در سال های اخیر، مشکلات و چالش های صندوق های بازنشستگی در کشور به یکی از چالش های جدی نظام حکمرانی تبدیل شده است به طوری که بسیاری از کارشناسان و مسئولان مربوطه نسبت به پیامدهای این بحران هشدار داده اند. تداوم وضعیت فعلی ممکن است برخی صندوق ها را با مشکل جدی مواجه کند. از این رو به نظر می رسد تدوین و اجرای اصلاحات بنیادین در نظام بازنشستگی کشور، امری اجتناب ناپذیر است. برای این منظور طرح ها و ایده های مختلفی از سوی کارشناسان و خبرگان این حوزه مطرح شده است. پرواضح است که اجرای طرح ها و ایده ها بدون در نظر گرفتن افکار عمومی و پیامدهای پیش بینی نشده، ممکن است چالش های جدی سیاسی، اجتماعی و امنیتی به دنبال داشته باشد؛ این پروژه به منظور شناخت دقیق و معتبر نگرش مردم به صندوق های بازنشستگی و ابعاد مختلف اصلاحات آن توسط دفتر افکارسنجی ملت با همکاری دفتر مطالعات بخش عمومی و دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی انجام شده است. در این گزارش به برخی از یافته های آن اشاره شده است.

بنادر نقاطی هستند که ارتباط با بازار جهانی را امکان پذیر می سازند و به میزان کریدورهای حمل ونقل، برای توسعه تجارت کشور اهمیت دارند و می توانند تعیین کننده بهبود جریان کالا و روند توسعه اقتصادی کشور باشند. ایران که بنابه موقعیت ممتاز جغرافیایی خود سال هاست یکی از پایگاه های بندری جهان محسوب می شود، همچنان مطلوبیت بنادر خود را با مزیت ژئوپلیتیک در منطقه، منطبق نساخته و توسعه بنادر رقیب در خلیج فارس و دریای عمان طی 30 سال اخیر، بیانگر ضرورت بازبینیِ هوشمندانه به موضوع طرح های توسعه بندری در کشور است. گزارش حاضر تاریخچه و وضعیت طرح جامع بنادر کشور و نقاط مثبت و نیز آسیب ها و ضعف های طرح ها به خصوص آخرین طرح جامع بنادر بازرگانی کشور را به صورت خلاصه بررسی نمود. از نقاط مثبت طرح جامع فعلی بنادر بازرگانی کشور، اعتماد به کارشناسان کشور در یک طرح جامع بزرگ ملی است. تهیه طرح جامع فعلی (مصوب سال 1399) بنادر تماماً توسط مجموعه کارشناسی داخل کشور انجام گرفته، به این معنا که برای اولین بار به طور کامل به توان مهندسین کشور برای انجام این امر مهم اعتماد گردید. این موضوع بیانگر توان بالای مهندسین و کارشناسان کشور و امکان بهره گیری از ظرفیت و توان ایشان بابت نقش آفرینی در طرح های بزرگ ملی است. از سویی دیگر، در طرح جامع، مصوب 1399، موضوعات نرم افزاری توسعه در کنار پرداختن به موضوعات سخت افزاری توسعه مورد توجه قرار گرفته که از نقاط قوت این طرح نسبت به طرح های پیشین به حساب می آید. در این میان، مواردی از قبیل نگاه تخصصی به موضوعاتی نظیر ترافیک بنادر و کاهش اثرات منفی گلوگاه های ترافیکی و افزایش سهم ریلی بار از نکات برجسته است. به رغم نکات مثبت موجود در طرح جامع فعلی بنادر کشور نسبت به طرح های جامع پیشین، برخی ملاحظات و آسیب های جدی از قبیل عدم همخوانی و همگامی طرح جامع بنادر با مطالعات در دست انجام طرح جامع حمل ونقل کشور، عدم توجه جدی به ارتقای نسل توسعه بنادر، اخذ رویکرد درون گرا و عدم توجه به زنجیره تأمین کالا و رویکرد سیستمی به بنادر وجود دارد که ضروری است نسبت به آنها در طرح های آتی برنامه ریزی لازم صورت پذیرد. با توجه به لزوم به روزرسانی طرح های جامع بندری به نزدیک شدن به افق طرح جامع فعلی (حدود دو سال دیگر) و همچنین نظر به تحولات قابل توجه بین المللی و بروز فرصت ها و تهدیدهای جدید، ضروری است در طرح جامع آینده و در فرایند بازنگری طرح های جامع بنادر بازرگانی که برای افق های 10 و 15ساله از اتمام طرح جامع اخیر بایستی برنامه ریزی گردد، اقداماتی اساسی مورد توجه قرار گیرد که به شرح زیر پیشنهاد می شود: 1. رویکرد سیستمی و برون گرا در تدوین استراتژی های کلان توسعه بندر، باید تمامی ذی نفعان و ذی نفوذان مرتبط ازجمله گمرک جمهوری اسلامی ایران، شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران، سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای دخیل شوند و ضروری است تا اخذ نظرات و پیشنهادهای آنان در بهبود فرایندها و رویه ها مورد توجه قرار گیرد. این رویکرد، سیستمی و برون گرا بوده و سبب استفاده از ظرفیت های بین بخشی می گردد. 2. توجه به کریدورهای بین المللی و تحولات و طرح های توسعه ای در آنها طرح جامع بنادر کشور باید آخرین تحولات مربوط به کریدورهای بین المللی را رصد نماید و در این زمینه تأکید می گردد که اگر قرار باشد ایران نقش مؤثر و کلیدی برای خود در عرصه بین الملل پیدا کند، به طور حتم نمی توان بنادر و پس کرانه ها را بدون توجه به کریدورهای بین المللی مورد تحلیل قرار داد. 3. توجه به ابعاد نرم (توسعه غیرفیزیکی) بنادر توصیه می شود ابعاد نرم یا توسعه غیرفیزیکی بنادر در کنار توسعه فیزیکی سخت افزاری بندری مورد توجه قرار گیرد. در این خصوص می توان به مواردی نظیر اصلاحات ساختار سازمانی بنادر و بهبود فرایندها و رویه های عملیاتی و گمرکی و ارتقای سرمایه های انسانی و توجه به آموزش و ارتقای مهارت کارکنان و کارمندان اشاره کرد. 4. هماهنگی تقاضای آتی بنادر با تقاضای طرح جامع حمل ونقل کشور از آنجایی که مطالعات طرح جامع حمل ونقل کشور (حسب یک ضرورت کلان ملی) برای افق سال 1414 در حال انجام است و مطالعات طرح جامع بازرگانی کشور پیش از آن و برای افق 1404 تهیه شده، ضروری است به جهت هماهنگی بهتر زیرساخت های دریایی و بندری با سایر زیرساخت های زمینی (جاده ای و ریلی) و هوایی، فرایند پیش بینی تقاضای حمل ونقل دریایی متناسب با افق طرح جامع حمل ونقل کشور در دستور کار قرار گیرد. متأسفانه در حال حاضر، این هماهنگی میان تقاضای طرح های جامع بندری و طرح جامع حمل ونقل کشور وجود ندارد. 5. توجه جدی به رقابت پذیری جهانی بنادر تغییر در سطح رقابت بنادر در دهه های اخیر، عمدتاً ناشی از تغییرات به وجود آمده در معادلات جهانی بوده که این معادلات خود تابعی از عوامل سه گانه جهانی شدن (آزادسازی اقتصادی و مقررات زدایی با هدف تسهیل تجارت جهانی، کاهش فواصل جغرافیایی)، کانتینری شدن (افزایش و بهینه سازی تجهیزات ارائه سرویس به خطوط کانتینری) و انقلاب لجستیکی (ایفای نقش جدید به عنوان زیرسیستم مهمی از سیستم های گسترده تر تولید و لجستیک علاوه بر وظیفه سنتی خود در امر تخلیه و بارگیری) می باشند. این عوامل سبب تغییرات گسترده در نحوه عملکرد، تأمین مالی، مدیریت و راهبری بنادر و درنتیجه تغییرات شدید در رقابت پذیری بنادر شده است. 6. بازبینی طرح ها و پروژه های بندری و دریایی با هدف ارتقای نسل بنادر به رغم هدفگذاری توسعه بنادر بزرگ دنیا تا نسل پنجم توسعه، در حال حاضر، صرفاً بنادر شهید رجایی، امام خمینی(ره) و امیرآباد دارای معیارهای بنادر نسل دوم هستند و سایر بنادر بازرگانی کشور نسل اولی می باشند. پیشنهاد می گردد تا ضمن اخذ رویکرد سیستمی به عوامل مؤثر و کنشگر دریایی و بندری، در طرح های آتی توسعه بنادر، نسبت به برنامه ریزی ارتقای نسل بنادر اقدام گردد. 7. توجه به سیاست های تحول آفرین در توسعه دریایی و پس کرانه با توجه به رویکردهای اخیر به سیاست های تحول آفرین مانند توسعه و اقتصاد دریامحور، ضروری است تا در بازبینی طرح های جامع بنادر کشور نسبت به هماهنگ سازی استراتژی ها و اقدامات توسعه ای بنادر با این دست از موارد اقدام جدی به عمل آید. 8. بهبود رویه ها و فرایندهای کاری داخل بندر و توجه به هوشمندسازی ارکان و اجزای بنادر استفاده از خدمات هوشمندسازی نتایجی ازجمله بهبود رویه های عملیاتی و گمرکی، ارتقای سطح کارایی و بهره وری، افزایش رضایتمندی مشتریان، کاهش هزینه تمام شده خدمات بندری و کاهش زمان فرایندهای عملیاتی و اسنادی در بندر به دنبال خواهد داشت. با این توضیح، ضروری است تا بازنگری طرح جامع بنادر براساس توجه به هوشمندسازی بنادر صورت پذیرد. در این خصوص ضروری است تا نظرات تمامی دست اندرکاران مرتبط با فرایند ورود و خروج کالا در بنادر اخذ و ضمن ایجاد همگرایی میان تمامی این دستگاه ها، فرایندها و رویه های اصلاحی مورد توجه جدی قرار گیرد. 9. توجه به رفع کمبودهای زیرساختی و توسعه ای بنادر تحلیل ها نشان می دهند که مجموع ظرفیت اسکله ها و انبارها در بنادر تا پایان سال 1400، به ترتیب 87 و 82 درصد تقاضای افق طرح را پاسخگو هستند، لیکن ضروری است کمبودهای پیش بینی شده برای پهلوگیری کشتی ها و خدمات نگهداری موقت کالا خصوصاً کالاهای اساسی مورد توجه سازمان بنادر و دریانوردی قرار گیرد. در این زمینه، استفاده از ظرفیت سرمایه گذاری کشورهای خارجی متناسب با نیاز هر بندر نیز می تواند در توسعه و بهره برداری بنادر در دستور کار قرار گیرد. 10. افزایش سهم ریلی بنادر در ارتباط با سرزمین اصلی اگرچه در طرح جامع فعلی بنادر به افزایش سهم بار ریلی بنادر تأکید شده و تلاش گردیده تا زیرساخت های اساسی مرتبط با تبدیل بنادر موجود به بنادر ریل پایه صورت پذیرد (افزایش سهم ریلی بنادر به حدود دو برابر وضع موجود تا افق سال 1404)، لیکن ضروری است در طرح های جامع آتی بنادر متصل به شبکه راه آهن سراسری، هماهنگی بیشتری میان سازمان بنادر و دریانوردی با شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران و گمرک جمهوری اسلامی ایران جهت رفع مشکلات ساختاری صورت پذیرد.

در سال های اخیر روند تشکیل سرمایه ثابت به شدت نگران کننده است و باید در کنار توجه به انجام اصلاحاتی به منظور بهبود ثبات اقتصاد کلان، به بازسازی نظام تأمین مالی در سطح کشور پرداخت. در سال های اخیر هم زمان با روند نزولی نسبت تشکیل سرمایه به موجودی سرمایه، نسبت استهلاک به موجودی سرمایه نیز روند صعودی داشته است و در نتیجه برخی از سال ها شاهد پیشی گرفتن نرخ استهلاک از نرخ تشکیل سرمایه بوده ایم.در این راستا و با تمرکز بر بازسازی نهادی نظام تأمین مالی، طرح تأمین مالی و جهش تولید (از طریق اصلاح قوانین «حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی» و «رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور») به شماره ثبت 665 اقدامات زیر را دنبال کرده است:1. اصلاح نظام انگیزشی استفاده از تأمین مالی درونی با اصلاح ساختار مالیات ستانی و بهبود دسترسی به تأمین مالی بیرونی از طریق توسعه دامنه وثایق،2. توسعه فعالیت صندوق های تضمین،3. توسعه نظام سنجش اعتبار و سامان دهی پایگاه داده اعتباری کشور،4. اصلاح رویه مالیات ستانی از صندوق های تأمین مالی،5. جلب مشارکت بخش خصوصی و تسهیل انجام طرح ها به انواع روش های مشارکت عمومی و خصوصی،6. ایجاد مشوق های گوناگون برای جذب سرمایه گذاری خارجی اعم از افشای اطلاعات پروژه ها و صدور بسته های سرمایه گذاری بدون نام.ازاین رو مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی با کلیات این طرح موافق بوده و انجام برخی اصلاحات جزئی در مواد طرح را پیشنهاد می دهد.

اخیراً استفاده از شبکه های عصبی و یادگیری عمیق در حوزه های مختلف از جمله ترجمه ماشینی توسعه فراوانی یافته است. این استفاده در حیطه پردازش زبان طبیعی در بسیاری از کاربردها مانند ترجمه ماشینی سبب افزایش کیفیت این کاربردها شده است. آخرین دستاوردها و بهترین کیفیت های سیستم ترجمه ماشینی در دنیا منحصراً در اختیار این گونه از سامانه ها است؛ به طوری که به جز در مواردی که منابع آموزشی کم است، عملاً مترجم های ماشینی مبتنی بر قاعده های آماری، کاربردی در این حیطه ندارند. در حال حاضر، معماری های مترجم های ماشینی مبتنی بر شبکه عصبی عموماً از یکی از دو رویکرد رمزگذاری-رمزگشایی یا مبتنی بر ترانسفورمر تبعیت می کنند. مدل های مبتنی بر ترنسفورمر به دلیل برخورداری از دادگان آموزشی وسیع تر، امکان ترجمه سریع، با کیفیت، با دامنه وسیع تر تخصصی و امنیت بیشتر در داده را ایجاد می کنند. در این طرح، باتوجه به حجم دادگان آموزشی در اختیار تیم فناور، امکان استفاده از مدل های مبتنی بر ترنسفورمر ایجاد شد. در این راستا، منابع دادگان بررسی و %100 دادگان آموزشی به میزان 110 میلیون جفت داده تهیه شد. سپس ابزار Flair seq به عنوان ابزار برگزیده مورد استفاده و ارزیابی قرار گرفت. در ادامه بر اساس آزمون های متعدد یکی از بهترین کانفیگ های (پیکربندی ) ابزار ارائه شده به دست آمد و مدل بهینه تهیه گردید. در نتیجه این کار پیاده سازی نسخه سرور برای راه اندازی سرویس ترجمه برای کاربران نهایی از سرور طراحی شده در پروژه متن باز OpenNMT استفاده شد.

"تعمیرات و نگهداری سازه های فراساحلی، مانند سکوهای نفت و گاز، یک فرآیند مهم و ضروری است که باید با دقت و ایمنی انجام شود. شرایط آب وهوایی، به ویژه سرعت باد و ارتفاع امواج، می تواند تأثیر قابل توجهی بر ایمنی و بهره وری این عملیات داشته باشد. در حال حاضر، پیش بینی آب وهوا برای بازه های زمانی طولانی تر از 10 روز با دقت پایینی انجام می شود. این امر می تواند خطرات قابل توجهی را برای عملیات تعمیر و نگهداری سازه های فراساحلی ایجاد کند. هدف این پروژه، توسعه یک مدل پیش بینی پنجره های آب وهوایی در بازه های 10 تا 90 روز، برای تعمیر و نگهداری سازه های فراساحلی است. در این پروژه، یک مدل پیش بینی پنجره های آب وهوایی بر اساس ترکیبی از روش های شبیه سازی آب وهوایی و یادگیری ماشین توسعه یافته است. در بخش شبیه سازی آب وهوایی، از یک مدل جهانی برای پیش بینی میدان باد و امواج استفاده شد. سپس، این نتایج با استفاده از یک مدل یادگیری ماشین بهبود یافت. مدل یادگیری ماشین از داده های تاریخی باد و امواج برای یادگیری الگوهای آب وهوایی استفاده نمود. در نهایت، یک مدل نهایی با ترکیب نتایج دو مدل شبیه سازی و یادگیری ماشین توسعه داده شد. این مدل دقت پیش بینی را برای بازه های 10 تا 90 روز به طور قابل توجهی بهبود بخشید. برای بازه 10 روز، دقت پیش بینی مدل توسعه یافته حدود 90 درصد برآورد شده است. این میزان دقت، تقریباً دو برابر دقت پیش بینی های مدل های جهانی است. برای بازه 90 روز، دقت پیش بینی مدل توسعه یافته حدود 70 درصد است. این میزان دقت نیز، همچنان بالاتر از دقت پیش بینی مدل های جهانی است. این مدل می تواند برای بهبود ایمنی و بهره وری عملیات تعمیر و نگهداری سازه های فراساحلی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، مدل توسعه یافته می تواند برای برنامه ریزی فعالیت های دریایی مانند حمل و نقل، ماهیگیری و گردشگری نیز استفاده شود. "

"بیماری کرونا، ناشی از SARS-CoV-2، عمدتاً از طریق قطره های تنفسی گسترش می یابد و دستگاه تنفسی انسان را هدف قرار می دهد. باتوجه به ضرورت مطالعه زمینه ژنتیکی افراد، برای شناسایی پنل های غربالگری ژنومیک مرتبط با تعیین میزان مقاومت، حساسیت و نیز شدت ابتلا به بیماری و نیز توسعه هوشمند راهکارهای پیشگیری و مدیریت درمان، استفاده از روش های اختصاصی توالی یابی با کارایی بالا (WGS) بر روی پلتفرم DNBSeq و الگوریتم های اختصاصی توسعه یافته بر پایه یادگیری ماشین گزینه مطلوبی جهت رسیدن به این اهداف است. در این پروژه ابتدا داده های مربوط به 100 نمونه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. پس از بهینه سازی مراحل آنالیز داده ها، توزیع کروموزومی واریانت ها بعد از توسعه پنل ژنومیک به دست آمدکه تعداد 14، 489 واریانت برای پنل نهایی غربالگری شناسایی شدند. با توجه به تنوع فنوتیپی نمونه های مربوط به گروه های کم خطر، تعداد واریانت ها و نیز تعداد موارد چندشکلی این گروه در مقایسه با گروه افراد پر خطر بیشتر بود. در این طرح، علاوه بر شناسایی پنل غربالگری ژنومیک، با استفاده از روش های محاسباتی و آماری، ترکیب پنل مرجع توسعه یافته و آنالیزGene Set Enrichment نیز برای درک بهتر کارایی پنل انجام شد. بررسی ژن های پنل نشان دادند، 20 ژنی که بیشترین تعداد SNP در آن ها وجود دارد از خانواده ncRNA هایی هستند که اغلب در فرآیند های تنظیمی سیستم ایمنی نقش دارند. با توجه به نتایج به دست آمده، توسعه پنل ژنومیک مرتبط، درک ماهیت این پنل و نقش اساس ژنتیکی میزان حساسیت به COVID-19 در سطح سلولی، می تواند در آینده به توسعه واکسن ها و تدوین اقدامات کنترلی برای سایر بیماری های ویروسی و پاندمی های احتمالی کمک کند. همچنین، این نتایج نشان داد که آگاهی از تنوع موجود در توالی کل ژنوم، می تواند عوامل ژنتیکی موثر در دامنه گسترده واکنش به بیماری های ویروسی را شناسایی کرده و در مدیریت و درمان نقش موثری ایفا کند. "

آمیلاز آنزیمی است که از غدد بزاقی و پانکراس ترشح می شود و با هیدرولیز پیوندهای 4 و 6 آلفا گلوکوزیدار به هضم نشاسته کمک می کند. آمیلاز پانکراتیک توسط پانکراس تولید و در مجرای روده آزاد می گردد. هدف از این پروژه توسعه یک پنل شناسایی ریسک موربیدیتی به کووید 19 یا پنل پروگنوز شدت علائم است. این پنل بر اساس اندازه گیری آمیلاز سرم و تجزیه و تحلیل ژنتیکی ژن های مرتبط با ایمنی ذاتی طراحی شده است. در این طرح از هر بیمار نمونه خون گرفته شده و میزان آمیلاز سرم و ژنوتیپ ژن های مرتبط با ایمنی ذاتی با استفاده از روش های آزمایشگاهی مناسب تعیین شده است. داده ها با استفاده از روش های آماری مناسب تجزیه و تحلیل شده و رابطه بین آمیلاز سرم، ژنوتیپ و شدت علایم مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که بیماران با میزان آمیلاز سرم بالاتر و ژنوتیپ های حساس تر به عفونت کووید 19، شدت علائم بالاتری داشتند. همچنین یافته ها نشان دادند که آمیلاز سرم و ژنوتیپ ها به عنوان عوامل پیش بینی کننده قابل اعتمادی برای تشخیص پانکراتیت حاد در بیماران مبتلا به کووید 19 عمل می کنند. این طرح یک پنل شناسایی ریسک موربیدیتی به کووید 19 یا پنل پروگنوز شدت علائم را ارائه داده است. این پنل می تواند به پزشکان کمک کند تا از طریق درک مکانیسم های مولکولی و ژنتیکی، بیماران با خطر بالای ابتلا به پانکراتیت حاد را شناسایی و درمان مناسب را انجام دهند.

"روده زیستگاه و خواستگاه اصلی باکتری های مفید بدن است و تعادل بین میکروب های مفید و مضر روده در سلامت انسان از اهمیت به سزایی برخوردار است. شیر انسان، حاوی گروه مهمی از باکتری هایی است که از آن ها جهت باکتری درمانی یا پروبیوتیک درمانی، استفاده می شود. در این پروژه به بررسی متابولیت ها و خواص پروبیوتیکی باکتری لاکتوباسیلوس رامنوسوس ایزوله شده از شیر مادران ایرانی پرداخته شده است. این باکتری در بانک اطلاعاتی NCBI ثبت شده و دارای اگزوپلی ساکاریدهای با ارزشی است. اگزوپلی ساکارید باکتری از طریق جداسازی و تجزیه و تحلیل ساختاری شناسایی شد. ترکیبات مهمی چون استیل سیستئین، N-استیل گلوکوزآمین، سیانیدین-3-O-&#x3B2,-گلیکوزید، بتا گلوکان و اسید اوریک در آن یافت شد. همچنین فعالیت تخمیری باکتری بر روی شیر پس چرخ مورد ارزیابی قرار گرفت و پپتیدهای زیست فعالی تولید شد. پپتیدهای زیست فعال دارای خواص تغذیه ای، دارویی، آنتی اکسیدانی، ضد فشارخونی و تقویت کننده سیستم ایمنی هستند. اگزوپلی ساکارید باکتری نیز دارای خواص آنتی اکسیدانی، آنتی باکتریالی، ضد سرطانی، ضد ویروسی و ضد التهابی بود. نتایج این پروژه نشان داد که باکتری لاکتوباسیلوس رامنوسوس ایزوله شده از شیر مادران ایرانی دارای متابولیت های با ارزشی هستند که می توانند به سلامت بخشی و درمان بیماری ها کمک کنند. "