جنگ و کودکان

بررسی مقالات مرتبط با جنگ و کودکان

هر سال، میلیون ها کودک در معرض حوادث چالش برانگیز قرار می گیرند. حوادثی مانند جنگ، بلایای طبیعی، آتش سوزی، سوء استفاده جنسی و غیره. بخش زیادی از حوادث، توسط انسان ایجاد می شود که در این بین جنگ ها بیشترین تاثیر منفی را بر کودکان دارند.

با شروع جنگ رمضان و کشته شدن تعداد زیادی از دانش آموزان بی دفاع ، در این پست ، به بررسی موضوع جنگ و کودکان بر اساس مقالات فارسی نمایه شده در پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی خواهیم پرداخت.

مقالات فارسی به بررسی ابعاد مختلف تأثیر جنگ بر کودکان و چگونگی حمایت از آن‌ها پرداخته اند. خلاصه مهم ترین نکات به شرح زیر است:

1. آسیب‌ها و نقض حقوق:

جنگ و مخاصمات مسلحانه پیامدهای زیادی همچون تجاوز، خشونت جنسی و تولد «کودکان جنگ» دارد. همچنین انتقال اجباری و آوارگی کودکان از سرزمین‌های اشغالی (مانند اقدامات رژیم اسرائیل و روسیه) نقض آشکار قوانین بین‌المللی و کنوانسیون ژنو است. جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نیز با کشتار، اسارت و استفاده از سلاح‌های شیمیایی، نمونه‌ای فاحش از نقض حقوق کودکان است.

2. چارچوب حقوقی و حمایت بین‌المللی:

اسناد بین‌المللی و حقوق بشردوستانه بر حمایت عام (مانند اصل تناسب و تفکیک) و حمایت خاص (مانند ممنوعیت استخدام کودکان سرباز و حق آموزش) تأکید دارند. با این حال، ابهام در مفاهیمی مانند «ضرورت نظامی» و فقدان نظارت کافی، مانع اجرای کامل این قوانین شده است.

3. پیامدهای روانی و بهداشتی:

کودکان در جنگ دچار آسیب‌های جسمی، روحی و اجتماعی شدیدی می‌شوند. اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، ترس، اضطراب و سوءتغذیه از جمله عوارض شایع میان کودکان آواره سوری و ایرانی است. مداخلات زودهنگام و حمایت خانوادگی برای کاهش این آسیب‌ها ضروری است.

4. بازنمایی جنگ در ادبیات کودک:

ادبیات و شعر کودک و نوجوانان ایران پس از انقلاب اسلامی، نقش مهمی در بازنمایی دفاع مقدس، ترویج روحیه مقاومت و هویت ملی داشته است. شاعران با استفاده از تصاویر هنری و بلاغی، خشونت جنگ را برای کودکان تعدیل کرده و مفاهیمی مانند حماسه و شهادت را منتقل کرده‌اند.

5. راهکارهای درمانی برای کودکان آسیب دیده در جنگ:

استفاده از روش‌های هنردرمانی (مانند برنامه گربه سازگار) برای کاهش استرس و ترس از شکست در کودکان قربانی جنگ، اثربخش بوده و می‌تواند به بهبود سلامت روان آن‌ها کمک کند.

کدام جنگ ها بیشتر در مقالات فارسی مورد بررسی قرار گرفته اند؟

مهم ترین جنگ ، جنگ هشت ساله ی ایران و عراق (دفاع مقدس) بوده که محققان آن را به عنوان «جنگ تحمیلی»، «طولانی‌ترین جنگ قرن بیستم» یاد کرده اند. به دلیل اهمیت این جنگ بر کودکان، بیشتر مقالات فارسی بر این جنگ متمرکز بوده اند.  

جنگ سوریه، جنگ غزه ، جنگ اوکراین و جنگ جهانی دوم ، از جمله جنگ هایی است که در مقالات فارسی مرتبط با جنگ و کودکان مورد بحث قرار گرفته است.

برنامه ی گربه ساز چیست؟

طراحی و تدوین شناخت و ترکیبی از راهبردهای مؤثر رفتاری مانند تکالیف، آموزش مواجهه‌سازی، و تمرین و پاداش با تأکید بر پردازش اطلاعات شناختی است. کودکان در این روش یاد می‌گیرند افکار، احساسات، و واکنش‌های بدنی مرتبط با اضطراب را تشخیص دهند؛ خودگویی‌های ایجادکننده اضطراب را به چالش بکشند؛ مهارت‌های کنار آمدن را توسعه دهند؛ استفاده از مهارت‌های کارآمد را مورد ارزیابی قرار دهند؛ و برای خودشان به دلیل دستاوردهایشان پاداش دهند.

کلمات کلیدی به کار رفته در مقالات فارسی مرتبط با جنگ و کودکان به وسیله ی https://depth.sid.ir/cloud/ رسم شده است.

نتیجه گیری:

مقالات فارسی به بررسی پیامدهای جنگ بر کودکان و چالش‌های اجرای قوانین بین‌المللی در حمایت از آن‌ها می‌پردازند. کودکان آسیب‌پذیرترین قشر در درگیری‌های مسلحانه هستند، این مقالات نشان می‌دهند که علی‌رغم وجود اسناد حقوقی بین المللی، نقض حقوق کودکان در جنگ همچنان ادامه دارد. در آخر، حمایت ویژه روانی و اجتماعی از کودکان، اهمیت ویژه ای دارد.

منابع:

نصوحی دهنوی، محمود، غضنفری، احمد، و احمدی، رضا. (1401). مقایسه اثربخشی برنامه گروهی گربه سازگار کندال و آموزش مدیریت والدین بر اضطراب و تاب آوری دانش آموزان دبستانی. سلامت روان کودک (روان کودک)، 9(4 )، 152-166. SID. https://sid.ir/paper/1120425/fa

شریفی فر، سیمین تاج. (1382). جنبه های روانی جنگ در کودکان. مجله دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران (annals of military and health sciences research)، 1(4 (مسلسل 4))، 247-250. SID. https://sid.ir/paper/397957/fa

زرنشان، شهرام، و زندی، ریحانه. (1399). حمایت حقوق بین الملل از کودکان متولد از زنان قربانی خشونت جنسی در مخاصمات مسلحانه. حقوقی بین المللی، -(62 )، 145-172. SID. https://sid.ir/paper/390289/fa

مروت، مجتبی. (1385). حقوق کودکان در مخاصمات مسلحانه. حقوق و سیاست، 8(18 (ویژه حقوق))، 139-177. SID. https://sid.ir/paper/98119/fa

نجفی بهزادی، سجاد، و جعفری قهفرخی، لیلا. (1400). بازنمایی جنگ برای کودکان در تصویرپردازی های شاعرانه (مطالعه موردی: نقد بلاغی تصاویر اشعار پایداری معصومه مهری قهفرخی). ادبیات پایداری (ادب و زبان نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی کرمان)، 13(25 )، 195-216. SID. https://sid.ir/paper/1035790/fa

حسنی، طاهره، و سیدرضایی، طاهره. (1391). تصویر جنگ در شعر کودکان و نوجوانان ایران. سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 5(2 (پی در پی 16))، 147-163. SID. https://sid.ir/paper/170666/fa

مقداری، صدیقه سادات، و جهانگیری، شکوفه. (1394). تحلیل گفتمان انتقادی شعر دفاع مقدس برای کودکان از منظر رهیافت ون لیون (2008 م.). متن پژوهی ادبی (زبان و ادب پارسی)، 19(65)، 121-160. SID. https://sid.ir/paper/517957/fa

توسلی نایینی، منوچهر. (1382). جنگ و حقوق کودکان آواره و بی سرپرست. فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، 8(32)، 0-0. SID. https://sid.ir/paper/450338/fa

مصفا، نسرین. (1397). اثر جنگ عراق باایران بر کودکان ایرانی. فصلنامه ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد، 1(1 )، 1-25. SID. https://sid.ir/paper/205483/fa

محمدی، مهدی، و حسینی، لیلا. (1399). تحلیل محتوای داستان های دفاع مقدس منتشر شده برای کودکان و نوجوانان بین سال های 1394-1375. پژوهش های دستوری و بلاغی، 10(17 )، 249-268. SID. https://sid.ir/paper/996228/fa

تیموری، فاطمه، و دباغ مقدم، آراسب. (1399). وضعیت بهداشت عمومی کودکان آواره ناشی از جنگ سوریه: یک مرور روایتی (مقاله مروری). علوم مراقبتی نظامی، 7(1 (مسلسل 23) )، 73-81. SID. https://sid.ir/paper/258759/fa

شاهمرادی فر، طیبه، کارسازی، حسین، و فتحی آشتیانی، علی. (1398). ساختار عاملی, اعتبار و روایی پرسشنامه نظریه حساسیت به تقویت تجدید نظر شده: فرم کودکان. روانشناسی تحولی (روانشناسان ایرانی)، 16(62 )، 229-240. SID. https://sid.ir/paper/1071791/fa