تولیدات دامی
سال:1397 | دوره:20 | شماره:1 |تعداد مقالات:15

به منظور بررسی اثر آنزیم زایلاناز و اسانس باریجه برعملکرد تولیدی و میکروفلور روده جوجه های گوشتی، از تعداد 160 قطعه جوجه یک روزه سویه راس 308 در قالب یک طرح کاملا" تصادفی با آرایش فاکتوریل2×2، با چهار تکرار و 10 قطعه جوجه در هر واحد آزمایشی به مدت 42 روز، استفاده شد. فاکتورها شامل آنزیم زایلاناز در دوسطح (0و2/0گرم) و اسانس باریجه در دوسطح (0و1/0گرم) بود که به هر کیلو جیره مصرفی اضافه شد. در طول دوره پرورش وزن بدن، مصرف خوراک، ضریب تبدیل غذایی و تلفات به صورت دوره ای اندازه گیری شد. در روزهای 21 (میان دوره) و 42 (پایان دوره) 2 قطعه جوجه از هر تکرار جهت تعیین خصوصیات لاشه کشتار شدند و به منظور بررسی جمعیت میکروبی باکتری اشرشیاکلی و لاکتوباسیلوس ایلئومی، از مواد داخل روده جوجه های ذبح شده نمونه گیری شد. افزودن آنزیم سبب افزایش وزن و بهبود ضریب تبدیل خوراک در دوره رشد ونیز بهبود ضریب تبدیل در کل دوره آزمایش شد (05/0PP). بطور کلی نتیجه گیری می شود که استفاده از مخلوط آنزیم و اسانس می تواند برای بهبود عملکرد جوجه های گوشتی قابل توصیه باشد.

این پژوهش به منظور بررسی اثر استفاده از تفاله شیرین بیان سیلو شده با خرمای ضایعاتی بر فراسنجه های تخمیری شکمبه، فراسنجه های خونی و تولید پروتئین میکروبی با چهار رأس بز نر رایینی در قالب طرح چرخشی در چهار دوره 21 روزه انجام شد. تفاله شیرین بیان با سطوح صفر، پنج، 10 و 15 درصد از خرمای ضایعاتی بدون هسته مخلوط و به مدت 45 روز در بشکه هایی با گنجایش 40 لیتر سیلو گردید. چهار جیره آزمایشی شامل (1) جیره شاهد (دارای 20 درصد سیلاژ تفاله شیرین بیان بدون خرمای ضایعاتی) و (2) جیره دارای 20 درصد سیلاژ تفاله شیرین بیان محتوی پنج درصد خرما ضایعاتی، (2) جیره دارای 20 درصد سیلاژ تفاله شیرین بیان محتوی 10 درصد خرما ضایعاتی و (4) جیره دارای 20 درصد سیلاژ تفاله شیرین بیان محتوی 15 درصد خرمای ضایعاتی بود. سیلو کردن تفاله شیرین بیان با خرما موجب افزایش معنی داری ماده خشک گردید و با افزایش مقدار خرمای ضایعاتی، نقطه فلیگ سیلاژ به طور خطی افزایش یافت (05/0>P). جمعیت گونه های پروتوزوآی سلولولیتیک در مایع شکمبه، غلظت تری-گلیسیرید، آلبومین و کراتینین خون به صورت معنی داری افزایش یافت (05/0>P). میانگین دفع کل مشتقات پورینی در بز های تغذیه شده با جیره دارای سیلاژ با 10 و 15 درصد خرما بیشتر از جیره شاهد بود (05/0>P). کمترین میزان تولید پروتئین میکروبی در بز های تغذیه شده با جیره دارای سیلاژ تفاله شیرین بیان بدون خرمای ضایعاتی مشاهده گردید (05/0>P). بنابراین نتیجه گیری می-شود که می توان از تفاله شیرین بیان سیلو شده با خرمای ضایعاتی به عنوان ماده خوراکی با ارزش در تغذیه دام استفاده کرد.

این مطالعه به منظور محاسبه الگوی عدم تعادل پیوستگی و تعیین ساختار بلوک های هاپلوتیپی برای 93 رأس گاو نژاد سرابی با استفاده از اطلاعات نشانگرهای SNP حاصل از CHIP 40k SNP-شرکت ایلومینا انجام شد. بعد از تعیین ژنوتیپ و کنترل کیفیت داده های ژنومی، 27386 SNP روی کروموزوم های اتوزومی جهت آنالیز های بعدی مورد استفاده قرار گرفت. عدم تعادل پیوستگی با استفاده از دو آماره r2 و 'D اندازه گیری شد. در این مطالعه میانگین r2 و 'D برای جفت SNPها در دامنه کمتر از 5/2 کیلو جفت باز به ترتیب با مقادیر 505/0 و 927/0 حداکثر و میانگین r2 و 'D برای جفت SNPها در دامنه Mb5-2 به ترتیب با مقادیر 064/0، 486/0 حداقل بود. در ژنوم گاو سرابی 582 بلوک هاپلوتیپی مشاهده شد. درصد پوشش SNPها در بلوک های هاپلوتیپی از کل SNP ها 73/6 درصد بود که 83/0 درصد (43/21 مگا جفت باز) از ژنوم اتوزومی توسط این بلوک های هاپلوتیپی پوشش داده شد. اندازه مؤثر جمعیت در طی چهار نسل قبل حدود40 رأس برآورد شد. تعداد کم بلوک های هاپلوتیپی و همچنین LD پایین به دست آمده در جمعیت گاو سرابی نشان دهنده تنوع بالا در این جمعیت است. با توجه به نتایج و تعداد بلوک های هاپلوتیپی در این نژاد، در نظر گرفتن بلوک های هاپلوتیپی برای انتخاب ژنومی باعث بهبود نتایج و افزایش دقت می شود لذا توصیه می گردد در راستای مطالعات ژنومیکی به جای استفاده از تک نشانگرها از بلوک های هاپلوتیپی استفاده شود.

هدف از این تحقیق، استفاده از نیام کهور در جیره بزهای شیرده با استفاده از 20 رأس بز تالی شیرده با میانگین وزن 5/2± 34 کیلوگرم بود. بزها به دو گروه (گروه با جیره شاهد و گروه با جیره حاوی نیام کهور) 10 رأسی تقسیم شدند و به-مدت 12 هفته تغذیه شدند. جیره ها براساس نیاز بزغاله ها از دوبخش علوفه و کنسانتره به نسبت مساوی تهیه شد. میزان نیام کهور در کل جیره آزمایشی 25/19 درصد بود. در ابتدای آزمایش و سپس هر دو هفته یک بار بزها به طور انفرادی توزین شدند و تغییرات وزن آن ها محاسبه شد. هم چنین، میزان شیر تولیدی به طور هفتگی و ترکیبات شیراندازه گیری شد. میانگین تولید شیر روزانه و درصد چربی آن در بزهای تغذیه شده با جیره شاهد و جیره حاوی نیام کهور به ترتیب 550 و570 گرم و 24/3 و 39/2 درصد بود که تفاوت معنی داری نداشتند. هم چنین، ترکیبات شیر (چربی، پروتئین، خاکستر، ماده جامد و ماده جامد فاقد چربی) تحت تاثیر جیره قرار نگرفت. وزن بدن بزها در طول دوره آزمایش و نیز بین دو گروه آزمایشی تفاوت معنی داری نداشت. هزینه تمام شده خوراک و نیز هزینه تولید شیر بزهای تغذیه شده با جیره حاوی نیام کهور 20 درصد نسبت به گروه شاهد ارزان تر بود. بنابراین، از نیام کهور می توان به میزان 20 درصد در جیره غذایی بزهای داشتی استفاده نمود و هزینه تغذیه را کاهش داد.

تأثیر گیاه دارویی کنگر فرنگی بر بروز عارضه آسیت، فشار خون سیستولیک و پارامترهای خونی جوجه های گوشتی در شرایط استرس سرمایی با استفاده از 400 جوجه سویه تجاری راس 308 در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تیمار، چهار تکرار و 20 جوجه یک روزه مطالعه شد. تیمارهای آزمایشی شامل جیره شاهد (بدون افزودنی)، جیره حاوی 0015/0 درصد آنتی بیوتیک (ویرجینیامایسین)، جیره حاوی 2/0 درصد پودر آسپرین و جیره های حاوی یک و دو درصد پودر کنگر فرنگی بودند. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که پرندگانی که با جیره های حاوی کنگر فرنگی تغذیه شدند مصرف خوراک و افزایش وزن بیشتر و ضریب تبدیل بهتری نسبت به سایر تیمارها در شرایط استرس سرمایی داشتند (05/0>P). فشار خون سیستولیک، تعداد گلبول های قرمز خون، کل تلفات و درصد تلفات ناشی از آسیت در پرندگانی که با جیره های حاوی کنگر فرنگی تغذیه شدند کمتر از شاهد بود (05/0>P). افزودن آنتی بیوتیک و آسپرین به جیره تأثیری بر عملکرد نداشت (05/0P). بطور کلی استفاده از کنگر فرنگی تا سطح دو درصد جیره در شرایط استرس سرمایی، ضمن بهبود عملکرد، تلفات ناشی از آسیت در جوجه ها را کاهش می دهد.

تأثیر غده کامل سیر تازه بر شاخص تولید، سیستم ایمنی و خصوصیات لاشه در دو آزمایش مستقل در شرایط طبیعی و در شرایط تنش سرمائی با استفاده از 592 قطعه جوجه خروس یک روزه سویه آرین به مدت 42 روز مطالعه شد. آزمایش اول در دمای طبیعی با چهار تیمار، چهار تکرار و 21 پرنده در هر تکرار و آزمایش دوم در شرایط استرس سرمایی با چهار تیمار، چهار تکرار و 16 پرنده در هر تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی متعادل اجرا شدند. تیمارهای غذایی در هر دو آزمایش شامل 1-جیره پایه بدون سیر (تیمار شاهد) 2-جیره دارای 5/0 درصد سیر 3-جیره داری یک درصد سیر و 4-جیره دارای 5/1 درصد سیر بودند. بالاترین مقدار افزایش وزن روزانه و شاخص تولید در هر دو شرایط دمای معمولی و استرس سرمایی مربوط به تیمار 5/0 درصد سیر بود (01/0P

به منظور بررسی اثر مکملهای معدنی-ویتامینی آهسته رهش بر خصوصیات تولیدمثلی، پشم و پوست گوسفند توده نژاد فراهانی، 60 راس میش داشتی جوان به دو گروه شاهد و آزمایشی تقسیم شد. بلوس های آهسته رهش شامل شش ماده معدنی و سه ویتامین، 15 روز قبل از قوچ اندازی در گروه آزمایشی مورد استفاده قرار گرفت. نرخهای باروری، زایش، سقط و بره شیرگیری شده و خصوصیات پشم و پوست شامل وزن بیده، طول، قطر و استحکام الیاف و نسبت فولیکولهای ثانویه به اولیه در میش و بره های متولد شده بررسی شد. نرخهای باروری، زایش و سقط دو گروه اختلاف معنی داری نشان ندادند، لیکن نرخ بره شیرگیری شده در گروه آزمایشی به طور معنی داری افزایش یافت (05/0p

در این آزمایش تاثیر مکمل گوآنیدینواستیک اسید و بتائین بر عملکرد، خصوصیات لاشه، فراسنجه های کیفی گوشت و هورمون های تیروئیدی جوجه های گوشتی کاب تحت تنش سرمایی، بررسی شد. این آزمایش با تعداد 384 قطعه جوجه نر گوشتی یک روزه در قالب آزمایش فاکتوریل 2×2 بر پایه طرح کاملاً تصادفی با چهار تیمار و هشت تکرار در سالن پرورش مرغ گوشتی دانشگاه رازی کرمانشاه در بهار سال 1393 انجام شد. جیره های آزمایشی شامل جیره شاهد، جیره شاهد + 1200 میلی گرم در کیلوگرم گوآنیدینواستیک اسید، جیره شاهد + 600 میلی گرم در کیلوگرم بتائین و جیره شاهد به همراه هردو ترکیب با مقادیرذکرشده، بودند. تنش سرمایی با کاهش دما و ثابت نگه داشتن آن در محدوده 15-12 درجه سانتیگراد از روز 21 تا پایان دوره اعمال شد. جیره های آزمایشی تاثیر معنی داری بر عملکرد، صفات لاشه، سطح گلیکوژن کبدی و هورمون های تیروئیدی نداشتند، اما میزان تولید گوشت سینه در جوجه های دریافت کننده گوآنیدینواستیک اسید در مقایسه با گروه شاهد بیشتر بود. استفاده از مکمل گوآنیدینواستیک اسید و بتائین در جیره غذایی باعث افزایش شاخص های L* وa* رنگ گوشت شدند. بتائین بطورمعنی داری درصد چربی گوشت سینه را کاهش داد. مقادیر pH گوشت طی گذشت زمان، روند کاهشی نشان داد. افزودن بتائین به جیره، باعث افزایش معنی دار pH در مقایسه با گروه شاهد شد. بطور کلی نتایج تحقیق حاضر حاکی از تاثیر مثبت گوآنیدینواستیک اسید بر درصد نسبی گوشت سینه، اثر کاهشی بتائین بر میزان چربی گوشت سینه و تأثیر مثبت این دو ترکیب بر رنگ گوشت جوجه های گوشتی سویه کاب بود.

این مطالعه به منظور شناسایی حذف و درج های (ایندل ها) موجود در ژنوم شتر تک کوهانه ایرانی و ارزیابی گروه های عملکردی مرتبط با آن ها، با استفاده از داده های توالی یابی شده ژنوم کامل دو نفر شتر تک کوهانه ایرانی (شتر یزدی و شتر طرودی) انجام شد. در این تحقیق، برای افزایش دقت و صحت ایندل های شناسایی شده، از دو برنامه قدرتمند شناسایی واریانت (GATK و SAMtools) استفاده گردید. در نهایت، تنوع های شناسایی شده مشترک بین دو برنامه، بعد از پالایش کیفی به عنوان ایندل های نهایی در نظر گرفته شدند. مطالعه حاضر منجر به شناسایی تعداد 351429 ایندل برای شتر یزدی و 341479 ایندل برای شتر طرودی شد. برای انجام آنالیزهای بیشتر، از ایندل هایی استفاده شد که در حاشیه نویسی به عنوان واریانت های با اثر بالا طبقه بندی شده بودند. تعداد ایندل های با اثر بالا به ترتیب برای شتر یزدی و طرودی برابر با 3424 و 3506 بودند. برای انجام مقایسه بین نمونه شترهای ایرانی و شترهای غیر ایرانی، از داده های توالی یابی کل ژنوم یک نمونه شتر با منشاء آفریقایی استفاده شد. مقایسه ایندل های با اثر بالا بین سه نمونه، نشان داد که تعداد 1595 ایندل، بین آن ها مشترک می باشند. ارزیابی نتایج ژن آنتولوژی نشان داد که بسیاری از عبارات معنی دار شده، مربوط به توانایی شترها برای تحمل شرایط سخت بیابانی می باشند.

این پژوهش به منظور تعیین تاثیر روش دباغی پوست شترمرغ بر خصوصیات شیمیایی چرم انجام شد. در مجموع 12 قطعه پوست شترمرغ تهیه شد و هر چهار قطعه پوست با یکی از روش های دباغی کرومی، گیاهی و آلومی فرآوری گردید. خواص شیمیائی چرم ها شامل مقدار چربی، مواد محلول در آب، مواد آلی محلول در آب، خاکستر سولفاته نامحلول در آب، مواد معدنی، ازت، پروتئین و مقدار pH اندازه گیری شد. میزان چربی در چرم های گیاهی بیش از چرم های کرومی و آلومی بود ولی مقدار مواد محلول، مواد آلی محلول و خاکستر سولفاته نامحلول در آب در چرم های آلومی و چرم های گیاهی مشابه یکدیگر و بیش از چرم های کرومی بود. به علاوه مقادیر بالاتر ازت، پروتئین و pH به ترتیب در چرم های کرومی، آلومی و سپس گیاهی به دست آمد. افزایش شش و چهار درصدی میزان چربی در چرم های گیاهی نسبت به چرم های آلومی و کرومی و کاهش مقدار ازت، پروتئین و pH چرم های گیاهی نسبت به دو روش دیگر قابل توجه بود. همبستگی مثبت معنی داری بین مقدار چربی با مواد محلول در آب، خاکستر سولفاته نامحلول در آب و همبستگی منفی با مقدار ازت و پروتئین چرم های مختلف به دست آمد. بین مقدار مواد معدنی چرم با همه خصوصیات شیمیائی به غیر از مقدار pH چرم، همبستگی بالایی وجود داشت. برای دسترسی به کیفیت بالاتر در چرم های گیاهی بررسی های کاربردی با تغییر در مواد مصرفی و روش عمل باید در دامنه وسیع تری انجام پذیرد. بنابراین علی رغم خطرات احتمالی برای محیط زیست و کارگران کارگاه های دباغی، در حال حاضر مناسب ترین روش برای دباغی پوست شترمرغ، روش کرومی است.

اثر استفاده از دانه خلر(Lathyrus sativus L) خام و یا اتوکلاو شده در جیره مرغهای تخمگذار، بر عملکرد و کیفیت تخم مرغ با استفاده از 336 قطعه مرغ تخمگذار لگهورن سویه "های لاین W-36" در سن 87 هفتگی در یک طرح کاملاً تصادفی با هفت تیمار، شش تکرار و هشت قطعه پرنده بررسی شد. تیمارهای آزمایشی شامل جیره بر پایه ذرت و کنجاله سویا (شاهد) و استفاده از سطوح هشت، 16 و 24 درصد خلر خام و یا اتوکلاو شده در جیره غذایی مرغهای تخمگذار بودند. آزمایش در مدت 12 هفته انجام شد. میزان مصرف خوراک، درصد تخمگذاری و گرم تخم مرغ تولیدی در مرغ های تغذیه شده با جیره های حاوی سطوح مختلف دانه خلر خام و یا اتوکلاو شده در مقایسه با پرندگان تغذیه شده با جیره شاهد به طور معنیداری کمتر و ضریب تبدیل خوراک به طور معنیداری بیشتر بود (0. 05>P). با اتوکلاو کردن دانه خلر در پرندگان تغذیه شده با جیره های حاوی 16 و 24 درصد دانه خلر شاخصهای عملکردی و کیفیت پوسته تخم مرغ به طور معنیدار بهبود یافتند(0. 05>P). اگرچه اتوکلاو کردن دانه خلر باعث کاهش اثرات منفی استفاده از آن در جیره بر عملکرد تولیدی و کیفیت تخم مرغ شد، ولی نتوانست کاهش عملکرد ایجاد شده را به طور کامل جبران کند. بر اساس نتایج این آزمایش، استفاده از دانه خلر در جیره مرغهای تخمگذار توصیه نمیشود. اتوکلاو کردن به تنهایی نمی تواند عوامل ضدتغذیه ای موجود در دانه خلر را از بین ببرد.

تأثیر عصاره شیرین بیان، پروبیوتیک، ضد قارچ و بیوچار بر عملکرد جوجه های گوشتی تغذیه شده با خوراک آلوده به آفلاتوکسین B1 با استفاده از 350 قطعه جوجه گوشتی سویه راس در قالب طرح کاملاً تصادفی، با هفت تیمار (شاهد منفی (جیره پایه بدون آفلاتوکسین و ماده افزودنی)، شاهد مثبت (جیره پایه حاوی یک میلی گرم آفلاتوکسین و بدون ماده افزودنی) و پنج گروه دیگر شامل جیره پایه دارای یک میلی گرم آفلاتوکسین همراه با سه و شش گرم در کیلوگرم عصاره شیرین بیان، 0/5 گرم پروبیوتیک پروتکسین، 0/5گرم ضد قارچ آگراباند و 10 گرم توکسین بایندر بیوچار کودمرغی) و پنج تکرار (10 قطعه) بررسی شد. جیره شاهد مثبت وزن بدن و وزن نسبی سینه جوجه های گوشتی را کاهش و ضریب تبدیل غذایی و درصد چربی بطنی را افزایش داد (0/05 > P). جیره های شاهد منفی، سه گرم عصاره شیرین بیان و بیوچار در دوره رشد، و جیره های شاهد منفی و سه گرم عصاره شیرین بیان در کل دوره پرورش افزایش وزن بالاتر و ضریب تبدیل خوراک کمتری نسبت به سایر تیمارها داشتند (0/05 > P). بالاترین وزن نسبی سینه و بیشترین درصد پروتئین ران به ترتیب در جیره های حاوی پروبیوتیک و مکمل بیوچار مشاهده شد (0/05 >P ). بالاترین سطح پروتئین سرم خون متعلق به جیره حاوی سه گرم عصاره شیرین بیان و شاهد و پایین ترین سطح اسید اوریک خون متعلق به جیره شاهد، ضد قارچ، بیوچار و شش گرم عصاره شیرین بیان بود (0/05 >P ). به طور کلی عصاره شیرین بیان و بیوچار کود مرغی قادر به کاهش اثرات منفی آفلاتوکسین B1 بر عملکرد جوجه های گوشتی هستند.

اثر منابع سلنیوم و دانه کتان بر عملکرد و برخی فراسنجه های بیوشیمیایی خون با استفاده از 384 قطعه مرغ تخمگذار های لاین (50 هفتگی) در یک آزمایش فاکتوریل 4×3 با سه سطح دانه کتان(صفر، پنج و 10 درصد) و چهار نوع مکمل سلنیوم (فاقد مکمل، سلنیت سدیم، مخمر سلنیومی و سلنوهیدروکسی متیونین( سلیسئوSelisseo) در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار و هشت پرنده در هر تکرار بررسی شد. سلنیوم به میزان یک میلی گرم در کیلوگرم به جیره افزوده شد. افزودن دانه کتان وزن و توده تخم مرغ را کاهش داد(05/0>P). شاخص سفیده و واحد هاو تخم پرندگانی که با جیره های حاوی 10 درصد کتان و سلنیت سدیم و سلیسئو تغذیه شدند کاهش یافت(05/0>P). پرندگان تغذیه شده با جیره فاقدکتان و پنج درصد کتان، به ترتیب کمترین و بیشترین غلظت تری گلیسرید و با مخمر سلنیومی پایین ترین غلظت کلسترول کل در سرم را داشتند، در حالی که جیره بدون کتان و بدون سلنیوم پایین ترین میزان غلظت کلسترول کل را موجب شد(05/0>P). پایین ترین غلظت سرمی مالون دی آلدئید و بالاترین ظرفیت آنتی اکسیدانی کل با جیره های حاوی سلیسئو و بدون کتان مشاهده شد(05/0>P). دانه کتان در سطح پنج درصد موجب افزایش مالون دی آلدئید و کاهش فعالیت آنزیم های گلوتاتیون پراکسیداز و سوپراکسیددسموتاز(5/0>P) در سرم شد و نیز مکمل سلیسئو سبب افزایش فعالیت این دو آنزیم و ظرفیت آنتی اکسیدانی کل شد(05/0>P). بر اساس نتایج حاصل، می توان از سلنیوم تا یک میلی گرم در کیلوگرم جیره بدون تأثیر منفی بر عملکرد، استفاده کرد و نیزبا توجه به تأثیر اشکال آلی سلنیوم به خصوص مکمل سلیسئو بر بهبود وضعیت آنتی اکسیدانی خون، مصرف این مکمل دارای اولویت است.

جهت بررسی تأثیر سطح و نوع کبالت بر فراسنجه های خونی و عملکردتعداد 30 رأس بزغاله نرسه تا پنج ماهه نژاد بومی، با میانگین وزنی 5/2± 8/17 کیلوگرم در قالب طرح کاملاً تصادفی به پنج تیمار شامل: 1) جیرة پایه حاوی 076/0 میلی گرم کبالت در کیلوگرم مادة خشک (شاهد)؛ 2) جیرة پایه + 25/0 میلی گرم کبالت در کیلوگرم مادة خشک به شکل سولفات کبالت (سولفات 25/0)؛ 3) جیرة پایه + 5/0 میلی گرم کبالت در کیلوگرم مادة خشک به شکل سولفات کبالت (سولفات 5/0)؛ 4) جیرة پایه + 25/0 میلی گرم کبالت در کیلوگرم مادة خشک به شکل کبالت گلوکوهپتونات (گلوکوهپتونات 25/0)؛ 5) جیرة پایه + 5/0 میلی گرم کبالت در کیلوگرم مادة خشک به شکل کبالت گلوکوهپتونات (گلوکوهپتونات 5/0)اختصاص داده شدند. مادة خشک مصرفی بزغاله هائی که در جیره خود 5/0 قسمت در میلیون کبالت از منبع گلوکوهپتونات دریافت کردند بیشتر از گروه شاهد بود وزن نهایی و میانگین افزایش وزن روزانه تحت تأثیر سطح مکمل قرار گرفت و در تیمارهای دریافت کننده سطح بالاتر کبالت به طور معنی داری بالاتر از سایر تیمارها بود. با این وجود ضریب تبدیل خوراک تفاوت معنی داری بین تیمارها نداشت و تنها تفاوت عددی مشاهده شد. مکمل کبالت بر میزان گلوکز و ویتامین 12B سرم تأثیرگذار و بیشترین تفاوت مربوط به تیمار گلوکوهپتونات 5/0 بود. هرچند تیمار گلوکوهپتونات 5/0 از نظر گلوکز با تیمار شاهد تفاوت معنی داری داشت اما تفاوت آن با سایر تیمارهای دریافت کننده کبالت معنی دار نبود. تیمارهای کبالت تأثیر معنی داری بر فراسنجه های بیوشیمیایی سرم و هماتولوژی نداشتند. به طور کلی سطح کبالت تأثیر معنی داری بر عملکرد بزها داشت به طوری که سطوح بالاتر کبالت سبب مصرف مادة خشک و افزایش وزن روزانه بیشتری شد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که سطح نیاز 07/0 میلی گرم کبالت در روز که برای بزها تعیین گردیده در محدودة مرزی نیاز قرار دارد. مکمل آلی کبالت در شکمبه بازده بهتری برای ساخت ویتامین 12B و همچنین گلوکز داشت و عملکرد بزها در سطح 5/0 بهتر از سطح 25/0 میلی گرم بر کیلوگرم مادة خشک بود.

به منظور تعیین معادلات برآورد انرژی قابل سوخت و ساز ظاهری تصحیح شده برای نیتروژن (AMEn) گندم های پر مصرف ایران، آزمایشی در دو سن مختلف جوجه های گوشتی در سال های 93-1392 انجام شد. در ابتدا ترکیبات شیمیایی شامل ماده خشک، خاکستر خام، پروتئین خام، چربی خام، الیاف خام و عصاره عاری از ازت 16 رقم پرمصرف گندم ایران در آزمایشگاه اندازه گیری گردید. سپس برای اندازه گیری AMEn این ارقام از جوجه های گوشتی راس 308 مخلوط دو جنس در سن 10 روزگی، شش قطعه به ازای هر تیمار و در سن 24 روزگی، چهار قطعه برای هر تیمار استفاده شد و در این سنین، از فضولات و محتویات ایلئومی نمونه برداری شد. آنگاه معادلات رگرسیونی چندگانه پیش بینی میزان AMEn گندم با استفاده از نرم افزار SPSS و به روش Stepwise تعیین شد. نتایج نشان داد که معادلات برآورد AMEn بر اساس کیلوکالری در کیلوگرم ماده خشک به روش نمونه برداری از فضولات در دو سن 10 و 24 روزگی به ترتیب به صورت AMEn =37. 855 × % NFE و AMEn =43. 494 × % NFE و به روش جمع آوری محتویات ایلئوم به صورت AMEn =41. 173 × % NFE و AMEn =42. 224 × % NFE می باشد. بنابراین استفاده از معادلات رگرسیون فوق برای برآورد انرژی گندم در زمان جیره نویسی برای دوره های رشد و پایانی جوجه های گوشتی توصیه می گردد.