیاهان زراعی است. استفاده از مواد آلی در خاک های کشاورزی می تواند باعث کاهش تاثیر فشردگی خاک شده و تا حدی مواد غذایی مورد نیاز گیاهان را تامین می کند. از طرف دیگر، کمبود مواد آلی و آب در اغلب خاک های ایران رایج است. افزایش مواد آلی خاک ها با مصرف کود دامی، کمپوست لجن فاضلاب و کمپوست پسماند شهری می تواند ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک را اصلاح نموده و کارایی مصرف آب و رشد گیاهان را افزایش دهد. بنابراین، این پژوهش برای بررسی اثر کود دامی، کمپوست لجن فاضلاب و کمپوست پسماند شهری بر ویژگی های رشد و کارایی مصرف آب ذرت در سطوح مختلف فشردگی خاک انجام شد.مواد و روش ها: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1391 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دانشگاه تبریز انجام شد. عامل اول منبع و مقدار کود آلی شامل (کود دامی، کمپوست لجن فاضلاب و کم پوست پسماند شهری و هر کود آلی در سه سطح صفر، 15 و 30 گرم در کیلوگرم خاک) و عامل دوم فشردگی خاک در دو سطح 1.2 و 1.7 گرم بر سانتی متر مکعب بود. داخل گلدان های مخصوصی از جنس پلیکا به قطر داخلی 15.2 سانتی متر، 10 کیلوگرم خاک ریخته و بذور ذرت علوفه ای (Zea mays L.) رقم سینگل کراس 704 کشت شد. در طول دوره رشد مقدار نسبی آب برگ ها، شاخص کلروفیل برگ ها و مقدار مصرف آب و در پایان دوره رشد وزن خشک بخش هوایی، قطر ساقه، ارتفاع، طول و عرض برگ و کارایی مصرف آب تعیین شد.یافته ها: نتایج نشان داد که با افزودن هر سه نوع کود آلی در هر دو سطح فشردگی، مقدار نسبی آب برگ ها، وزن خشک، قطر ساقه، ارتفاع، طول و عرض برگ، شاخص کلروفیل برگ و کارایی مصرف آب گیاه ذرت افزایش یافت و بیش ترین مقدار ویژگی های مذکور با مصرف 30 گرم از کود دامی، کمپوست لجن فاضلاب و کمپوست پسماند شهری در کیلوگرم خاک حاصل شد. فشرده شدن خاک باعث کاهش رشد گیاه و ویژگی های مذکور به جز تعداد برگ در بوته شد. مصرف کودهای آلی و افزایش مقدار مصرف آن ها سبب کاهش اثرهای منفی فشردگی خاک بر ویژگی های رشد ذرت شد به طوری که در سطح فشردگی 1.7 گرم بر سانتی مترمکعب رشد گیاه ذرت در سطح 30 گرم کود آلی بهتر از سطح 15 گرم بر کیلوگرم خاک بود.نتیجه گیری: فشرده شدن خاک باعث کاهش کارایی مصرف آب و رشد گیاه ذرت شد. با مصرف کود دامی، کمپوست لجن فاضلاب و کمپوست پسماند شهری می توان اثرهای منفی فشردگی خاک را کاهش داد. به طورکلی، برای افزایش رشد ذرت علوفه ای و افزایش کارایی مصرف آب، مصرف 30 گرم کمپوست لجن فاضلاب یا کود دامی یا کمپوست پسماند شهری بر کیلوگرم خاک می تواند در شرایط مشابه (فشرده و غیرفشرده) توصیه شود.

سابقه و هدف: استفاده از لجن فاضلاب به عنوان یک ماده زائد ارزان قیمت برای تامین عناصر غذایی ضروری گیاه به ویژه در خاک های مناطق خشک و نیمه خشک رو به افزایش است. نتایج پژوهش ها مختلف نشان داده است که استفاده از لجن فاضلاب باعث افزایش مقدار ماده آلی، نیتروژن، فسفر و پتاسیم در خاک و گیاه و عملکرد دانه و کاه و کلش در گیاهان گندم، جو و ذرت گردید. تاثیر لجن بر بهبود خصوصیات مذکور، اغلب تابع منشا (شهری یا صنعتی بودن) و مقدار مصرفی لجن و نیز نوع گیاه می باشد بنابراین این پژوهش به منظور بررسی اثرات مقادیر مصرفی لجن فاضلاب شهری اردبیل بر غلظت برخی عناصر پرمصرف و سنگین در خاک و گیاه و نیز برخی صفات زراعی گندم اجرا گردید.مواد و روش ها: خاک مورد آزمایش از یک زمین بایر واقع در دشت اردبیل و لجن از تصفیه خانه فاضلاب شهر اردبیل تهیه گردید. آزمایش گلدانی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در پنج تیمار و چهار تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل مقادیر صفر (شاهد) 30، 60، 120 و 180 تن لجن هواخشک در هکتار بودند. گندم بهاره در گلدان ها (قطر 20 و ارتفاع 25 سانتی متر) کاشته شد سپس خاک گلدان ها به مدت 100 روز در دمای 22±4oC و رطوبت 60 تا 80 درصد ظرفیت مزرعه انکوبه شد. در انتهای فصل رشد، عملکرد دانه و کاه و کلش و نیز غلظت نیتروژن، فسفر و پتاسیم در اجزای گندم تعیین گردید. همچنین مقادیر هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، سرب، کروم، نیکل و کادمیوم در نمونه های خاک طبق روش های استاندارد اندازه گیری شد.یافته ها: نتایج نشان داد که استفاده از لجن در مقادیر مصرفی 30 تا 180 تن در هکتار باعث افزایش معنی دار کربن آلی (21.94 تا 176 درصد)، نیتروژن کل (81 تا 310.34 درصد)، فسفر قابل استخراج (16.7 تا 123 درصد) و پتاسیم قابل استخراج (5.34 تا 117.8 درصد) در خاک زیر کشت گندم گردید. کاربرد لجن به مقدار 180 تن در هکتار باعث افزایش معنی دار غلظت نیتروژن، فسفر و پتاسیم در دانه گندم به ترتیب به میزان 36.04، 112.34 و 86.64 درصد در مقایسه با شاهد گردید. تاثیر مقادیر مصرفی لجن بر غلظت نیکل، کادمیوم، سرب و کروم در خاک معنی دار نشد. همچنین استفاده از لجن باعث افزایش عملکرد دانه، وزن خشک اندام هوایی، ارتفاع، وزن هزار دانه و سطح برگ گردید.نتیجه گیری: بهترین تاثیر لجن فاضلاب شهری اردبیل بر بهبود خصوصیات خاک و گیاه در تیمارهای 120 و 180 تن در هکتار حاصل شد و بین این دو تیمار اختلاف معنی داری مشاهده نشد. بنابراین، با در نظر گرفتن شوری نسبتا بالای لجن کاربردی، مقدار 120 تن در هکتار لجن به عنوان تیمار مناسب جهت ارتقای کیفیت شیمیایی خاک می تواند انتخاب گردد. اجرای آزمایش های مزرعه ای به ویژه با گیاهان و خاک های مختلف جهت تایید نتایج این پژوهش ضرورت دارد.

سابقه و هدف: اطلاع در مورد تغییرات مکانی خاک از نظر اندازه گیری تفرق خاک، امکان برآورد کیفیت و واریانس و تغییرات در نقشه های خاک را ارائه م دهد. شاخص های تفرق و مدل ها توزیع فراوانی، ابزار آمار است که اکولوژیست ها در دهه های اخیر برای تجزیه و تحلیل قواعد ذاتی نهادهای مختلف محیطی به کار گرفته اند. در این پژوهش، بررسی روابط بین تکامل خاک- زمین نما و سطوح ژئومرفیک مختلف و همچنین شاخص های تفرق خاک و روابط بین سطح و شاخص های تفرق در بخشی از اراضی شهرستان بم، استان کرمان، به عنوان نمونه ای از مناطق خشک کشور مورد مطالعه قرار گرفت.مواد و روش ها: منطقه مورد مطالعه در جنوب شرقی ایران و در شرق استان کرمان بین عرض های جغرافیایی 28 درجه و 52 دقیقه تا 29 درجه و 9 دقیقه شمالی و طول های جغرافیایی 58 درجه و 4 دقیقه تا 58 درجه و 28 دقیقه شرقی قرار گرفته است. زمین نماهای اصلی این منطقه شامل مخروط افکنه، پلایا، باهادا، تپه و کوه می باشند. این منطقه بر اساس سیستم طبقه بندی آمریکا دارای رژیم رطوبتی اریدیک و رژیم حرارتی هایپرترمیک است. در این پژوهش تفرق خاک برای سلسله مراتب ژئومرفیک (زمین نما، زمین ریخت، سنگ شناسی و سطوح ژئومرفیک) و رده بندی خاک امریکایی (رده تا فامیل خاک) با استفاده از شاخص های مناسب از جمله شاخص شانن و فراوانی محاسبه شدند.یافته ها: در منطقه مورد مطالعه با تشریح خاکرخ های حفرشده در منطقه، خاک ها بر اساس سیستم رده بندی آمریکایی (2010) در تعداد هشت گروه بزرگ خاک طبقه بندی شدند. گروه بزرگ های طبقه بندی شده شامل Calcigypsids، Calciargids، Haplocalcids، Haplogypsids، Haplocambids، Torriorthents، Haplosalids و Petrocalcids هستند. نتایج حاصل از بررسی شاخص های تفرق در منطقه مورد مطالعه نشان داد که شاخص های تفرق از جمله شاخص شانن و شاخص اونیل در سلسله مراتب طبقه بندی از سطح رده به فامیل خاک افز ایش می یابد. همچنین شاخص های تفرق و غنا باگذشت زمان از باهادای جدید به باهادای قدیمی افزایش یافته است، بنابراین سن سطوح ژئومرفیک بر تکامل خاک اثر داشته و باعث افزایش تفرق خاک در منطقه مورد مطالعه شده است. همچنین یک رابطه خطی مثبت بین شاخص های تفرق و مساحت س طح ژئومرفیک به دست آمد. بررسی روابط بین شاخص غنا و سطح ژئومرفیک نشان داد که با افز ایش مساحت سطوح ژئومرفیک، میزان شاخص غنا افزایش پیدا کرد و مدل برازش شده برای روابط غنا- مساحت در منطقه مورد مطالعه، از نوع لگاریتمی بود.نتیجه گیری: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که تمام فرآیندهایی که در تکامل زمین ریخت ها نقش دارند، به طور مستقیم یا غیرمستقیم در تکامل خاک های تشکیل شده بر رو این زمین ریخت ها نیز دخالت دارند. مطالعه خاک ها در زمین ریخت های مختلف در منطقه مورد مطالعه نشان داد که تشکیل خاک و خصوصیات آن ها تحت تاثیر موقعیت ژئومرفیکی آن ها هستند. نتایج نشان داد که شاخص های تفرق در هر دو سطح سلسله مراتب طبقه بندی و ژئومرفیک با کاهش سطح سلسله مراتب افزایش پیدا کرد. افزایش شاخص های تفرق در خاک و زمین نما در طول زمان، نشان دهنده این است که تکامل خاک از نوع واگرا است، یعنی با افزایش تکامل خاک، تفرق آن زیاد شده و در نتیجه خلوص نقشه خاک کاهش می یابد. افزایش غنا و تفرق خاک بر اساس سلسله مراتب ژئومرفیکی و سطوح طبقه بندی خاک ها و افزایش آنتروپی و غنا در مقابل وسعت سطوح ژئومرفیکی، تاییدکننده این نظر است که خاک های مطالعه شده، در واقع یک سیستم دینامیک غیرخطی هستند.

سابقه و هدف: امروزه در کشورهای در حال توسعه هم چون ایران، انواع پروژه های مهندسی، کشاورزی و منابع طبیعی در حال اجرا است و نقطه مشترک همه این طرح ها و پروژه ها، بستر کواترنری آن هاست. رسوبات کواترنر بخش عمده عرصه های کشاورزی و منابع طبیعی منطقه ار ومیه را به خود اختصاص داده اند. جهت بهره برداری بهینه از این اراضی، چگونگی تشکیل، شناخت خصوصیات فیزیکوشیمیایی و کانی شناسی این خاک ها ضروری است.مواد و ر وش ها: این مطالعه در رسوبات کواترنر دشت ارومیه در استان آزربایجان غربی انجام گرفت. منطقه مورد مطالعه بر روی رسوبات کواترنر قرار گرفته و از نظر فیزیوگرافی بخشی از یک دشت آبرفتی رودخانه ای است که با شیب ملایم به طرف دریاچه واقع شده است. میانگین بارندگی و درج ه حرارت سالیانه این منطقه به ترتیب 345 میلی متر و 10.83 درجه سانتی گراد و رژیم های رطوبتی و حرارتی آن نیز به ترتیب زریک خشک و مزیک می باشند. در این مطالعه 8 خاکرخ در خاک های تشکیل شده بر رسوبات کواترنر شمال شرق ارومیه حفر و بر اساس روش های استاندارد تشریح و رده بندی شدند و خصوصیات فیزیکوشیمیایی و کانی شناسی آن ها بر اساس روش های استاندارد تعیین گردید.یافته ها: نتایج نشان داد که این خاک ها به علت فرآیندهای متوالی فرسایش و رسوبگذاری دارای ضخامت و تحول کمی می باشند که منجربه رده بندی این خاک ها در رده های ما لی سول و اینسپتی سول شده است. توالی فرآیندهای فرسایش- رسوبگذاری و خاکسازی در دوره های اقلیمی متوالی مرطوب و خشک منجر به تشکیل توالی افق های کلسیک و لایه های رسوبی در اعماق زیاد تا عمق 300 سانتی متری این خاکرخ ها شده است و این افق های مدفون احتمالا بیانگر تغییرات اقلیمی در طول کواترنر هستند که در خلال نوسانات اقلیمی در دوره های مرطوب، انحلال و جابجایی کربنات و در دوره های خشکی، رسوب و تجمع کربنات رخ داده است. بافت خاک ها از بافت سبک تا سنگین متغیر بود و در اغلب خاکرخ ها میزان رس با عمق روند افزایشی نشان داد. میزان کربن آلی خاکها در مجموع کم بود و با عمق کاهش نشان داد. ظرفیت تبادل کاتیونی خاک های مورد مطالعه ارتباط بسیار روشنی با مقدار رس و کربن آلی خاک و نوع کانی شناسی رس نشان داد. نتایج کانی شناسی رس نشان داد که کانی های غالب این منطقه عمدتا اسمکتایت، کائولینایت، ایلایت، کلرایت و ورمیکولایت می باشند. ایلایت، کلرایت و کائولینایت منشا موروثی و ورمی کولایت منشا پدوژنیک داشتند. همچنین کانی اسمکتایت دارای هر سه منشا، موروثی، نوتشکیلی و تغییر شکل بود و فراوانی آن با عمق افزایش یافت. منشا اسمکتایت در افقهای مدفون به تغییر شکل ایلایت نسبت داده شد و با توجه به لزوم شرایط رطوبتی نسبتا زیاد برای هوادیدگی ایلایت، وقوع این فر آیند به اقلیم مرطوب تر گذشته نسبت داده شد.نتیجه گیری: بررسی خصوصیات فیزیکوشیمیایی و کانی شناسی خاک های تشکیل شده بر روی رسوبات کواترنر ارومیه نشان داد که فرآیندهای متوالی فرسایش- رسوبگذاری و خاکسازی در این منطقه رخ داده اند و شرایط اقلیمی منطقه در طول کواترنر تغییر یافته است.

سابقه و هدف: امروزه به منظور نیل به تولید پایدار و محصول سالم، استفاده از اصلاح کننده های آلی مانند پسماند کمپوست قارچ بیش تر مورد توجه قرار گرفته است. مقادیر زیادی پسماند کمپوست قارچ در تولید قارچ خوراکی به وجود می آید که مصرف آن از نگاه کشاورزی پایدار به ویژه در خاک های مبتلا به فقر ماده آلی مثل اکثر خاک های ایران دارای اهمیت است. بنابراین، این پژوهش گلخانه ای با هدف بررسی تاثیر مصرف پسماند کمپوست قارچ خوراکی شسته شده و شسته نشده بر خصوصیات رشد رویشی و غلظت عناصر غذایی پرمصرف (Ca، K، P، N) درکاهو رقم «سیاهو» در یک خاک لوم شنی انجام شد.مواد و روش ها: این پژوهش در قالب طرح کاملا تصادفی با 5 تکرار مطالعه شد. تیمارهای آزمایشی شامل نسبت های حجمی صفر (شاهد)، 10، 20، 30، 40 و 50 درصد از پسماند کمپوست قارچ به صورت شسته شده و شسته نشده در یک خاک لوم شنی بود. پس از طی دوره رشد، برداشت انجام و خصوصیات رشدی مانند ارتفاع بوته، تعداد و سطح برگ، شاخص سبزینگی، هدایت روزنه ای، وزن تر و خشک بوته و غلظت عناصر غذایی پرمصرف در برگ اندازه گیری و آزمون مقایسه میانگین توسط نرم افزار SPSS انجام شد.یافته ها: افزودن تیمارهای کمپوست شسته شده (WS) و شسته نشده (UWS) به خاک لوم شنی باعث افزایش ماده آلی، هدایت الکتریکی، نتیروژن کل و زیست فرآهمی فسفر، پتاسیم، کلسیم و سدیم نسبت به تیمار شاهد شد. افزایش ماده آلی از محاسن کودهای آلی بوده و در خاک های مناطق خشک و نیمه خشک که کمبود مواد آلی در آن ها بیش تر است تاثیر بسیار زیادی در بهبود کیفیت خاک و در نتیجه تولید محصول می گذارد. افزودن پسماند کمپوست قارچ شسته شده و شسته نشده تاثیر معنی دار در سطح احتمال 1 درصد بر خصوصیات رشدی اندازه گیری شده و غلظت عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم و کلسیم در برگ کاهو نسبت به تیمار شاهد داشت. بیش ترین و کم ترین مقدار برای اکثر صفات به ترتیب در تیمار 30 درصد پسماند کمپوست قارچ شسته شده و شاهد به دست آمد. نتایج تجزیه برگ نشان داد که مصرف پسماند کمپوست قارچ شسته شده و شسته نشده غلظت عناصر غذایی پرمصرف را در کاهو که در تیمار شاهد کم تر از حد بحرانی بود به حدود کفایت و بهینه نزدیک کرده است.نتیجه گیری: مصرف پسماند کمپوست قارچ باعث بهبود ماده آلی و زیست فرآهمی عناصر غذایی پرمصرف در خاک و در نتیجه منجر به بهبود رشد و عملکرد کاهو و ارزش غذایی بهتر آن نسبت به شاهد شد. مقایسات اورتوگونال نشان داد که پسماند کمپوست قارچ شسته شده نسبت به شسته نشده تاثیر معنی دار بر خصوصیات رشدی و غلظت عناصر غذایی پرمصرف در برگ کاهو داشت (p<0.01). بنابراین، کمپوست قارچ شسته شده می تواند به عنوان یک اصلاح کننده مناسب با شوری کم برای بهبود وضعیت عرضه عناصر غذایی خاک و افزایش حاصل خیزی آن به ویژه در خاک های مناطق خشک و نیمه خشک استفاده شود. با استفاده از این ضایعات آلی می توان بدون افزودن کود شیمیایی کاهوی ارگانیک تولید کرده و نیاز غذایی آن را تا حدودی در شرایط گلخانه ای تامین کرد.

سابقه و هدف: کاهش سطح آب دریاچه ارومیه و باقی ماند پهنه وسیعی از زمین های شور در سال های اخیر، باعث افزایش خطر شوری در اراضی کشاورزی مجاور دریاچه شده است. اهداف این پژوهش عبارت بودند از: 1- بررسی تغییرات مکانی شوری خاک با استفاده از داده های نامطمئن و روش انتروپی حداکثر اریب، 2- تخمین مرز بین اراضی شور و کشاورزی و نیز 3- پیش بینی عدم قطعیت همراه با تخمین مرز بین اراضی در جنوب دشت ارومیه بود.مواد و روش ها: برای انجام این پژوهش نمونه برداری بر روی شبکه ای با فاصله نقاط 500 متر صورت گرفت اما در مناطقی که تغییرات شوری خاک شدید بود، نمونه برداری با فواصل 250 متر انجام شد. منطقه مطالعاتی مساحتی در حدود 5000 هکتار از اراضی حاشیه غربی دریاچه ارومیه در جنوب دشت ارومیه در استان آذربایجان غربی را در بر داشت. نمونه برداری یک بار در پاییز 1388 و بار دیگر در بهار 1389 انجام گرفت. هدایت الکتریکی نمونه ها در محلول 1:2.5 خاک به آب یک بار در صحرا با هدایت سنج قابل حمل و بار دیگر در آزمایشگاه اندازه گیری شدند.داده های اندازه گیری شده در صحرا به عنوان داده نامطمئن و اندازه گیری های آزمایشگاهی به عنوان داده مطمئن در نظر گرفته شدند. دو سوم داده های پاییز 1388 برای مدل سازی و تخمین مکانی شوری خاک و مابقی برای اعتبارسنجی استفاده شدند. از پارامترهای آماری میانگین خطا و میانگین مربعات خطا برای مقایسه نتایج استفاده گردید. از واریانس خطای تخمین به دست آمده از معادلات روش انتروپی حداکثر اریب، برای محاسبه عدم قطعیت همراه با تخمین مرز شوری خاک در منطقه استفاده گردید.یافته ها و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که رابطه معنی داری بین اندازه گیری های صحرایی و آزمایشگاهی شوری خاک وجود دارد و در بین مدل های مورد مقایسه، مدل خطی توانست با کم ترین میانگین خطای مطلق (0.38) و کم ترین میانگین خطای اریب (-0.72) به ترتیب برابر 0.38 و -0.72 به عنوان بهترین مدل برازش انتخاب شود. سپس برای هر دور نمونه برداری به طور جداگانه، بهترین مدل کوواریوگرامی برازش شد و پارامترهای مدل به دست آمدند. نتایج اعتبارسنجی روش انتروپی حداکثر اریب نشان داد این روش تنها با استفاده از داده های نامطمئن از نوع احتمالی به ترتیب با میانگین خطا و میانگین مجموع مربعات خطای برابر 0.042 و 0.33 برای پاییز 1388 و -0.2 و 0.64 برای بهار 1389 از دقت قابل قبولی در تخمین مکانی شوری خاک برخوردار است. همچنین نتایج نشان داد مرز نسبتا مشخصی بین اراضی شور و غیرشور وجود دارد و روش انتروپی حداکثر اریب از قدرت بالایی در تخمین عدم قطعیت همراه با پیش بینی مرز شوری خاک برخوردار است. پایش تغییرات ویژگی های خاک از جمله شوری آن اغلب به دلیل هزینه های بالا و زمان مورد نیاز برای جمع آوری داده های مطمئن با محدودیت مواجه است. روش انتروپی حداکثر اریب به دلیل توانایی در استفاده از داده های نامطمئن، حتی در نبود داده های مطمئن نیز از دقت خوبی در تخمین مکانی شوری خاک برخوردار است.

سابقه و هدف: نیتروژن به دلیل تغییر شکل و انتقال در سیستم ناهمگن خاک، یکی از فعال ترین عناصر در طبیعت به شمار می رود. با توجه به نقش نیتروژن بر افزایش عملکرد، سهولت نسبی تهیه کودهای نیتروژنی و پویایی نیتروژن، مصرف کودهای نیتروژنی بالا می باشد. از طرفی حدود 30 تا 50 درصد از کودهای نیتروژنی مصرفی در خاک از دست رفته و به آب های زیر زمینی منتقل می شوند که سبب آلودگی محیط زیست و ایجاد عوارض گوناگونی در انسان می شود. همچنین ارتباط آشکاری بین کاربرد کود نیتروژنی و غلظت نی ترات در آب های زیرزمینی کم عمق یافت شده است. یکی از عواملی که بر میزان تحرک نیتروژن در خاک تاثیر دارد تناوب زراعی است. تناوب زراعی راندمان استفاده از نیتروژن قابل دسترس خاک را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار می دهد. حضور گیاهان مختلف در تناوب زراعی، به واسطه خصوصیات متفاوتی که در نیازمندی به عناصر و همچنین نحوه جذب آن ها از خاک دارند، طبیعتا تاثیرات متفاوتی بر کمیت کود نیتروژنی و پویایی آن خواهند داشت. مطالعات قبلی در مورد میزان آبشویی نیترات در سیستم تک کشتی ذرت در مقایسه با سیستم تناوبی ذرت - گراس، گزارش کرده اند که سیستم تناوبی، آبشویی را 5 تا 10 برابر نسبت به سیستم تک کشتی کاهش داد. با توجه به مطالب فوق، آزمایشی با هدف بررسی تاثیر تناوب زراعی بر حرکت شکل های معدنی نیتروژن در نیمرخ خاک در مزرعه اجرا گردید.مواد و روش ها: به منظور بررسی تاثیر سه نوع تناو ب زراعی عمده بر حرکت شکل های معدنی نیتروژن (آمونیم و نیترات)، در استان خوزستان، آزمایشی با استفاده از طرح آماری اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. نوع تناوب زراعی به عنوان عامل اصلی (شامل تناوب های گندم - ذرت، گندم - آیش و گندم- برنج با سابقه پنج سال اجرای تناوب) در نظر گرفته شد و عمق خاک (سه عمق 30-0، 60-30 و 90-60) و زمان نمونه برداری (در هفت زمان نسبت به تاریخ کاشت) عامل های فرعی در نظر گرفته شدند. در هر سه تناوب زراعی نمونه های خاک پس از هر نوبت آبیاری یا بارندگی از سه عمق 30-0، 60-30 و 90-60 سانتی متر با استفاده از آگر تهیه شدند. با توجه به بارندگی ها و آبیاری های انجام شده، در مجموع هفت نوبت نمونه برداری انجام شد. درصد نیتروژن کل در نمونه ها با استفاده از دستگاه کجلدال و غلظت نیترات و آمونیم به روش تقطیر اندازه گیری شد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها و مقایسه میانگین دانکن با استفاده از نرم افزار آماری MSTATC و رسم نمودارها با استفاده از نرم افزار EXCEL انجام شد.یافته ها: نتایج نشان داد که سه تناوب زراعی مورد مطالعه، از نظر غلظت نیترات خاک اختلاف معنی داری (p<0.01) با یکدیگر داشتند. غلظت نیترات خاک در تناوب زراعی گندم-ذرت (26.59 میلی گرم بر کیلوگرم) به طور معنی داری دو تناوب دیگر بیش تر بود در حالی که تناوب گندم- برنج کم ترین غلظت نیترات (6.38 میلی گرم بر کیلوگرم) را داشت. بیش ترین تغییرات غلظت نیترات خاک در تناوب زراعی گندم- ذرت مشاهده شد که می تواند گویای این مطلب باشد که پویایی نیتروژن در این نوع تناوب زراعی نسبت به دو تناوب زراعی دیگر بیش تر بوده است. نوع تناوب زراعی بر غلظت آمونیم خاک تاثیر معنی دار نداشت. مقایسه غلظت نیترات و آمونیم در زمان ها و عمق های مختلف نشان داد که در هر سه تناوب زراعی غلظت آمونیم نسبت به نیترات بسیار کم تر بود. همچنین نتایج نشان داد که آیش ماندن زمین در فصل تابستان، به دلیل افزایش تبخیر و تعرق باعث حرکت رو به بالای نیترات بر اثر صعود مویینگی گردید.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که نوع تناوب زراعی می تواند بر حرکت نیترات در نیمرخ خاک موثر باشد. همچنین پویایی نیترات در خاک تناوب گنم- ذرت کم تر از دو تناوب دیگر بود.

سابقه و هدف: شوری از شایع ترین تنش های محیطی می باشد که تولید موفقیت آمیز محصولات زراعی را به مخاطره انداخته است. با توجه به این که بخش وسیعی از زمین های زیر کشت محصولات عمده کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک ایران قرار گرفته است و این گیاهان در معرض شرایط نامطلوب محیطی قرار دارند، افزایش توان گیاهان جهت تحمل تنش های محیطی ناشی حضور املاح اضافی در خاک، از نظر تقلیل افت عملکرد مهم می باشد. روش های بیولوژیک مبتنی بر استفاده از پتانسیل ارگانیسم های مفید خاکزی در برقراری روابط همزیستی با گیاهان، می تواند با تغییر ساختار ژنتیکی محصولات زراعی و سایر گیاهان، عملکرد آن ها را در واحد سطح افزایش دهد و امکان توسعه کشت آن ها را در خاک های شور، خشک یا اقلیم هایی با تنش های غیر زیستی و زیستی فراهم آورد. این پژوهش به بررسی توان باکتری Rhizobium leguminosarum b.v. phaseoli در بهبود رشد، وضعیت تغذیه ای و افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان (کاتالاز و پراکسیداز) گیاه لوبیا (رقم اختر) در شرایط تنش شوری می پردازد.مواد و روش ها: آزمایش گلخانه ای به صورت فاکتوریل در پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار و با استفاده از بستر کشت مخلوط شن و پرلیت (2:1 V/V) در سه سطح شور S0، S1 و S2 (به ترتیب صفر، 35 و 70 میلی مولار کلریدسدیم یا صفر، 3 و 6 دسی زیمنس بر متر) در مرکز پژوهش کشت بدون خاک واقع در دانشگاه صنعتی اصفهان انجام شد.نتایج: نتایج نشان داد که تنش شوری صرف نظر از تیمار میکروبی و سطح تنش، رشد لوبیا را کاهش داد. گیاهان تلقیح یافته با باکتری ریزوبیوم، وزن خشک شاخساره و ریشه بیش تری را در تمام سطوح شوری نسبت به گیاهان فاقد تلقیح دارا بودند. تنش شوری، به ویژه در گیاهان فاقد تلقیح باکتری ریزوبیوم، فعالیت آنزیم کاتالاز و غلظت پتاسیم و نیتروژن شاخساره را کاهش و فعالیت آنزیم پراکسیداز و غلظت سدیم شاخساره را افزایش داد. در سطوح شوری S1 و S2 فعالیت آنزیم کاتالاز گیاهان تلقیح یافته با باکتری ریزوبیوم به ترتیب 196 و 259 درصد و فعالیت آنزیم پراکسیداز به ترتیب 73 و 7 درصد نسبت به گیاهان فاقد تلقیح افزایش یافت. تلقیح باکتری ریزوبیوم در سطوح شوری S1 و S2 موجب افزایش غلظت پتاسیم شاخساره به ترتیب 84 و 10 درصد و کاهش غلظت سدیم به ترتیب 50 و 70 درصد شد. همچنین، گیاهان تلقیح شده با باکتری ریزوبیوم در سطوح شوری S0 و S2 از نیتروژن بیش تری نسبت به گیاهان فاقد تلقیح برخوردار بودند. غلظت فسفر شاخساره گیاهان تلقیح یافته با باکتری ریزوبیوم نسبت به گیاهان فاقد تلقیح 55 درصد افزایش یافت.نتیجه گیری: به طورکلی تلقیح گیاه لوبیا رقم اختر با زادمایه باکتری Rhizobium leguminosarum b.v. phaseoli در این پژوهش، می تواند به عنوان روشی مفید جهت کاهش اثرات مضر تنش شوری، استفاده شود.

سابقه و هدف: افزایش خشکی خاک دامنه ها و زمین های اطراف خندق سبب تشدید فرسایش خندقی می شود که در نهایت محیط را به سمت بیابانی شدن سوق می دهد. مقدار رطوبت خاک در عمق ها و موقعیت های گوناگون زمین های اطراف خندق و در کاربری های گوناگون متاثر از فرسایش خندقی متفاوت است. این امر برای پایداری اکوسیستم در مناطق خشک و نیمه خشک اه میت به سزایی دارد. بنابراین درک رفتار رطوبتی خاک در مواقع خشک و بحرانی سال جهت ارائه پیشنهادهای مدیریتی بر پایه حفاظت زیستی و احیای پوشش گیاهی زمین های اطراف خندق، ضروری است. هدف این پژوهش، تجزیه و تحلیل تغییرات رطوبت خاک زمین های لسی اطراف خندق با افزایش فاصله از خندق طی فصل خشک و بحرانی سال و مقایسه آن در کاربری های زمین غالب موجود در منطقه می باشد.مواد و روش ها: در این پژوهش یک خندق شاخص در کاربری زراعت دیم رها شده و یک خندق شاخص دیگر در کاربری مرتع انتخاب شدند. در تعیین خندق شاخص، خندق هایی با ویژگی های عمومی مشابه با سایر خندق های موجود در حوزه (از نظر عمق، عرض، طول، شیب محل تشکیل، مساحت حوزه آبخیز بالادست، پوشش گیاهی اطراف و شکل عمومی) انتخاب گردید. برای هر خندق، نمونه های خاک از قسمت های پیشانی خندق، 50 درصد طول خندق و انتهای خندق، در محل های دیواره و به فاصله های 200 و 500 سانتی متری از لبه خندق و از دو عمق سطحی (30-0 سانتی متر) و زیرسطحی خاک (100-30 سانتی متر) در فصل تابستان (از تیر ماه تا شهریور ماه 1391 در فواصل زمانی 15 روزه) با 3 تکرار برداشته شدند و مقدار رطوبت آن ها تعیین گردیدند.نتایج: نتایج تجزیه و تحلیل آماری نشان دادند که مقدار رطوبت خاک سطحی با فاصله از لبه خندق (فاصله حدود 2 متر از خندق) واقع در کاربری مرتع افزایش می یابد. همچنین در فواصل دورتر مقدار رطوبت خاک سطحی تغییرات چندانی ندارد و تقریبا ثابت است. به عبارت دیگر مقدار تبخیر رطوبت خاک تحت تاثیر دیواره و سطوح ریزشی خندق در فواصل کم تر از 2 متر از خندق رخ داده است. در کاربری زراعت دیم رها شده نیز مقدار رطوبت خاک سطحی اطراف خندق با فاصله از خندق افزایش یافته است. اما شیب این تغییر نسبت به کاربری مرتع کم تر است. مقدار رطوبت خاک زیرسط حی اطراف خندق واقع در کاربری زراعت دیم رها شده در فواصل نزدیک دیواره خندق نسبت به فواصل دورتر کم تر مشاهده شده است. این روند کاهشی رطوبت در مقایسه با کاربری مرتع چندان چشم گیر نبود.نتیجه گیری: با توجه به نتایج این پژوهش می توان بیان کرد که خندق ها به صورت جدی موجب تشدید هدررفت رطوبت خاک دامنه های اطراف خود می شوند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که پوشش مرتعی اراضی لسی نقش موثری در جلوگیری از تبخیر رطوبت خاک ناشی از فرسایش خندقی دارد.

سابقه و هدف: استفاده از عوامل به زراعی یکی از روش های معمول در تو لید گیاهان دارویی می باشد. مس و روی از عناصر کم مصرف و عوامل به زراعی بوده که در غلظت های پایین، رشد و نمو گیاهان را افزایش می دهد، در حالی که غلظت های بالای این عناصر می تواند به عنوان یک عامل محدودکننده، نشانه های نامطلوبی در گیاه ایجاد کند. از طرف دیگر، کشت و کار گیاهان دارویی در خاک های دارای آلودگی فلزات سنگین مانند مس و روی به دلیل عدم انتقال این عناصر به داخل متابولیت های ثانویه توصیه گردیده است. در مورد تاثیر فلزات سنگین و عناصر کم مصرف در گیاهان زراعی و سبزیجات پژوهش های وسیعی صورت گرفته، ولی رفتا ر گیاهان دارویی در چنین شرایطی خوب مطالعه نشده است. از آن جا که پدیده کمبود و بیش بود مس و روی در کشور قابل مشاهده بوده، بنابراین در این پژوهش جذب عناصر کم مصرف و پر مصرف توسط گیاه دارویی پونه در یک خاک دچار کمبود و بیش بود عناصر مس و روی در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: این آزمایش به صورت فاکتوریل شامل سه سطح مس (صفر، 5 و 25 میلی گرم در کیلوگرم خاک از منبع سولفات مس) و سه سطح روی (صفر، 10 و 50 میلی گرم در کیلوگرم خاک از منبع سولفات روی) و برهمکنش آن ها در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه طراحی و اجرا شد.یافته ها: نتایج نشان داد که بیش ترین جذب مس (317.4 میکروگرم بر گلدان) و روی (1818.27 میکروگرم بر گلدان) اندام هوایی به ترتیب از تیمار Cu25Zn10 و Cu5Zn50 به دست آمد. بیش ترین جذب آهن و منگنز اندام هوایی به ترتیب به میزان 367.12 و 1537.41 میکروگرم بر گلدان، فسفر و پتاسیم اندام هوایی به ترتیب به میزان 21.88 و 380.52 میلی گرم بر گلدان از تیمار Cu5Zn10 حاصل شد. بیش ترین جذب مس، روی، آهن و منگنز ریشه به ترتیب به میزان 291.33، 1802.85، 18744.4 و 1235.68 میکروگرم بر گلدان، فسفر به میزان 22.56 میلی گرم بر گلدان در تیمار Cu25Zn50 و پتاسیم به میزان 115.94 میلی گرم بر گلدان در تیمار Cu5Zn50 مشاهده گردید.نتیجه گیری: نتایج این بررسی نشان داد که گیاه دارویی پونه دارای قدرت جذب و انتقال بالای از عناصر به اندام هوایی می باشد. با توجه به این که گیاه دارویی پونه جنبه تازه خوری و ادویه ای نیز داشته، بنابراین مصرف پونه کشت شده در خاک های دارای آلودگی مس و روی به علت جذب و انتقال این عناصر به اندام هوایی با احتیاط لازم صورت گیرد. تیمار ترکیبی سطوح پایین مس و روی بیش ترین جذب پتاسیم، فسف ر و منگنز و آهن اندام هوایی را ایجاد کرد. ولی در تیمار ترکیبی سطوح بالاتر این عناصر بر همکنش منفی بین مس، روی، آهن و منگنز، فسفر و پتاسیم مشاهده گردید. پس باید در میزان کاربرد آن ها همراه با یکدیگر دقت لازم صورت می گیرد.

سابقه و هدف: ایران کشوری است خشک و تولید محصول نیز باید مطابق با آب و هوای آن باشد. آب محدودیت اصلی در تولید محصول است. به این منظور جهت حفظ رطوبت خاک از موادی مانند پسماندهای گیاهی، مالچ گیاهی، زوائد و برخی مو اد مصنوعی مانند هیدروژل های سوپر جاذب می توان استفاده کرد. هیدروژل های سوپر جاذب با توجه به ساختار آن ها قادر به جذب و حفظ رطوبت زیادی هستند. به منظور بررسی اثر ترکیبات مختلفی از مقادیر متفاوت کودهای شیمیایی، آلی و بیولوژیک در حضور مواد جاذب رطوبت بر برخی صفات فنولوژیک، مورفولوژیک و عملکرد سویا تحت شرایط آب و هوایی منطقه گرگان، پژوهشی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد.مواد و روش ها: این پژوهش در سال 1391 و در اراضی روستای النگ در 4 کیلومتری شمال شرقی شهرستان کردکوی به موقعیت 50 درجه و 36 دقیقه شمالی و 54 درجه و 8 دقیقه شرقی با شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب با بافت خاک لومی رسی سیلتی اجرا گردید. برخی خصوصیات شیمیایی آن شامل EC=1.4 ds/m، PH=7.3، %O.M=1.1، B.D=1.5 g/cm3، %F.C=27.3، %N=0.11، P2O5=6.5 ppm و K+=200 ppm می باشد. در این آزمایش مصرف یا عدم مصرف 50 کیلوگرم در هکتار هیدروژل ابرجاذب آکوازورب و 10 ترکیب متفاوت از مقادیر مختلف کود شیمیایی، ورمی کمپوست و فسفر بارور 2، تیمارهای آزمایشی را تشکیل دادند. تیمارها شامل شاهد بدون اعمال هیچ گونه کود (Control)، 100 درصد کود شیمیایی (B1)، 50 درصد کود شیمیایی و تلقیح کود زیستی (B2)، 50 درصد کود شیمیایی و 6 تن ورمی کمپوست (B3)، 50 درصد کود شیمیایی و 12 تن ورمی کمپوست (B4)، تلقیح کود زیستی و 6 تن ورمی کمپوست (B5)، تلقیح کود زیستی و 12 تن ورمی کمپوست (B6)، 6 تن ورمی کمپوست (B7)، 12 تن ورمی کمپوست (B8) و تلقیح کود زیستی (B9) بودند. صفات مورد ارزیابی شامل تعداد روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته، تعداد گره در بوته، ارتفاع اولین گره از زمین، تعداد شاخه فرعی، عملکرد، درصد روغن و پروتئین دانه بودند.یافته ها: نتایج نشان داد که که کاربرد کودهای زیستی می تواند با کاهش 50 درصدی مصرف کودهای شیمیایی به همراه هیدروژل ابرجاذب (B2)، بیش ترین میزان عملکرد به مقدار 4100 کیلوگرم بر هکتار و تیمار شاهد کم ترین عملکرد را داشته باشد. همین طور در بسیاری از صفات اجزای عملکرد، تیمارهای B5 و B6 بیش ترین مقدار را به خود اختصاص داده اند که نشان دهنده تاثیر مثبت تلفیق کودهای زیستی و ورمی کمپوست بر آن ها بوده است.نتیجه گیری: کاربرد کودهای بیولوژیک بر روی عملکرد سویا تاثیر مثبت داشته و سبب افزایش عملکرد شده است. در این پژوهش با کاهش مصرف کودهای شیمیایی از طریق جایگزین نمودن با برخی کودهای آلی و بیولوژیک در حضور پلیمرهای آبدوست، افزایش عملکرد سویا به طور معنی داری مشاهده گردید.

سابقه و هدف: کنجد با نام علمی Sesamum indicum L. گیاهی یکساله، از رده دولپه ای های پیوسته گلبرگ، از خانواده Pedaliaceae می باشد. کنجد دانه روغنی با ارزشی است که بسته به شرایط و نوع رقم دارای 45 تا 62 درصد روغن بوده و روغن آن به دلیل وجود یک ترکیب فنلی آنتی اکسیدان به نام سزامول از دوام خوبی برخوردار است. باکتری های ریزوبیومی مانند باکتری های محرک رشد گیاه قادرند از طریق مکانیسم های محرک رشد مانند تولید هورمون ایندول- 3- استیک اسید (LAA)، سیدروفور و نیز افزایش حلالیت و قابلیت جذب عناصر غذایی به ویژه فسفر باعث بهبود و افزایش رشد و عملکرد گیاهان غیرلگوم شوند. از این رو این پژوهش به منظور بررسی برخی صفات محرک رشد باکتری های سینوریزوبیومملیلوتی و ارزیابی توانایی آن ها در افزایش رشد و بهبود شرایط تغذیه ای کنجد به عنوان یک گیاه غیرلگوم شکل گرفت.مواد و روش ها: به منظور بررسی اثر برخی جدایه های سینوریزوبیوم ملیلوتی بر رشد و جذب برخی عناصر غذایی کنجد، آزمایشی در شرایط گلخانه انجام شد. ابتدا جدایه ها از نظر تولید IAA، سیدروفور و توانایی انحلال فسفات های معدنی مورد بررسی قرار گرفتند. بر مبنای نتایج حاصل، پنج جدایه برتر از نظر تولید IAA، سیدروفور و توانایی انحلال فسفات های معدنی کم محلول انتخاب و در آزمون گلخانه ای در قالب طرح کاملا تصادفی با یک تیمار بدون باکتری به عنوان شاهد در 4 تکرار مورد استفاده قرار گرفتند. برای اجرای آزمون گلخانه ای، ابتدا بذرهای هم اندازه گیاه کنجد انتخاب و سپس ضد عفونی سطحی شدند. گلدان های پلاستیکی 5 کیلو گرمی از یک خاک غیراستریل با بافت شنی لومی، شوری پایین (EC=1.4 dS/m) و فسفر قابل استفاده کم (5 میلی گرم در کیلوگرم) پر شدند. در هر گلدان تعداد 15 بذر کنجد کشت شد. هنگام کاشت، هر بذر با 500 میکرولیتر از سوسپانسیون باکتری مورد نظر با جمعیت 108 cfu/g تلقیح گردید. در مرحله گلدهی، گیاهان از محل طوقه قطع و طول ساقه، وزن خشک اندام هوایی و ریشه اندازه گیری گردید. همچنین غلظت فسفر، آهن، روی و مس در اندام هوایی تعیین گردیدند.یافته ها: نتایج مربوط به انحلال فسفر معدنی بیانگر توانایی تمام جدایه ها در حل تری کلسیم فسفات در محیط اسپربر بود به طوری که بیش ترین توانایی حل فسفر مربوط به جدایه SR18 با مقدار 139 میکروگرم بر میلی لیتر به دست آمد. همچنین جدایه های SR32 و SR3 بالاترین توان تولید سیدروفور را داشتند. نتایج آزمون گلخانه ای نشان داد که جدایه های مورد آزمایش وزن خشک اندام هوایی کنجد را نسبت به شاهد افزایش دادند. به طوری که این افزایش در مورد جدایه های SR18، SR3 و SR16 معنی دار بود. بیش تر جدایه های مورد آزمایش جذب عناصر غذایی اندام هوایی کنجد را افزایش دادند. ولی تنها کاربرد جدایه SR18 باعث افزایش معنی دار جذب عناصر غذایی شامل فسفر، روی، مس و آهن اندام هوایی نسبت به شاهد شد.نتیجه گیری: در مجموع جدایه های منتخب دارای توانایی تولید IAA، سیدروفور و حل فسفات های معدنی کم محلول توانستند شاخص های رشد (اندام هوایی و ریشه) گیاه کنجد را افزایش دهند. در بین جدایه ها، جدایه SR18 بیش ترین تاثیر را بر پارامترهای رشد و جذب عناصر غذایی کنجد داشت.

سابقه و هدف: باد یک نیروی فرساینده مهم در بیابان هایی است که پوشش گیاه آن ها برای حفاظت سطح خاک کم است. فرسایش و ایجاد رسوب زمانی اتفاق می افتد که قدرت باد بیش تر از سرعت آستانه اصطکاک باشد. خاک ها دارای پوسته های فیزیکی و بیولوژیکی معمولا در برابر فرسایش بادی مقاوم تر هستند. مورفولوژی رشته ای و خصوصیات فیزیولوژی پوسته های قارچی منجر به اتصال ذرات خاک به یکدیگر و تشکیل خاکدانه های مقاوم شده و باعث کنترل فرسایش بادی می گردد.مواد و روش ها: این پژوهش با هدف بررسی تاثیر قارچ تریکودرما هارزیانوم ب ر کنترل فرسایش بادی در یک خاک شنی استریل به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با دو سطح تلقیح (تلقیح با تریکودرما هارزیانوم و بدون تلقیح)، دو تیمار رطوبتی (80 درصد گنجایش زراعی و خشک) و سه تیمار زمانی (15، 30 و 45 روز) انجام شد. بعد از سپری شدن زمان های فوق مقاومت در برابر فروروی، کربن زیست توده میکروبی، تنفس و برخی خصوصیات فیزیکی خاک اندازه گیری شد. گسترش و توسعه ریسه های قارچ در بین ذرات و سطح خاکدانه ها با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی مشخص گردید. در نهایت پس از انجام تمام آزمایش ها تیمار بهینه با بیش ترین مقاومت در برابر فروروی انتخاب گردید و نمونه ای از آن برای آزمایش تونل باد آماده شد.یافته ها: نتایج نشان داد با افزایش زمان، مقاومت در برابر فروروی خاک به صورت معنی داری در تیمار 45 روزه دارای قارچ و در سطح رطوبت 80 درصد گنجایش زراعی از 2.85 در نمونه 15 روزه به 4.5 کیلوگرم بر سانتی مترمربع وزن مخصوص ظاهری خاک 1.49 به 1.55 گرم بر سانتی مترمکعب افزایش یافت. هدایت الکتریکی، تنفس و کربن زیست توده میکروبی خاک نیز با زمان دارای روند افزایشی بود. در حالی که واکنش خاک با رشد و گسترش قارچ و ترشح مواد اسیدی به خاک کاهش نشان داد. تصاویر میکروسکوپ الکترونی روبشی نیز گسترش و توسعه ریسه های قارچ را در بین ذرات و سطح خاکدانه ها به خوبی نشان داد. نمونه های با بالاترین مقدار مقاومت در برابر فروروی (نمونه 45 روزه با رطوبت 80 درصد ظرفیت زراعی) بعد از قرار گرفتن در تونل باد با سرعت 12 متر بر ثانیه دچار فرسایش نشد.نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد قارچ تریکودرما هارزیانوم مقاومت خاک در برابر فرسایش بادی را با توسعه رشته های هیف و در نتیجه اتصال ذرات خاک به یکدیگر و تشکیل خاکدانه های بزرگ تر افزایش می دهد. بنابراین پوشش پوسته می تواند به عنوان یک شاخص مفید برای جلوگیری از فرسایش بادی به ویژه در بیابان هایی که پوشش گیاهی کم است، مورد توجه قرار گیرد.