مدیریت صنعتی
سال:1388 | دوره:1 | شماره:2 |تعداد مقالات:10

نمودارهای کنترل کلاسیک با استفاده از داده های دقیق و معین، فرآیندهای تولیدی را در دو گروه «تحت کنترل» یا «خارج از کنترل» قرار می دهند. در حالیکه مجموعه های فازی با تعریف توابع عضویت پیوسته و استفاده از داده های مبهم و نامعین با بهره گیری از اعداد فازی مثلثی و ذوزنقه ای، سطوح مختلف تصمیم را برای تصمیم گیرندگان معرفی می کند. در این مقاله با استفاده از مدفازی برای ترسیم نمودارهای کنترل فازی علاوه بر استفاده از داده های نامعین و مبتنی بر تجربه و ذهنیت افراد، سطوح چندگانه کیفی برای محصول موردنظر در شرکت تولیدی مورد آزمون به صورت «تحت کنترل، نسبتا تحت کنترل، نسبتا خارج از کنترل و خارج از کنترل» تعریف شده است که بیان کننده حالات واقعی تر شرایط تولیدی است.

مدیریت و بهبود عملکرد سازمان از موضوعاتی است که مورد توجه مدیران بیشتر شرکت ها و سازمانها می باشد. با افزایش برنامه های مدیریت استراتژیک و مدیریت کیفیت در سازمان های کشور، ضرورت طرح متدولوژی جامع جهت مدیریت و بهبود عملکرد سازمان ها بیش از همیشه آشکار شده است. کارت امتیازی متوازن در حوزه مدیریت استراتژیک و مدل تعالی کیفیت اروپایی در حوزه مدیریت کیفیت جامع وارد مقوله سیستم مدیریت عملکرد شده اند و لذا تلفیق کارت امتیازی متوازن و مدل تعالی کیفیت اروپایی پیوند دو حوزه مدیریت استراتژیک مدیریت کیفیت جامع در مقوله مدیریت عملکرد می باشد. در این مقاله متدولوژی جدیدی برای بکارگیری همزمان کارت امتیازی متوازن و مدل تعالی کیفیت اروپایی برای بهبود عملکرد سازمان بوسیله ابزارهای QFD، SWOT و MADM ارایه می شود. در ادبیات مقاله در قسمت مقایسه دو مدل از روش کتابخانه ای و در بخش تجزیه و تحلیل متدولوژی، از روش میدانی برای گردآوری اطلاعات استفاده می شود. پس از مطالعه نظری و مقایسه دو مدل، متدولوژی بکارگیری این دو مقوله ارایه شده و قدم به قدم به صورت یک مطالعه موردی اجرا می شود.

نقش برجسته بانک های توسعه ای در تخصیص منابع محدود کشورهای در حال توسعه ایجاب می کند، سرمایه گذاری ها در مسیر صحیح انجام می پذیرد. بانک صنعت و معدن به عنوان تنها بانک تخصصی - توسعه ای در بخش صنعت و معدن کشور، جهت حصول به اهداف راهبردی خود، جهت گیری سرمایه گذاری خود را مورد توجه قرار داده است. در این مقاله، مدلی برای اولویت بندی سرمایه گذاری در صنایع مختلف که مرتبط با حوزه فعالیت بانک صنعت و معدن هستند، ارایه می شود. بدین منظور پس از تعریف معیارها و زیرمعیارهای تاثیرگذار در مساله، اوزان هر معیار و زیرمعیار بر اساس نظرات خبرگان برآورد می گردد. برای فرآیند ترکیب در تصمیم گیری از روش TOPSIS سلسله مراتبی با رویکرد فازی استفاده شده است. رویکرد فازی به دلیل توانایی کمی سازی عوامل کیفی و همچنین مدلسازی عدم قطعیت در خطاهای برآورد برخی از عوامل کمی انتخاب شده است. نتایج حاصل از مدل می تواند در تدوین برنامه ها و جهت گیری های کوتاه مدت و بلند مدت سرمایه گذاری بانک صنعت و معدن مورد بهره برداری قرار گیرد. با این حال مدل ارایه شده قابلیت استفاده در موقعیت های مشابه این تحقیق را دارد.

این مقاله مدلی تلفیقی از تحلیل پوششی داده ها (DEA) و تحلیل مولفه های اصلی (PCA) در جهت کاهش ابعادی مجموعه داده ها ارایه می شود. روش تحلیل پوششی داده ها به عنوان ابزاری موثر برای ارزیابی و الگوبرداری بکار گرفته شده است. در این روش برای افزایش قدرت تمایز بین واحدهای کارا و ناکارا بایستی تعداد واحدهای مورد ارزیابی متناسب با تعداد متغیرهای ورودی و خروجی باشد. برای رفع این ضعف ابتدا به جای متغیرهای اصلی از نسبت تک خروجی به تک ورودی استفاده شده است و با استفاده از روش تحلیل مولفه های اصلی کاهش بعد انجام می شود. مولفه های اصلی انتخاب شده به عنوان ورودی های مدل تحلیل پوششی داده ها استفاده و تحلیل می شوند. تفاوت اصلی روش ارایه شده در مقاله بکارگیری برخی نقاط قوت مدل های ارایه شده این حوزه در قالب یک روش و چند هدفه ساختن مدل DEA جهت تسهیل در محاسبات است. این روش برای رتبه بندی عملکرد شعبه های یکی از بانک های ایران استفاده شده است.

امروزه عصر تولید و خدمات با تغییر الگوی رقابت از میان شرکت های مستقل با رقابت میان زنجیره های تامین مواجه است. در این بین اهمیت جریان مواد در زنجیره تامین از میان جریان های سه گانه مالی و اطلاعاتی و مواد حایز توجه می باشد. در غالب واحدهای تولیدی ایران هنوز از دیدگاه سنتی برای برنامه ریزی تامین، تولید و توزیع استفاده می شود. یعنی هر کدام از این اجزا به طور مستقل اقدام به برنامه ریزی برای فعالیت خود می نمایند این امر در اکثریت مواقع باعث افزایش هزینه های کل زنجیره تامین می گردد. در تحقیق حاضر پس از بررسی مدل های گوناگون ارایه شده در خصوص جریان مواد در زنجیره تامین، با رویکردی یکپارچه به مدل سازی جریان مواد در طول زنجیره تامین در بخش های تامین، تولید و توزیع در کارخانه کاچیران پرداخته شده است. در این تحقیق پس از حل مدل با الگوریتم ژنتیک بهترین جواب رضایت بخش که کمترین میزان هزینه را دارا می باشد انتخاب شده است. سپس جهت اعتبارسنجی، مدل ارایه شده با میزان واقعی متغیرها در بازه زمانی مورد مطالعه مقایسه گردیده که نتایج حاکی از کاهش هزینه در مدل ارایه شده می باشد.

تحلیل پوششی داده ها دامنه گسترده ای از مدل های ریاضی است که برای سنجش کارایی نسبی مجموعه ای از واحدهای همسان با ورودی ها و خروجی های مشابه به کار می رود. این مدل مجموعه ای از اوزان را برای متغیرهای ورودی و خروجی هر واحد تصمیم گیری به دست آورده و بر اساس آن کارایی نسبی هر واحد را محاسبه می کند. این تفاوت در اوزان واحدها انتقاداتی را برای این روش در پی داشته است. از سال 1991 مدل های خطی و غیرخطی مختلفی برای محاسبه مجموعه ای از اوزان مشترک واحدهای تصمیم گیری در مدل های DEA ارایه شده است. در این مقاله نیز یک مدل برنامه ریزی آرمانی برای محاسبه اوزان مشترک اینگونه مسایل پیشنهاد و کاربرد آن در مثالی عددی با مدل های دیگر مقایسه شده است. خطی بودن، قابلیت کاربردی گسترده و معنی داری اوزان برآوردی از مزایای مدل پیشنهادی است.

تحلیل SWOT به تنهایی یک ابزار تحلیلی برای تعیین اهمیت فاکتورهای شناسایی شده و ارزیابی گزینه های مختلف استراتژیک بر حسب این فاکتورها ارایه نمی کند. به این دلیل تحلیل SWOT نقصان ها و کمبودهایی در اندازه گیری و ارزیابی فاکتورها داراست. با وجودی که فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) این نقایص را برطرف می کند اما خود این رویکرد در هنگامی که بین فاکتورها عدم استقلال و وابستگی وجود داشته باشد کارایی خود را از دست می دهد، چرا که AHP فرض می کند فاکتورهای حاضر در ساختار سلسله مراتبی مستقل می باشند در صورتی که این فرض در بررسی تاثیرات محیط درونی و بیرونی نمی تواند پذیرفتنی باشد. لذا نیاز به ابزاری داریم که وابستگی های ممکن میان فاکتورها را به حساب آورد و اندازه گیری نماید. در این مقاله یک رویه الگوریتمیک مبتنی بر فرآیند تحلیل شبکه ای بدین منظور ارایه می شود که می تواند حتی وقتی بین فاکتورهای SWOT وابستگی وجود داشته باشد کار را به خوبی به پیش ببرد.

مدیریت استراتژیک زنجیره های تامین در سال های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است. رویکرد پیکربندی زنجیره تامین برای مدیریت استراتژیک جریان مواد و اطلاعات زنجیره تامین مطرح می باشد. اکثر پیکربندی های ارایه شده تا به حال در بخش جهت گیری استراتژیک مبتنی بر عوامل محیطی و رویکرد کلاسیک ساختار – رفتار - عملکرد می باشد. بررسی پیکربندی های زنجیره تامین از نظر منابع و توانمندی های استراتژیک زنجیره های تامین می تواند مکمل مناسبی برای رویکردهای قبلی باشد. در این مقاله با استفاده از یک روش تحقیق کیفی و نظرخواهی از خبرگان صنعت خودرو تلاش شده است که پیکربندی زنجیره های تامین بر مبنای توانمندی های زنجیره تامین پیشنهاد شود. در این تحقیق از نظر خبرگان صنعت خودرو در پنج زنجیره تامین مربوط به شرکت دایملر، شرکت فیات، شرکت ایران خودرو، شرکت سایپا و مرکز بهمن موتور استفاده شده است. در نتیجه سه نوع زنجیره تامین بر مبنای توانمندی های زنجیره تامین و عوامل محیطی مشخص گردید: زنجیره های تامین بدون اتلاف، زنجیره های تامین مشتری محور و زنجیره های تامین نوآور.

مقاله حاضر به کاربرد بهینه سازی استوار در تعیین ترکیب بهینه محصول با استفاده از بهینه سازی استوار در صنایع خودروسازی پرداخته است. هدف تعیین تعداد و نوع محصول تولیدی با درنظر گرفتن تمامی محدودیت ها، برای رسیدن به بالاترین سود در شرایط عدم قطعیت است. در این مقاله، ابتدا مدل قطعی مساله ترکیب محصول در صنایع خودروسازی ارایه می شود. سپس مدل قطعی با استفاده از رویکرد استفاده شده توسط برتسیمس و سیم در سال 2004 به مدل استوار تبدیل می شود. از مزایای استوارسازی به روش برتسیمس و سیم، قابلیت تنظیم کردن استواری جواب بهینه و سطوح حفاظت می باشد. مدل استوار مساله ترکیب محصول ارایه شده در این مقاله به صورت خطی بوده و از آن برای بهینه سازی سبد محصول صنایع خودروسازی تحت شرایط عدم قطعیت می توان بهره گرفت.

ارزیابی راهبردی عملکرد سازمان در محیط صنعت همواره یکی از اولین و اساسی ترین پیش نیازهای تدوین برنامه های بهبود برای سازمان ها می باشد و از اهمیت بالایی برخوردار است، تا آنجا که یکی از امور جاری سازمان ها شناسایی نقاط قوت و ضعف خود می باشد. این امر در اقتصاد دانش محور و محیط پرتلاطم امروزی در مورد دانشگاه ها که مراکز آموزش و تولید دانش و نیروی کار دانشی هستند، از اهمیت مضاعفی برخوردار است. تا به امروز در صنایع مختلف از مدل های متفاوتی جهت ارزیابی عملکرد راهبردی، استفاده شده است که هر یک با رویکردی متفاوت به تحلیل ابعاد سازمان پرداخته اند. یکی از مدل های راهبردی کارا در این زمینه، مدل کارت امتیازی متوازن می باشد که به بررسی متعادل تمامی جنبه های سازمان می پردازد، لذا در این تحقیق با در نظر گرفتن نقاط قوت مدل کارت امتیازی متوازن در ارزیابی عملکرد راهبردی، از ترکیب آن با تکنیک تاپسیس جهت ارزیابی و رتبه بندی تعدادی از دانشکده های مدیریت برتر استان تهران استفاده شده است. به بیان دیگر در این مقاله با استفاده از مدل جبرانی تاپسیس به جمع بندی نتایج ارزیابی حاصل از مناظر مدل BSC پرداخته شده است. نتایج این پژوهش علاوه بر اینکه می تواند به طور کاربردی برای برنامه ریزی بهبود دانشکده های مدیریت مورد بررسی و سایر دانشکده های مدیریت ایران بکار گرفته شده و در توسعه مدل کارت امتیازی متوازن در بخش دانشگاهی موثر است، بلکه ترکیبی مناسب از این دو تکنیک را برای جمع بندی نتایج حاصل از ارزیابی مناظر مختلف مدل BSC ارایه نموده است.