امروزه فناوری های نوظهور، یکی از دغدغه های اصلی جامعه شده است. حکومت ها و جوامع به خوبی دریافته اند که آیندۀ اقتصادی شان و البته بقا در دنیای پر از تغییر امروزی، با فناوری های نوین به ویژه فناوری هوش مصنوعی گره خورده است. فناوری هوش مصنوعی که به دنبال بهره برداری از هوش انسانی برای تجزیه و تحلیل مسائل مختلف و تقلید از مغز انسان و تصمیم گیری همانند انسان در شرایط و موقعیت های مختلف است، در زمرۀ مقولاتی قرار گرفته است که به شدت مطمح نظر مدیران، کارورزان و سیاست گذاران است. هدف از این مقاله نیز کمک به افراد مذکور در جهت اولویت بندی پیاده سازی فناوری هوش مصنوعی در حوزه های کاربردی، مانند حمل ونقل، بهداشت و سلامت، امنیت، آموزش و پژوهش است. جامعۀ آماری این پژوهش، کارشناسان، استادان و مدیران مدیریت صنعتی، فناوری اطلاعات و نیز متخصصان عرصۀ سیاست گذاری در حوزۀ فناوری های نوظهورند. در این پژوهش، پس از تتبع نسبتاً کامل در پژوهش های حوزۀ هوش مصنوعی، معیارهای اولویت بندی فناوری های نوظهور به روش فریدمن احصا و وزن دهی شد؛ پس از آن نیز حوزه های کاربردی به روش تحلیل مضمون شناسایی و در فرجام به کمک تکنیک تصمیم گیری چندمعیارۀ COPRAS حوزه های کاربردی هوش مصنوعی رتبه بندی شد. با توجه به رتبه بندی صورت گرفته، سه حوزۀ اقتصاد، حمل ونقل و حکمرانی به ترتیب، اولویت بالاتری را برای کاربست فناوری هوش مصنوعی به خود اختصاص دادند؛ بنابراین نوآوری اصلی این مقاله، ارائۀ یک اولویت بندی اتکاشدنی از حوزه های کاربردی، با استفاده از معیارهای علمی و مناسب است.

یکی از مهم ترین کارهایی که در تصمیم گیری برای اجرای پروژه ها می توان انجام داد انتخاب پیمانکار مناسب است. انتخاب پیمانکاران نامناسب باعث ایجاد مشکلاتی مانند تأخیرات زیاد، تحمیل هزینه های بالا و نامناسب بودن کیفیت اجرای پروژه ها می شود. ارزیابی و رتبه بندی پیمانکاران از تصمیمات مهم و حائز اهمیت بوده و به دلیل وجود معیارهای مختلف، از چالش های اساسی در پروژه های عمرانی است؛ لذا هدف این پژوهش، رتبه بندی پیمانکاران شرکت گاز زاهدان با استفاده از مدل مارکوس و کوپراس می باشد. از ادبیات و پیشینه پژوهش، مصاحبه با کارشناسان و خبرگان جهت شناسایی و تعیین معیارهای مؤثر از روش دلفی نیز استفاده شد. 7 دسته معیار اصلی شامل: منابع مالی، توان اجرایی و تجهیزاتی، توان فنی و برنامه ریزی، تجربه، حسن سابقه، کارکنان کلیدی و به گواهینامه تخصصی شناسایی شدند. از روش آنتروپی شانون برای تعیین وزن معیارها استفاده شده است. معیارهای تجربه، توان فنی و برنامه ریزی و کارکنان کلیدی با وزن های 0.17432، 0.17136 و 0.16879 به ترتیب در رتبه های اول تا سوم قرار دارند که دارای بیشترین وزن و با اهمیت ترین معیارها برای انتخاب پیمانکاران می باشند. نتایج نشان داد رتبه بندی در مدل مارکوس، گزینه ای بهترین رتبه را دارد که عملکرد مطلوب آن از همه بیشتر باشد. بنابراین، پیمانکار چهاردهم با مقدار 0.8931 در رتبه اول و پیمانکار پانزدهم با مقادیر0.8667 در رتبه دوم به عنوان برترین پیمانکاران نیز انتخاب شدند. مقایسه نتایج مارکوس و کوپراس نشان داد هر دو روش با یکدیگر مطابقت دارند که می توان به نتایج مدل مارکوس نیز اطمینان کرد. امکان در نظر گرفتن مجموعه ای از معیارها در حالی که پایداری روش را حفظ کند از مزایای مدل مارکوس است. بنابراین، می توان آن را روشی کارا با محاسبات ساده و دقیق برای رتبه بندی مورد استفاده قرار داد.

نظریه تصمیم در محیط خاکستری کاربردهای گسترده ای در همه زمینه های دانش پیدا کرده است. هدف از تصمیم گیری خاکستری، ایجاد یک مدل پیش بینی پیشرفته از یک سیستم بر اساس داده های به دست آمده از حسگرهای متعدد یا کارشناسان مستقل است. روش های بهینه سازی چند معیاره و حل سازشی، تاپسیس خاکستری، تصمیم گیری چند شاخه خاکستری، روش ارزیابی براساس فاصله از میانگین و روش ارزیابی تناسب جامع از جمله مهمترین روش ها در نظریه تصمیم در محیط خاکستری هستند. یکی از مهمترین موضوعات، قبل از طراحی و اجرای هر تصفیه خانه فاضلاب، انتخاب بهترین فرآیند تصفیه است. در این مقاله ابتدا از طریق تهیه پرسشنامه و با نظر سنجی از کارشناسان متخصص، داده ها جمع آوری شد و سپس به منظور انتخاب بهترین سیستم تصفیه فاضلاب از روش ارزیابی براساس فاصله از میانگین داده (G-EDAS) و روش ارزیابی تناسب جامع (G-COPRAS) استفاده شده است. باتوجه به سه معیار فنی، اقتصادی و زیست محیطی – اجتماعی و زیرمعیارهای آن، نتایج نشان می دهد که در هر دو روش سیستم لجن فعال متعارف طبق نظر کارشناسان به عنوان بهترین سیستم تصفیه فاضلاب انتخاب شد. همچنین برای تعیین مهمترین زیرمعیار از تکنیک سلسله مراتبی خاکستری (G-AHP) استفاده شد که براساس آن مقاومت در برابر شوک های هیدرولیکی دارای بیشترین اهمیت بوده است.

گزینش تامین­ کننده از جمله مهمترین مسائل مربوط به بهینه سازی زنجیره تامین است. هدف این پژوهش ارائه یک رویکرد کارآ برای مسئله گزینش تامین کننده و تخصیص سفارش است به گونه ای که از یک سو معیارهای پایداری تامین کننده و از سوی دیگر بیشینه سازی سود کل، در محیط عدم قطعیت را مدنظر قرار می دهد. برای این منظور، نخست با روش تصمیم گیری چندمعیاره COPRAS، که برای استفاده از اعداد فازی نوع 2 نقطه ای و فازی شهودی تغییر یافته است، تامین کنندگان بر پایه معیارهای پایداری رتبه بندی می شوند. سپس حداکثر کردن رتبه های بدست آمده برای تامین کنندگان برگزیده به عنوان تابع هدف دوم در یک مدل برنامه ریزی دو هدفه مورد استفاده قرار می گیرد، جایی که تابع هدف اول بیشینه سازی سود کل است. برای حل مدل ریاضی از روش بهینه سازی چندهدفه فازی استفاده شده است که در آن کمینه مطلوبیت حاصل از برآورده شدن هر یک از اهداف، بیشینه می شود. مدل ریاضی با روش بهینه سازی چندهدفه فازی حل شده است که در آن مینیمم مطلوبیت حاصل از برآورده شدن اهداف بیشینه می شود. رویکرد پیشنهادی برای یک مسئله فرضی نمونه به صورت دقیق حل شده و با انجام تحلیل حساسیت، میزان تغییر پاسخ بهینه نسبت به تغییرات پارامترهای اصلی مدل مشخص شده و مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که چگونه می توان به طور همزمان تا حد امکان، سود سازمان را افزایش داده و در عین حال، سفارش بیشتری به تامین­کنندگان دارای درجه پایداری بالاتر تخصیص داد.

امنیت مفهومی اجتماعی است و کاربرد آن نیز به  گونه  ای مرتبط با جوامع شهری معنی پیدا می  کند. بدون احساس امنیت، هیچ فضای شهری عرصه حضور و تعاملات اجتماعی شهروندان نخواهد بود. بر حسب رویکرد جامعه  شناسی امنیت، نمی  توان امنیت را به  تنهایی به  عنوان یک وضعیت بدون ارتباط با عوامل اجتماعی آن تحلیل کرد. در نتیجه این مطالعه درصدد است، میزان امنیت شهری در محلات منتخب شهر اهواز را مورد بررسی و راه  کارهایی به  منظور حذف عوامل ناامنی در محلات ارائه دهد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. در این پژوهش پس از بررسی مبانی نظری مرتبط، مؤلفه  های «کاربری اراضی، کیفیت معابر، آسایش محیطی، حمل و نقل عمومی و احساس آشفتگی محیطی» به عنوان شاخص  های منظر شهری بر اساس سنجش احساس امنیت شهروندان عمومی به دست آمد. سپس با توزیع 10 پرسشنامه در میان متخصصان، داده  های مورد نظر جمع  آوری و در ادامه با روش آنتروپی به ارزیابی شاخص  های امنیت پرداخته شده و سپس برای تجزیه و تحلیل داده  ها با استفاده از مدل کوپراس به رتبه  بندی محلات منتخب در مناطق شهر اهواز پرداخته شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بر اساس شاخص  های ارزیابی، در قسمت غربی اهواز در منطقه 2 محله  ای بسیار زنده و پویا است وضعیت مناسبی دارد و برخوردارترین محله ی شهر اهواز است و در مقابل، در قسمت مرکزی شهر اهواز، از محلات منطقه 1 و همچنین در قسمت غربی اهواز، از محلات منطقه 6 وضعیت نامطلوبی به لحاظ امنیت شهری حکمفرما است و محروم  ترین محله  ها از لحاظ شاخص  های احساس امنیت می  باشند.

هدف: ارائه روشی برای در نظر گرفتن اعتبار نظرات هر یک از خبرگان در فرآیند تصمیم گیری گروهی چندمعیاره COPRAS با استفاده از مفاهیم مجموعه های فازی نوع 2 فاصله ای و نقطه ای. روش شناسی پژوهش: در این پژوهش روش نوینی برای غیرفازی­سازی اعداد فازی نوع 2 نقطه ای ارائه شده و از آن برای تخمین میزان اعتبار هریک از تصمیم گیرندگان استفاده می شود. مقادیر امتیازات گزینه ها نیز به صورت اعداد فازی نوع 2 بیان می شوند که میزان اطمینان به هریک از نظرات کارشناسان با درجه عضویت ثانویه بیان می گردد. از این جدول به عنوان ماتریس تصمیم برای تصمیم گیری استفاده می شود. برای این کار نخست میزان اطمینان کلی در هر یک از معیارها از جمع بندی اطمینان امتیازات مربوطه محاسبه می شود. با تأثیر این اطمینان امتیازات هر معیار بر میزان وزن آن، ماتریس وزنی متعادل شده به دست می آید. در ادامه امکان برتری هر گزینه بر گزینه دیگر و سپس مطلوبیت نهائی تک تک گزینه ها محاسبه می شود. یافته ها: نتایج مثال عددی نشان می دهد که روش پیشنهادی مسئله تصمیم ­گیری گروهی چند­معیاره فازی با روش کوپراس را با استفاده از مجموعه های فازی نوع 2 نقطه ای بهبود می دهد. اصالت/ارزش افزوده علمی: استفاده از مجموعه های فازی نوع 2 نقطه ای برای بیان اعتبار نظر هر یک از کارشناسان از دیدگاه پژوهشگر علاوه بر انعطاف پذیری بر کیفیت پاسخ نیز می افزاید.