مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

19
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

0
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

گزینش ژنوتیپ‎ های جو (.Hordeum vulgare L) با عملکرد دانه مطلوب و پایدار در شرایط تنش خشکی

صفحات

 صفحه شروع 148 | صفحه پایان 159

چکیده

 1چکیده مبسوط مقدمه و هدف: افزایش تقاضا برای غلاتی که به مصرف انسان و دام می‎رسند را می‎توان از طریق توسعه کاشت ژنوتیپ‎های متحمل به خشکی برآورده کرد. به‎دلیل وجود اثر متقابل ژنوتیپ در محیط, بهترین ژنوتیپ در یک محیط ممکن است در سایر محیط‎ها بهترین نباشد و بنابراین, این اثر متقابل اطلاعات ارزشمندی در خصوص عملکرد هر یک از ژنوتیپ‎ها در محیط‎های مختلف ارائه داده و نقش مهمی در ارزیابی پایداری عملکرد دارد. اصلاح ژنتیکی تحمل به خشکی در گیاهان زراعی جزو پایدارترین و مقرون به صرفه‎ترین روش‎ها برای افزایش تولید و پایداری محصول است. بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه بر اساس آماره‎های مختلف پارامتری و ناپارامتری پایداری و ارزیابی تحمل به تنش خشکی بر اساس شاخص‎های تنش در ژنوتیپ‎های امیدبخش جو اقلیم معتدل کشور از اهداف این تحقیق هستند. مواد و روش‎ها: به‎منظور بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه و انتخاب ژنوتیپ‎های جو پرمحصول در شرایط تنش خشکی انتهای فصل در اقلیم معتدل کشور, تعداد 16 ژنوتیپ جو طی دو سال زراعی 1402-1400 در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سه ایستگاه تحقیقاتی ورامین, بیرجند و یزد در دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی انتهای فصل (12 محیط) کشت گردیدند. پس از تعیین عملکرد دانه, شاخص های تنش شامل MP, GMP, TOL, HARM, STI, YI, YSI, RSI و SSI و همبستگی هر یک از آن‎ها با عملکرد دانه محاسبه گردید. آماره‎های پایداری در این بررسی شامل آماره‎های پایداری نصار و هان (S(1– 6)), تنارزو (NP(1–4)), انحراف از خط رگرسیون (S²dᵢ), شیب خط رگرسیون (b), واریانس پایداری شوکلا (σ²ᵢ), ضریب تغییرات محیطی (CV), میانگین واریانس‎ها (θᵢ), واریانس اثر متقابل ژنوتیپ و محیط (θ(i)), اکووالانس ریک (Wᵢ²) و مجموع رتبه کانگ (KR) و روابط بین این آماره‎ها بر اساس همبستگی پیرسون محاسبه شدند. تجزیه واریانس, مقایسه میانگین و همبستگی ساده با استفاده از برنامه SAS-9.0, آماره‎های پایداری با استفاده از برنامه STABILITYSOFT و تحلیل مولفه‎های اصلی, شاخص‎های تنش و همبستگی هریک از این شاخص‎ها با عملکرد دانه با استفاده از برنامه iPASTIC محاسبه شد. نمودار پراکنش سه بعدی ژنوتیپ‎ها در محدوده‎های A, B, C و D نیز با استفاده از نرم‎افزار Grapher ترسیم گردید. یافته‎ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب حاکی از معنی‎داری برهمکنش ژنوتیپ در محیط بود. از نظر آماره‎های S(1-2) ژنوتیپ‎های G11, G10, G7 و G3 و بر اساس آماره‎های S(3-6) ژنوتیپ‎های G3, G7 و G9 پایدارترین ژنوتیپ‎ها بودند. در بین معیارهای ناپارامتری تنارزو با توجه به معیار NP(1) ژنوتیپ‎های G3, G9 و G5, با توجه به معیار NP(2) ژنوتیپ‎های G3, G5 و G8 و با توجه به معیارهای NP(3) و NP(4) نیز ژنوتیپ‎های G3, G7 و G9 به‎عنوان پایدارترین ژنوتیپ‎ها شناخته شدند. بر اساس آماره‎های پایداری اکووالانس ریک (W²) و شوکلا (σ²) ژنوتیپ‎های G9, G3 و G13 پایدارترین ژنوتیپ‎ها بودند. بر اساس روش رگرسیونی ابرهارت و راسل نیز ژنوتیپ‎های G7, G9 و G3 که عملکرد بالایی نیز داشتند, از سازگاری عمومی و پایداری عملکرد خوبی برخوردار بودند. بر اساس ضریب تغییرات محیطی فرانسیس و کاننبرگ (CVi), ژنوتیپ‎های G2, G1 و G15 از کمترین ضریب تغییرات محیطی برخوردار بودند. از طرف دیگر, بر اساس میانگین رتبه هر ژنوتیپ در کل شاخص‎های تنش (AR) نیز ژنوتیپ‎های G7, G2 و G3 به‎ترتیب به‎عنوان متحمل‎ترین و G11, G14 و G10 نیز به‎عنوان حساس‎ترین ژنوتیپ‎ها به تنش خشکی انتهای فصل شناسایی گردیدند. در شرایط تنش خشکی انتهای فصل عملکرد دانه به‎ترتیب با شاخص‎های YI, HM, GMP, STI, MP, YSI و RSI همبستگی مثبت و معنی‎دار و با شاخص SSI نیز همبستگی منفی و معنی‎داری داشت. در شرایط بدون تنش نیز عملکرد دانه به‎ترتیب شاخص‎های MP,GMP , STI, HM و YI همبستگی مثبت و معنی‎داری داشت اما بین عملکرد دانه با شاخص‎های SSI, TOL, YSI و RSI همبستگی معنی‎داری مشاهده نگردید. تحلیل مولفه‎های اصلی نیز نشان داد که مولفه اصلی اول 69/71 درصد و مولفه اصلی دوم نیز 30/27 درصد از واریانس متغیرهای اصلی را توجیه کردند. مولفه اصلی اول همبستگی مثبت و بالایی با عملکرد در هر دو محیط تنش و بدون تنش و همچنین شاخص‎های MP, STI, GMP و HM و مولفه دوم نیز همبستگی مثبت و بالایی با عملکرد دانه در محیط بدون تنش و شاخص‎های TOL و SSI و همچنین همبستگی منفی و بالایی نیز با شاخص‎های RSI و YSI داشت. بر اساس نمودار بای‎پلات, ژنوتیپ‎های G3, G7, G8, G9, G12 و G13 از پتانسیل عملکرد دانه بالاتری برخوردار بوده و نسبت به تنش خشکی متحمل‎ترند. نتیجه‎گیری: عملکرد دانه در این بررسی به‎ترتیب با آماره‎های NP(3), KR, NP(2), NP(4), S(6) و S(1) همبستگی منفی و معنی‎داری داشت و بنابراین از این آماره‎ها می‎توان در شناسایی ژنوتیپ‎های پایدار استفاده نمود. ژنوتیپ‎های G3, G7 و G9 به‎ترتیب با میانگین‎های 6732/9, 6730/6 و 6608/1 کیلوگرم در هکتار ضمن داشتن بیشترین عملکرد دانه, با در نظر گرفتن مجموع رتبه‎بندی تمام آماره‎های پایداری مورد مطالعه و همچنین شاخص‎های تنش, از بالاترین پایداری عملکرد دانه و تحمل به خشکی انتهای فصل در بین ژنوتیپ‎های مورد بررسی نیز برخوردار بودند و می‎توان از آن‎ها به‎عنوان رقم با ارزش در مناطق متأثر از تنش خشکی در اقلیم معتدل و یا به‎عنوان مواد ژنتیکی مطلوب در برنامه‎های به‎نژادی جو برای افزایش به تحمل به خشکی استفاده نمود.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    بازگشت به بالا
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button