سمپوزیوم نوروپسیکولوژی ایران
سال:1386 | دوره:3 |تعداد مقالات:63

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

حوادث عروق مغزی یکی از مهمترین عوامل ناتوان کننده افراد جامعه است که مبتلایان، در پی تشخیص آن دچار افسردگی و اضطراب ناشی از کاهش انرژی اجتماعی می شوند. در عین حال، بستری شدن های طولانی مدت این بیماران، بهداشت روانی خانواده های آنها را نیزبه مخاطره می اندازد. بر این اساس پژوهشی با هدف کلی تعیین وضعیت بهداشت روانی خانواده های بیماران مبتلا به حوادث عروق مغزی بستری در بخش نورولوژی بیمارستان گلستان اهواز در سال 1385 انجام شده است. این مطالعه از نوع توصیفی - تحلیلی و مقطعی است، که در آن حجم نمونه 145 نفری از اعضای خانواده بیماران بستری در بخش نورولوژی بیمارستان گلستان اهواز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفته اند. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش شامل پرسش نامه مشخصات فردی و نیز پرسش نامه پژوهشگر ساخته بهداشت روانی در دو حیطه عاطفی - شناختی و ارتباطی، در مقیاس 5 درجه ای لیکرت بوده است که روایی آن به روش روایی محتوا و پایایی آن به شیوه آزمون مجدد (r=0.84) تامین شده و در نهایت تحلیل داده ها انجام شد. نتایج نشان داد که %46.9 خانواده ها از نظر بهداشت روانی دچار اختلال بوده اند. بین چگونگی پاسخ اعضای خانواده ها با بعضی ویژگی های فردی شان مثل وضعیت تاهل (p<0.01) و پوشش بیمه ای (P<0.05) ارتباط معنی دار آماری وجود داشته است؛ ولی با سایر ویژگی های فردی آنها این ارتباط وجود نداشت.

در این مطالعه کلیه کتاب های درسی از پایه اول تا پایه پنجم دبستان سال تحصیلی 80-79 و 109 کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بین سال های 1375 تا 1379 در چهار گروه سنی مورد استفاده قرار گرفتند. فهرست های الفبایی و بسامدی از این کتاب ها تهیه گردید. نتایج مطالعه نشان می دهد که واژگان موجود ودر دسترس کودکان با استفاده از نشانه های ادراکی و معنایی در کتاب های درسی و غیر درسی از جایگاه مناسبی برخوردار نیستند. به عبارتی دیگر میان واژگان ساخته شده به وسیله کودکان و واژگان به کار برده شده از سوی بزرگسالان در کتاب های درسی و غیر درسی همخوانی و هماهنگی وجود ندارد.

هدف این مقاله بررسی اعتبار نتیجه گیری های آماری در پژوهش های نوروپسیکولوژی است. به این منظور از 10 مجله معتبر علمی، 20 مقاله پژوهشی با عناوین مرتبط با موضوع های نوروپسیکولوژی انتخاب شد و چهار نوع خطا در این پژوهش ها مورد تاکید قرار گرفت. این خطاها عبارت بودند از: کاربرد نادرست فرضیه صفر، گزارش نادرست مقدار P، عدم گزارش اندازه اثر و تورم میزان خطای نوع اول .(a) نتایج نشان داد که 90 درصد از این مقاله ها بدون گزارش اندازه اثر، 40 درصد با افزایش خطای نوع اول، 80 درصد با گزارش غیردقیق p-value و 10 درصد با کاربرد نادرست فرضیه صفر انتشار یافته بودند. علل زیربنایی توجه به این نکات در افزایش اعتبار نتیجه گیری های آماری مورد بحث قرار گرفت.

هدف پژوهش حاضر بررسی تجربی پایه های نظری عصب شناختی نقص واج شناختی با استفاده از روش تصویربرداری fMRI در کودکان نارساخوان و غیر نارساخوان است. بنابراین از میان مدارس ابتدایی پسرانه شهر تهران، تعداد 10 دانش آموز پسر پایه دوم ابتدایی (5 دانش آموز نارساخوان و 5 دانش آموز غیر نارساخوان) که همگی راست دست بودند با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای و بر اساس سه ملاک تشخیصی مبتنی بر DSM-IV-TR و دو ملاک مبتنی بر نقص واج شناختی، انتخاب شدند. تکالیف شناختی در این روش عبارت بودند از دو تکلیف فعال سازی و یک تکلیف کنترل یا پایه. در هر کدام از تکالیف از آزمودنیها خواسته میشد پس از دیدن محرک در صفحه نمایش با فشار دادن دکمه بلی یا خیر، پاسخ مناسب را مشخص کنند. بر اساس این پژوهش، تکالیف شناختی جهت ارزیابی پایه های عصب شناختی توانایی آگاهی واج شناختی در کودکان نارساخوان و غیر نارساخوان با استفاده از روش تصویربرداری fMRI آماده گردید تا در پژوهش های آتی بتوان از این روش در بررسی نتایج برنامه های درمانی در کودکان نارساخوان استفاده نمود.

پژوهش حاضر به منظور بررسی اختلال های زبانی در بیماران مبتلا به زبان پریشی بروکا انجام شده است . جامعه و نمونه حاضر از میان بیماران زبان پریشی انتخاب گردید که دست کم مدت شش ماه از ضایعه آنها سپری شده بود. تمامی افراد راست برتر بودند و علت زبان پریشی اصولا سکته و ضربه مغزی بود. دامنه سنی افراد از 35 تا 50 سال متغیر بوده و همه موارد باسواد بودند. آزمودنی ها بر اساس آزمون زبان پریشی فارسی مورد ارزیابی قرار گرفتند. روش پژوهش سنجش «توصیفی- تحلیلی» است. نتایج بدست آمده از پژوهش نشان داد: در بیماران زبان پریش بروکا توانایی بیان، بیشتر از درک آسیب دیده است؛ تعداد واژه های دستوری بیشتر آسیب پذیر هستند. افعال بیشتر از اسامی آسیب می بینند و سرعت گفتار از حد طبیعی کندتر است.

این مقاله در جستجوی رابطه تکامل ژنی در پیدایش زبان و گفتار از نظر بیولوژی و پاتولوژی و رویکرد فطری نگر نوآم چامسکی و دیگر دانشمندان علوم انسانی درباره پایگاه ذاتی زبان است. از نگاه تقلیل گرایی بسیاری از سوال های مربوط به حوزه زبان شناسی را می توان در حیطه بیولوژی جستجو کرد. تبیین و تکامل حوزه ای میان رشته ای به نام زبان شناسی بیولوژیک یا زبان شناسی زیست پایه از هدف های این مقاله است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

ارزیابی آسیب های عصبی- روانی در بیماران روان پزشکی و نورولوژی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. با توجه به نقصان های متعدد شناختی و به ویژه اختلال حافظه در این گروه از بیماران، متخصصان باید به زمان و کیفیت بروز این علایم حساس باشند. در سال های اخیر، روش های ارزیابی نوروپسیکولوژیک حافظه پیشرفت های قابل توجهی داشته و دانش زیادی در این حوزه تولید شده است. هر چند برای رسیدن به تشخیص دقیق و اقدامات درمانی کاملا اثربخش، راه درازی در پیش است؛ اما تحولات موجود در عرصه آزمون گری، نتایج رضایت بخش و امیدوارکننده ای داشته اند. در مقاله حاضر پس از مروری مختصر بر روش های ارزیابی حافظه، تلاش های پژوهشگران کشورمان را در این زمینه مرور خواهیم کرد.

مطالعاتگسترده در چند دهه اخیر نشان می دهند بیماران زبان پریش بروکا در تولید فعل نسبت به درک آن ضعیف تر عمل می کنند و پیچیدگی های صرفی و نحوی فعل از عوامل موثّر بر چگونگی رفتارهای زبانی این بیماران است. پژوهش حاضر نیز با هدف بررسی عملکرد بیماران زبان پریش فارسی زبان در تولید و درک فعل با توجه به ساختار موضوعی این مقوله صورت گرفته است. آزمودنی های مورد بررسی شامل 4 بیمار با ضایعه های نیمکره چپ و 12 نفر گروه کنترل طبیعی بودند که سه آزمون نامیدن تصویر، مطابقت واژه- تصویر و قضاوت دستوری روی آنها اجرا شد. نتایج نشان می دهند عملکرد بیماران در تولید فعل، ضعیف تر از عملکردهای درکی و قضاوت دستوری بوده و ضمنا در درک و تولید فعل های چند موضوعی، ضعیف تر از فعل های یک موضوعی عمل کرده اند. این الگوی رفتاری به طور مشابه در هر سه آزمون مشاهده می شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

خواندن یکی از فعالیت های بسیار هوشمندانه ای است که بر پیش نیازهای فراوانی مبتنی بوده و ماهر شدن در همه ابعاد آن مستلزم زمان طولانی است. کنش های پیچیده ذهنی همانند زبان و خواندن و اختلال های آن مورد بررسی قرار گرفته اند. بعضی از پژوهشگران خوانش پریشی را در همان چارچوب فرایند طبیعی اکتساب خواندن مطالعه کرده اند، اما عده دیگری با مطالعه آسیب های مغزی و عوارض آنها بر خواندن، زوایای مبهم و مهمی از فعالیت های مغزی درگیر در خواندن را روشن کرده اند. از نقطه نظر آنها آسیب مغزی پنجره جدیدی در مطالعه فرایندهای خواندن و ارتباط آنها با مغز گشوده است. به عنوان مثال مطالعه آسیب های اکتسابی زبان، به عنوان منبعی مفید به ما در درک مبانی مغزی و عصبی این توانمندی بسیار پیچیده در یک قرن گذشته کمک نموده است. نوروپسیکولوژیست ها در جستجوی چارچوبی بوده اند که بر مبنای آن، نظریه خود را در مورد چگونگی پردازش کنش های زبانی در مغز ارائه کنند. در این مقاله تلاش خواهد شد الگوهای گوناگونی مانند (الگوی دو مسیره، الگوی محاسبه ای پیوندگرا) و الگوهایی که اخیرا ارائه شده اند همانند (الگوی پی.ام.اس.پی و الگوی دی.آر.سی) مورد بحث قرار گرفته و بر مبنای آنها اختلال های خواندن (رشدی و اکتسابی) تبیین شود.

این نوشتار، بحثی است پیرامون این مساله که حقیقت علمی تنها شناخت اجزاء نیست، شناخت، تعامل میان اجزاء و سطوح گوناگون است. در واقع آنچه امروز باید به دنبال آن باشیم، شناخت تعامل های است که میان اجزاء و سطوح مختلف جریان دارد وگرنه اسیر فروکاست نگری خواهیم شد که بررسی علمی دانش و به خصوص علوم عصب پایه را با خطر یک جانبه نگری تهدید می کند.در چنین رویکردی است که می توان مسیر شکل گیری ذهن را از نخستین یافته ها تا سطوح پیچیده کنونی دنبال نمود. شکل گیری حیات و وارسی این مسر تکوینی، جز با بررسی تعامل های مدام اجزاء سطوح مختلف امکان پذیر نیست. هر یک از این تعامل ها و سطوح خود زبانی است که روند شکل گیری تکامل و ظهور پدیده های جدید را که منجر به شکل گیری احساس، ادراک، تفکر و زبان، از همان یاخته ساده اولیه شده است، بیان می دارند. فهم این زبان میسر نمی شود، مگر این که تمامی پدیده ها را در سامانه ای به هم پیوسته بنگریم و با دانشی کل گرایانه بر این سامانه فرانگری نماییم. در این مسیر است که داستان تکوین مغز ذهن و به تبع آن انسان، تاریخ و جامعه بر ما روشن می گردد. با چنین فرانگری است که تاریخ و تداوم فرهنگ در نسل های متوالی فهمیده خواهد شد.

این پژوهش به منظور بررسی کارآیی روش درمانی عصبی- روانی دلاکاتو در درمان کودکان پسر بیش فعال 12-7 سال انجام شده است. 60 نفر از 120 پسر مراجعه کننده به مطب روانپزشکان و درمانگاه کودکان بیمارستان روزبه، که بر پایه ملاک های تشخیصی DSM- IV و مقیاس والدین و معلم کانرز، مبتلا به ADHD بودند، به صورت تصادفی انتخاب شدند. در مرحله پیش از درمان، مقیاس والدین و معلم کانرز برای کل کودکان اجرا شد. گروه آزمایش تحت درمان روش عصبی- روانی دلاکاتو قرار گرفتند. پس از پایان درمان که مدت 4 ماه طول کشید، دوباره مقیاس والدین و معلم کانرز بر روی هر دو گروه اجرا شد. تحلیل داده های پژوهش نشان داد میان رفتار بیش فعالانه همراه با نقص توجه کودکان تحت درمان و کودکان گروه کنترل تفاوت معناداری وجود دارد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

افسردگی، اختلالی است که تاثیر عمده ای بر کنش های شخصی و اجتماعی افراد دارد. علی رغم این که افسردگی اساسا یک اختلالی خلقی در نظر گرفته می شود، مطالعات نشان می دهند که این اختلال همراه با نقایص قابل ملاحظه ای در عملکردهای شناختی فرد همراه است. از آن جا که یکی از کنش های اصلی شناختی افراد عملکرد حافظه است، پیش بینی می شود افراد افسرده با آسیب هایی در حافظه مواجه باشند. در مطالعه حاضر به بررسی آسیب های حافظه کاری در افراد افسرده پرداخته ایم. بررسی ها حاکی از آن است که افراد افسرده در عملکرد حافظه کاری به ویژه در کنش مولفه اجرا کننده مرکزی آن دچار اشکالاتی هستند که با پردازش اطلاعات پیچیده و فرآیندهای توجهی در ارتباط است. در این پژوهش 25 نفر از افرادی که با نظر متخصصان و بر اساس ملاک های DSM-IV دچار افسردگی اساسی تشخیص داده شدند، به عنوان گروه آزمایشی شرکت داشتند و 25 نفر از افرادی که هیچ یک از علائم افسردگی را نداشتند از لحاظ جنسیت، سن و میزان تحصیلات با آنها همتا شده و گروه گواه را تشکیل دادند. هر دو گروه سیاهه افسردگی بک (BDI) را تکمیل نمودند و برای بررسی عملکرد حافظه کاری آنها از دو آزمون «فراخنای ارقام وکسلر بزرگسالان» و «آزمون گام به گام جمع بندی توالی شنیداری»  (PASAT)استفاده شد. نتایج به دست آمده از دو گروه، با استفاده از آزمون t برای گروه های مستقل مورد تحلیل قرار گرفت. همسو با بسیاری از مطالعات پیشین، عملکرد آزمودنی های افسرده به طرز چشم گیر و معنی داری در هر دو آزمون حافظه، ضعیف تر از عملکرد گروه غیر افسرده بود. به علاوه استفاده از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین نمره های آزمودنی ها در سیاهه افسردگی بک و نمره های آزمون های حافظه کاری همبستگی منفی معنی داری وجود دارد.

پژوهش در زمینه حافظه فعال طی 25 سال گذشته رشد قابل توجهی داشته و به نقطه ای مهم رسیده است. «آلن بدلی» نگاه جدیدی به ساختمان حافظه دارد. در این الگو حافظه کوتاه مدت، جای خود را به چهار مولفه جدید به نام های کارکردهای اجرایی، ذخیره واج شناختی، نقشه دیداری- فضایی و مخزن رویدادی داده است. بدلی (1996) معتقد است کارآمدی حافظه فعال قویا وابسته به لب های فرونتال است. البته پژوهش های دیگر نشان داده اند حلقه واج شناختی در لب تمپورال نیمکره چپ جای گرفته است، در حالی که حافظه دیداری-فضایی در نیمکره راست قرار دارد. کورتکس پیش فرونتال یکی از آخرین نواحی مغزی است که تکامل می یابد. پیشنهاد شده که تغییرات رشدی در این منطقه مغزی موازی رشد شناختی در طول کودکی است. در این مقاله ساختار چندمولفه ای حافظه فعال مورد نظر بدلی (2000) معرفی می گردد و در ادامه ساختارهای عصبی و مغزی مرتبط با مولفه های مختلف حافظه فعال مورد بحث قرار می گیرند، فرایند رشد مغزی حافظه فعال در مسیر رشد و تکامل تشریح می گردد و در پایان به بحث در زمینه ساختار حافظه فعال افراد نارساخوان پرداخته می شود.

پژوهش حاضر اثر «آموزش موسیقی» در سازمان بندی مجدد مدارهای نورونی مغز و توانمندی های ضعیف هوشی دانش آموزان دختر حساب نارسا 7 تا 9 ساله را مورد بررسی قرار می دهد. جامعه پژوهش کلیه دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی پایه های دوم و سوم بین 9- 7 سال مناطق مرکزی آموزش و پرورش شهر تهران بود. نمونه مورد پژوهش 13 دانش آموز دختر حساب نارسا که به صورت تصادفی انتخاب و پس از اجرای آزمون های تشخیصی (مانند فهرست وارسی تشخیصی DSM، آزمون ریاضی ایران کی- مت، آزمون هوش وکسلر کودکان، نقشه برداری مغزی BM و حافظه عددی) در دو گروه (آموزش موسیقی و کنترل) قرار گرفتند.روش پژوهش، روش آزمایشی پیش آزمون- پس آزمون دو گروهی بود. گروه آزمایش به مدت 16 جلسه تحت آموزش قرار می گرفتند. بعد از اجرای آموزش ها مجددا آزمون ها اجرا گردید. نتایج به دست آمده حاکی از آن بود: آموزش موسیقی سبب تغییرات فعالیت های بیوالکتریک در مناطق مختلف مغز خصوصا لب فرونتال و پاریتال می گردد. آموزش موسیقی سبب افزایش نمره های هوش بهرکلامی، غیرکلامی، هوش بهر کلی، میزان توجه و حافظه عددی و همچنین افزایش نمره های نیمرخ ACID گردید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

برای شناخت مناسبات هنر و نوروپسیکولوژی لازم است سیر حرکت هنر را از دیرباز تا به امروز دنبال کرد. زمانی هنر ماهیتی رمزی داشت، زمانی در حیطه تفکر بررسی می شد و در حال حاضر از دیدگاه روان شناسی تبیین می شود. برخی مکاتب روان شناسی علل و انگیزه های آفرینش هنری را با تاسی به اصل علیت در ناخودآگاه هنرمند جستجو می کنند. حال که اصل علیت با اعلام اصل عدم قطعیت در فیزیک جدید ناکارآمد شده است آیا نباید سرچشمه های هنر را در مافوق شعور یا ابرخودآگاهی جستجو کرد؟

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

صرع یا حمله تشنجی از جمله بیماری های شایع با عوارض نورولوژیکی و روان پزشکی است که پی آمدهای وسیع روان شناختی و اجتماعی در بر دارد. از سوی دیگر هر چند بیماری MSبه میزان صرع شایع نیست، اما به عنوان یک بیماری نورولوژیک با عوارض روان شناختی قابل بررسی است. از این رو به منظور تعیین وضعیت حافظه در این دو گروه بیمار، پژوهش فعلی طراحی شد. 44 نفر از افراد مبتلا به صرع و MS و افراد بهنجار (به ترتیب 16 و 12 نفر از هر بیماری و 16 نفر بهنجار) از بین بیماران بستری در بخش داخلی اعصاب بیمارستان رازی تبریز انتخاب شده و با استفاده از آزمون بن واژه از نظر حافظه ضمنی و آشکار مورد بررسی قرار گرفتند. ضمنا 16 نفر از افراد بهنجار نیز به عنوان گروه مقایسه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتیجه تحلیل واریانس یک سویه نشان داد بین سه گروه شرکت کننده از نظر حافظه ضمنی (مرحله بازداری آزمون بن واژه) تفاوت معنی داری وجود دارد. ضمنا از نظر حافظه آشکار (مرحله شمول آزمون بن واژه) نیز در بین سه گروه تفاوت وجود داشت. به نحوی که در حا فظه آشکار دو گروه بیمار اختلال وجود دارد و افت حسوسی نسبت به گروه بهنجار نشان می دهند. با توجه به محدودیت های موجود در این پژوهش نتایج به دست آمده به نفع تاثیر عوامل وابسته به زمینه و اکولوژیکی در تاثیرگذاری بر حافظه ضمنی، تبیین شده است.

بررسی سوگیری توجه از موضوع های مهم در روان شناسی شناختی و علوم شناختی است. سوگیری توجه نقشی مهم در علت شناسی و تداوم اختلال های اضطرابی دارد و برای شناسایی سازوکارهای شناختی مرتبط با اضطراب و راهبردهای درمانی اختلال های اضطرابی، لازم به نظر می رسد. آزمایه دات پروب یک روش شناسی برتر در ارزیابی سوگیری توجه در افراد مضطرب بالینی و غیربالینی است که قادر به اندازه گیری مستقیم نحوه توزیع توجه دیداری و منعکس کننده سوگیری در جهت گیری دیداری است و به حضور نشانه های تهدید در موقعیت های مختلف فضایی میدان دیداری بستگی دارد. نسخه اصلی این آزمایه از سوی مک لئود و دیگران ارایه گردید که اشکالاتی دارد. از این رو در آزمایه اصلاح شده تغییراتی نسبت به آزمایه اصلی داده شده است. در آزمایه اصلاح شده به جای کلمه های تهدیدکننده از طرح های کلی چهره های هیجانی انسان ها استفاده شده است که دارای بار تهدیدکنندگی بیشتر و همچنین اعتبار بوم شناختی جهانی، نسبت به کلمه ها است. در این مقاله مبانی نظری ساخت نرم افزار آزمایه اصلاح شده دات پروب تصویری و ویژگی های آن ارایه گردیده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

گری بر پایه الگوهای یادگیری حیوانی، اثرات دارویی و مطالعات عصب روان شناختی الگویی سه عاملی ارایه کرده که گسترشی از الگوی دو عاملی شخصیتی قبلی اوست. این سه بعد اصلی شخصیت با سیستم های مغزی/ رفتاری ارتباط دارد. پرسش نامه شخصیتی گری- ویلسون (GWPQ)، یک پرسش نامه خودارزیابی شخصیتی و شامل 120 ماده است که میزان فعالیت سیستم های فعال ساز رفتاری (با مولفه های روی آوری و اجتناب فعال)، بازداری رفتاری (با مولفه های اجتناب منفعل و خاموشی) و جنگ/ گریز (با مولفه های جنگ و گریز) را می سنجد. هدف پژوهش حاضر ارزیابی ویژگی های روان سنجی GWPQ در جامعه دانشجویان ایرانی است. به این منظور 408 نفر از دانشجویان (235 دختر و 173 پسر) به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شده و GWPQ را به همراه پرسش نامه شخصیتی آیزنک (EPQ) تکمیل نمودند.برای بررسی اعتبار پرسش نامه از روش های ثبات درونی (آلفای کرونباخ) و دو نیمه کردن (تنصیف) استفاده گردید. روایی پرسش نامه نیز با روش های تحلیل عاملی و روایی وابسته به ملاک از طریق بررسی ضرایب همبستگی بین مولفه های دو پرسش نامه محاسبه شد. همچنین برای مقایسه نمره های دو گروه پسران و دختران از آزمون آماری t مستقل استفاده شد. میزان اعتبار این پرسش نامه در روش آلفای کرونباخ بین 0.6 و 0.7 و در روش دو نیمه کردن بین 0.52 و 0.64 به دست آمد. همچنین ضرایب همبستگی بین مولفه های دو پرسش نامه همگی در سطح a= 0.05 معنادار بود. تحلیل عاملی مواد پرسش نامه نشان داد الگوی دو عاملی گری بهتر از الگوی گسترش یافته سه عاملی او با داده ها مطابقت دارد. مقایسه نمره های دو گروه پسران و دختران نشان دهنده تفاوت معناداری در تمام مولفه های پرسش نامه بود. در مجموع نتایج نشان می دهد: GWPQ دارای اعتبار و روایی مناسبی در دانشجویان ایرانی است.

مهمترین هدف نظام آموزشی این است که به دانش آموزان کمک نماید از خود، دیگران و دنیای پیرامون معنا بسازند. خلق معنا، عملکرد محوری مغز و یادگیری، مهمترین خصیصه این عرصه است. بسیاری از معناهایی که ما در زندگی عمیقاً احساس کرده ایم، به گونه ای ریشه دار، در مغز ما حک شده اند. اسکن هایPET نشان می دهند که تجربه معنا، بسته به نوع آن، ما به ازای زیست شناختی دارد. از این رو، محیط نابهنجار آموزشی می تواند موجب ایجاد ساختارها و عملکردهای نابهنجار در مغز گردد. اسطوره «دوره حساس یادگیری» که بر نظام های آموزشی سیطره دارد، حاکی از آن است که مغز به گونه ای تغییرناپذیر عصب کشی شده است. اما در واقع محیط های مثبت یادگیری، در مغز در حال رشد، تغییرات فیزیکی ایجاد می کنند، زیرا مغز بدین وسیله ارتباط های کاملا جدیدی را در خود ایجاد می کند.مادامی که با مقوله یادگیری مواجهیم، مغز هم موضوعی مرتبط با آن است که متاسفانه این امر وجه مغفول نظام های آموزشی واقع شده است! امروزه بیش از پیش لزوم گفتمان مداوم بین مربیان و پژوهشگران مغز در رابطه با کاربرد پژوهش های آنان در قلمرو تعلیم و تربیت احساس می شود. با تاسی به این امر، پژوهش حاضر مترصد آن است که با پرداختن به مقوله های مرتبط با یادگیری- محیط های پربار، توجه، فشار روانی، انگیزش، عواطف، حرکت و ساخت معنا- و بیان مستندات عصب-شناختی آن بین عرصه نوروسایکولوژی و تعلیم و تربیت پلی بزند و توجه اذهان را به سوی قلمرو نوین ذهن، مغز و تعلیم و تربیت (MBE) معطوف نماید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

با گسترش علوم عصب شناختی و تکامل ابزارهای آزمایشی، عملکرد عمومی و اختصاصی مغز در درک نشانه های هنری و زمینه های عصبی موثر در استعداد هنری مورد مطالعه جدی قرار گرفته است.پژوهش های موجود به این نظر نزدیک شده اند که ساختار هنر عمیقا در تحولات عصب- شناختی ریشه دارد، به طوری که از دوران کودکی حساسیت های تعیین کننده هنری، در تمایلات فطری دیده می شود. با پذیرش این واقعیت، وجود پایدار و مستمر هنر در همه فرهنگ ها و تاریخ بشری می تواند توجیه شود.به طور کلی سه منطقه گسترده مغز، در گرایش به هنر و نشانه های زیبایی شناختی و لذت روانی نمود دارد. منطقه ساقه ای مغز که گرایش به لذت های ابتدایی و عناصر ریتمیک هنر را به وجود می آورد و از کودکی کنشی روشن دارد. این منطقه در توصیف روان کاوی فروید سرشار از تاثرات لیبیدویی است و به جنبه لذت جویانه هنر معطوف می گردد. منطقه سابکورتیکال یا لیمبیک که به تاثر عاطفی از تحریکات هنری واکنش نشان می دهد و شیفتگی و شیدایی، علاقه و بیزاری و یا اندوه و نشاط را به وجود می آورد و منطقه سوم تالاموکورتیکالی است که فهم و شناخت پردازش های انتزاعی و زیبایی شناسی هنر را برمی انگیزاند و با رشد فکری گسترش پیدا می کند. کارکرد این سه منطقه عصب شناختی مشابهتی با توصیف روان تحلیل گرایانه یونگ از کنش های هنری نیز دارد؛ یعنی سه کنش ادراک حسی، عاطفی و فکری که نگرش و درجه های متفاوت توجه فرد به هنر را می سازد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

یک مرحله مهم در اکتساب نظریه ذهن زمانی است که کودک متوجه می شود که باورها، بازنمایی های واقعیت هستند و بنابراین ممکن است اشتباه باشند. از سوی دیگر یکی از قدیمی ترین راه ها برای موفقیت در تعامل های اجتماعی، خواندن ذهن دیگران و یک قدم جلوتر از آنها بودن است. عوامل مختلفی مبنای عصبی نظریه ذهن و ذهن خوانی را تحت تاثیر قرار می دهند به طوری که فرضیه جهانی بودن نظریه ذهن و ذهن خوانی مورد تایید همه قرار نگرفته است؛ از جمله مهمترین این عوامل می توان به تفاوت های فرهنگی و زبانی، تاثیرات ژنتیکی، تاثیرات محیطی عام، تاثیرات محیطی اختصاصی، بهره هوشی، ویژگی های شخصیتی و کیفی رابطه اجتماعی اشاره کرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

افراد دچار ناتوانی یادگیری ویژه، روش های غیر معمولی برای درک جهان اطراف خود دارند. منظور از ناتوانی آموزشی ویژه یا ناتوانی یادگیری ویژه، نقص در یک یا تعداد بیشتری از فرایندهای روان شناختی پایه در استفاده از زبان گفتاری یا نوشتاری است که ممکن است خود را به صورت عدم توانایی کامل برای شنیدن، فکر کردن، حرف زدن، نوشتن، هجی کردن و یا انجام محاسبه های ریاضی نشان دهد. این واژه شامل شرایطی نظیر ناتوانی ادراکی، آسیب مغزی، ضعف مغزی حداقل، دیسلکسیا یا آلکسیا (ناتوانی در خواندن و نوشتن به واسطه آسیب مغزی) و آفازیا (فلج مغزی) است. بیشتر افرادی که به مشکل یادگیری دچارند هوش متوسط به بالا دارند و بنابراین پتانسیل لازم برای موفقیت در مدرسه و شغل برخوردارند. اما آنها اغلب به این پتانسیل دسترسی نمی یابند. در حالی که تلاش و انگیزه برای کسب موفقیت مهم است، نمی توان با قطعیت گفت کسی که دچار ناتوانی یادگیری است تنها باید تلاش خود را بیشتر کند. هدف این مقاله بررسی انواع اختلال یادگیری همراه با نقش سیستم عصبی مرکزی در شکل گیری و تداوم آنها است.

یافته های جدید به دست آمده، مفهوم سیستم لیمبیک را پالوده ساخته و نشان داده است بخشی از قسمت های اصلی این دستگاه، مثل هیپوکامپ، برخلاف آنچه که در گذشته تصور می شد، نقش چندانی در هیجان ها ندارد. لدو اولین کسی بود که نقش محوری آمیگدال را در هوش هیجانی کشف کرد. امروزه به نظر می رسد عملکرد آمیگدال و ارتباط متقابل آن با قشر میانی- قدامی و پیش پیشانی، اساس هوش هیجانی باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در این پژوهش به ارزیابی و مقایسه بیماران مبتلا به آسیب مغزی و افراد بهنجار با استفاده از آزمون دیداری- حرکتی بندر گشتالت و مقایسه نتایج آن با تصاویر MRI مغز بیماران مبادرت شد. جامعه پژوهش، شامل بیماران دچار ضایعه مغزی در بخش جراحی مغز و اعصاب بیمارستان گلستان اهواز در ماه های اردیبهشت و خرداد 1384 و افراد سالم از لحاظ کارکرد مغزی است. نمونه این پژوهش متشکل از 60 نفر آزمودنی است که در دو گروه 30 نفری بیماران و افراد سالم قرار گرفتند. این دو گروه به صورت در دسترس انتخاب شدند. طرح این پژوهش، پس رویدادی است. ابزارهای مورد استفاده عبارتند از آزمون دیداری- حرکتی بندر گشتالت و تصاویر MRI مغز بیماران که نتایج و اعتبار و روایی ابزارهای مذکور، مطلوب و رضایت بخش بوده است. یافته های مربوط به فرضیه های پژوهش نشان دادند بین نحوه عملکرد بیماران دچار ضایعه های مغزی و افراد سالم از لحاظ کارکرد مغزی در ترسیم اشکال آزمون بندر گشتالت از نظر تعداد و نوع خطاها (با استفاده از آزمون t برای دو گروه مستقل) تفاوت های معنی داری وجود دارد. همچنین بین نتیجه آزمون بندر گشتالت و نتیجه حاصل از تصاویر MRI مغز بیماران همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. در تحلیل کیفی پروتکل های بیماران، نوع خطاهای بیماران با توجه به محل ضایعه مغزی در این پژوهش، با نتایج حاصل از ارزیابی پیشینه پژوهش و نتایج حاصل از MRI مغز بیماران مذکور، همخوانی قابل قبولی مشاهده می شود.

مفروضه وجود آسیب های مغزی در ناتوانی های ذهنی، زمینه ای وسیع در بررسی های نوروپسیکولوژیک کم هوشی، فراهم ساخته است. بر این مبنا و با استفاده از شاخص های عصب شناختی کوپیتز در آزمون دیداری- حرکتی بندر گشتالت، به وارسی ضایعات احتمالی در کودکان مرزی که از طریق کاربرد آزمون هوشی وکسلر مشخص شده بودند، مبادرت گردید. مطابق نظام کوپیتز، یک انحراف معیار بالاتر از میانگین گروه سنی، معیاری برای تشخیص مشکل محسوب می شود. متوسط انحراف استاندارد آزمودنی های مرزی از شاخص، 3.75 بود که می تواند حاکی از آسیب های مغزی در گروه مورد بررسی باشد. در عین حال کودکان مرزی به نحو معناداری نسبت به کودکان بهنجار، دچار خطاهای عمده ترسیمی در آزمون بندر می شدند. تغییر جهت دادن تصاویر، از نشانه های عمده ای هستند که در این آزمون، نشان گر آسیب مغزی به شمار می روند. همچنین در 50% از افراد مورد بررسی تفاوت میان نمره مقیاس هوش بهر عملی و کلامی از 12 تا 15 نمره بود.

نظریه رمزگردانی دوگانه از سوی پای ویو پیشنهاد شد، وی سعی می کرد که وزن مساوی به فرآیندهای کلامی و غیرکلامی بدهد. پای ویو بیان می دارد که لغت هایی که بر معانی عینی (مانند اشیاء) دلالت دارند در مقابل لغت های انتزاعی (مانند حقیقت، عدالت)، می توانند دو بار در حافظه رمزگردانی شوند؛ یک بار با خصایص کلامی شان و یک بار با خصایص تصویری شان. از آن جایی که لغت های عینی می توانند به دو طریق در حافظه ذخیره شوند پس دو راه متفاوت نیز برای بازیابی آنها از حافظه وجود دارد (یک راه برای هر رمز تصویری-کلامی). هدف از انجام این پژوهش بررسی و مقایسه سرعت انتقال رمزگردانی (تصویر-تصویر) در مقابل رمزگردانی (کلمه-تصویر) و همچنین مقایسه زمان بازیابی (تصویر-تصویر) در مقابل زمان بازیابی (کلمه کلمه) است. 30 کلمه سه حرفی و 30 تصویر از همان کلمه ها که برای تمام آزمودنی ها آشنا بود، فراهم شد. این 30 کلمه و 30 تصویر را به صورت 15 جفت کلمه و 15 جفت تصویر به شانزده آزمودنی با سواد دیپلم و بالاتر و سن (20-40) سال اایه دادیم. آزمودنی ها لیست کلمه ها را به مدت یک دقیقه می خواندند و به یاد می سپردند. سپس فهرستی از این جفت کلمه ها و جفت تصاویر به آزمودنی ارائه می شود در حالی که در بعضی از جفت ها، یکی از لغت ها حذف شده است و جای آن خالی است و آزمودنی باید آن لغت یا تصویر را از حافظه بازیابی کند. زمان بازیابی در هر دو مرحله، بازیابی (تصویر-تصویر) و بازیابی (کلمه-کلمه) ثبت می شود. به همین ترتیب 15 جفت کلمه جهت رمزگردانی به آزمودنی ارائه می شود که در دو ستون به طور تصادفی قرار داده شده است و آزمودنی باید مشابه هر کلمه از ستون اول را در ستون دوم بیابد و در مرحله دوم نیز به همین ترتیب در یک ستون تصاویر و در ستون دیگر کلمه ها را ارایه دادیم و سپس زمان در این دو مرحله را نیز ثبت کردیم. زمان هر دو مرحله را با استفاده از روش t وابسته مقایسه کردیم. نتایج نشان می دهد که بین زمان بازیابی در دو مرحله تفاوت معناداری وجود دارد اما در رمزگردانی در دو مرحله بین میانگین زمان ها تفاوت معناداری وجود ندارد . بازیابی (کلمه-کلمه) سریع تر از جفت های (تصویر-تصویر) است. اگر جفت ها را به صورت کلمه ارایه دهیم در هنگام بازیابی سریع تر از حافظه بازیابی می شود تا زما نی که به صورت تصویر ارایه دهیم. در حالی که بین دو مرحله رمزگردانی (کلمه-تصویر) و (تصویر-تصویر) تفاوت معناداری وجود ندارد.

نیمکره های مغزی از لحاظ کارکرد و ساختار با هم تفاوت دارند، این تفاوت ها را جانبی شدن می نامند. یکی از شاخص های مهم جانبی شدن، پدیده دست برتری است. دست برتری بر آموزش اجتماعی، تغییرات فرهنگی و عادت های حرکتی تاثیر می گذارد و در فرهنگ های مختلف متفاوت است، با وجود این در ایران این پدیده کمتر بررسی شده است. در مطالعه حاضر به منظور بررسی جانبی شدن تعداد 2138 آزمودنی بزرگسال (1336 زن و 802 مرد) با میانگین سنی 23 سال و 4 ماه و 1000 نوجوان (441 پسر و 559 دختر) با میانگین سنی 13 سال و 5 ماه به روش تصادفی خوشه ای از میان ساکنان استان های مختلف ایران انتخاب شدند. برای سنجش دست برتری افراد بزرگسال از پرسش نامه دست برتری ادینبورگ و برای نوجوانان از پرسش نامه دست برتری چاپمن و چاپمن استفاده شد. نتایج نشان می دهند میزان راست دستی، دوسوتوانی و چپ دستی در میان آزمودنی های بزرگسال به ترتیب 84.8، 6.2 و 9 درصد و در میان نوجوانان به ترتیب 82.7، 10.3 و 7 درصد است؛ در حالی که در پژوهش های مختلف میزان چپ دستی بین 6 تا 20 درصد گزارش شده است. همچنین تحلیل داده ها نشان داد که میزان دست برتری در دو جنس یکسان است. با توجه به این یافته ها می توان نتیجه گرفت در ایران نه تنها چپ دست ها، بلکه راست دست ها هم توزیع ناهمگون دارند و جانبی شدن در ایران به خوبی انجام نمی شود.

روان شناسی مثبت، رویکردی نوین در حوزه روان شناسی است که به منظور جبران کمبودهای علم روان شناسی و کاهش تاکید عمده روان شناسان بر مشکلات روانی، در سال های اخیر گسترش یافته است.این رویکرد با تمرکز بر مواردی نظیر هوش عاطفی، خوش بینی، اشتیاق، شادی، توانمندی های شخصی و نظام مثبت اجتماعی، افراد را در مواجهه با چالش های زندگی روزمره و استرس ها تقویت می کند.در میان مولفه های روان شناسی مثبت، شادی از اهمیت فزاینده ای برخوردار بوده، به گونه ای که برخی پژوهشگران هدف روان شناسی مثبت را ارتقای شادی معرفی می کنند. شادی به عنوان فراوانی و درجه عاطفه مثبت و نداشتن عاطفه منفی تعریف شده است که می تواند باعث ایجاد امنیت بیشتر، تصمیم گیری آسان تر، مشارکت بهتر و رضایت بالاتر از زندگی گردد.با توجه به اهمیت و نقش شادی در زندگی افراد، بررسی سازوکارها و فرایندهای موثر در ایجاد و شکل گیری آن بیش از پیش آشکار می گردد. بر این اساس، در مقاله حاضر با استفاده از رویکرد نوروپسیولوژی به بررسی این موضوع پرداخته شده است. در این جهت مواردی نظیر، واکنش های الکتروکورتیکال لوب فرونتال در هنگام شادی و خشم، لب فرونتال چپ و هیجان های مثبت، هیجان های منفی و لب فرونتال راست، نیمکره راست و فراخوانی واکنش های آتونومیک، نقش سیستم اعصاب مرکزی (CNS) در برانگیختگی هیجانی مورد کنکاش قرار می گیرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در این پزوهش برخی «مهارت های بینایی»، «مهارت های شنیداری – کلامی» و «توانایی های حرکتی – کلامی» در کودکان 5 ساله فارسی زبان شهر تهران مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف از انجام پژوهش تعیین میانگین توانایی این گروه از کودکان در هر یک از مهارت های مذکور است.این مهارت ها بیشترین ارتباط را با رشد گفتار و زبان دارند و زمینه ساز توانایی یادگیری خواندن و نوشتن هستند.این مطالعه به صورت توصیفی – تحلیلی انجام شده و 174 کودک 5 ساله فارسی زبان (50 درصد دختر و 50 درصد پسر) به شیوه تصادفی از مهدهای کودک شهر تهران از 4 منطقه شمال، جنوب، شرق و غرب گزینش شدند. محاسبه های آماری به وسیله برنامه کامپیوتری spss وآزمون های آماری انجام شده است. یافته ها نشان می دهند: 1) فراخنای حافظه کوتاه مدت کودکان مورد مطالعه در جنبه بینایی 4 واحد، در جنبه شنیداری در سطح کلمه و شبه کلمه تک هجایی 4 واحد، و در سطح شبه کلمه چهار هجایی 2 واحد است.2) میانگین توانایی این گروه از کودکان در آزمون تمیز بینایی 71 درصد و در آزمون تمیز بینایی حروف 90 درصد است.3) درآزمون آگاهی واج شناختی ساده ترین سطح مربوط به «آگاهی از هجا» (88 درصد) است. توانایی پاسخ گویی کودکان 5 ساله فارسی زبان در آزمون قافیه 31.5 درصد، و زیر آزمون تجانس 43.5 درصد است.4) میانگین سرعت نامیدن تصاویر در کودکان 5 ساله فارسی زبان 74 کلمه در 100 ثانیه است.5) میانگین توانایی این کودکان در زیر آزمون تکرار کلمه ها 54 درصد، و در زیر آزمون تکرار عبارت های سخت یا ناآشنا 46 درصد است.با استفاده از آزمون تدوین شده موجود و نتایج به دست آمده در این پژوهش که در حجم نمونه قابل تعمیم انجام شده است، می توان کودکان فارسی زبان را در مقطع آمادگی مورد ارزیابی قرار داد تا موارد مشکوک (از حیث احتمال ابتلا به اختلال یادگیری خواندن و نوشتن) شناسایی شده و هر چه سریع تر تحت درمان قرار بگیرند.

یکی از ارکان هوش بشری، زبان است. انسان ها به کمک زبان تفکرات، احساسات و ادراکاتشان را مبادله می نمایند. با توجه به نقش عوامل فطری در یادگیری زبان شکی نیست در مغز انسان نواحی خاصی برای تولید و درک زبان وجود دارد. پژوهش ها ن شان داده است که آسیب وارده به نواحی معینی در مغز موجب زبان پریشی می گردد.دانشمندان در طول قرن ها تلاش کرده اند بفهمند مغز انسان چگونه زبان را یاد می گیرد؟ تا سال 1980 روش های مطالعه درباره مغز و زبان بر اساس مطالعه آسیب های مغزی انسان بوده است. اما از سال 1980 به بعد روش مطالعه نوروپسیکولوژیست ها تغییر بسیار یافته است.در دهه های اخیر روش های جدیدی ایجاد شده است که به کمک آنها می توان تصویری طبیعی از مغز را به هنگام جریان فرایندهای زبانی مورد مطالعه قرار داد. موسسه ماکس پلانک درباره ارتباط بین مغز وزبان پژوهش های فراوانی انجام داده است. این موسسه با استفاده از تکنیک های PET آزمایش های فراوانی بر روی مغزهای سالم انجام داده است. در این مقاله پس از طرح نظریه های مختلف درباره تحول زبان دو مورد از آزمایش های پلانک عینا ارائه می گردد. این آزمایش ها بر چهار موضوع متمرکز هستند: پیدایش زبان، درک زبان، اکتساب زبان، زبان و شناخت.

اصطلاح پردازش هیجانی برای کاهش ترس و اضطراب، در طی درمان موفق و بالاخص در مداخله های درمانی مبتنی بر مواجهه مورد استفاده قرار می گیرد. پردازش هیجانی، فرایندی است که به موجب آن آشفتگی های هیجانی روبه زوال می روند تا رفتارها و تجربیات دیگر افزایش یابند و بدون مانع پیش روند. برای درک پردازش هیجانی لازم است. هدف های پردازش هیجانی طبیعی که بعد از ضربه روانی پدید می آیند، مورد بررسی قرار گیرند. پردازش هیجانی به طورطبیعی، باعث فعالیت شناختی می شود.پاسخ های مقابله ای غیرمفید، مثل اجتناب شناختی، شامل پاسخ هایی هستند که به طور طبیعی، با شکست پردازش هیجانی ارتباط دارند، برخی از راهبردها نظیر نگرانی و نشخوار فکری و راهبردهای اجتنابی مقابله ای، مشکل زا هستند، بنابراین آموزش پردازش هیجانی می تواند در افزایش مهارت های عاطفی و کاهش آشفتگی و مشکلات هیجانی، موثر باشد.نمونه مورد مطالعه این پژوهش شامل 60 دانش آموز (30 پسر و 30 دختر) بود که به صورت تصادفی انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. در گروه آزمایش 12 جلسه 2 ساعته پردازش هیجانی آموزش داده شد و افراد گواه در فهرست انتظار قرار گرفنند.ابزارهای مورد استفاده، پرسش نامه هوش هیجانی کوپر و خودکنترلی رزنبام بود. نتایج نشان داد آموزش پردازش هیجانی بر افزایش مهارت های عاطفی، مهارت های بین فردی و درون فردی و خودکنترلی دانش آموزان موثر بوده است (P<0.05). بر اساس این نتایج پیشنهاد می شود با هدف اصلاح پردازش هیجانی، آموزش های مهارت های عاطفی در برنامه های درسی آموزش و پرورش از دوران پیش دبستانی لحاظ گردد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

امروزه استعاره در بسیاری از عرصه های زندگی روزمره و علمی از جمله تبادل کلامی، آموزش، روان درمانی، شناخت درمانی، ادبیات، هنر و الگوها و ساختارهای الگویی (پارادایم ها) کاربرد دارد. مطالعات فراوانی در مورد جنبه های مختلف استعاره انجام گرفته اما آنچه کمتر مورد توجه واقع شده، مبانی عصب شناختی در ایجاد استعاره های بدیع و نو است. به نظر می رسد با توجه به نقش تصویرسازی در استعاره، نیمکره راست مغز نقش به سزایی ایفا می کند. مطالعات انجام شده در این زمینه نتایج متناقضی به دست داده است. نتایج برخی از مطالعات حاکی از آن است که نیمکره چپ نیز در پردازش استعاره نقش دارد اما به نظر می رسد نیمکره راست نیز به پردازش استعاره ای کمک می کند. از طرف دیگر پژوهش های مربوط به خلاقیت نشان داده اند با وجود این که مبانی عصب شناختی زبان در نیمکره چپ قرار دارد، ولی تداعی های دور از ذهن زبانی، در نیمکره راست پردازش می شوند و لب گیجگاهی راست در این تداعی ها بیشترین نقش را ایفا می کند.بنابراین، در پردازش استعاره های قراردادی و لفظی که مستلزم تداعی های معمولی است، نیمکره چپ فعالیت می کند، اما در پردازش استعاره های نو و بدیع که به تداعی های دور از ذهن نیاز دارد، نیمکره راست و به طور دقیق تر شکنج فوقانی- خلفی گیجگاهی راست نقش آشکاری دارد. مقاله حاضر، به مروری بر مبانی عصب شناختی خلاقیت استعاره ای و نقد و بررسی پژوهش های انجام شده در این حوزه می پردازد.

روش این پژوهش علی- مقایسه ای و جامعه مورد بررسی سالمندان و بیماران بالای 60 سال تهران بودند. نمونه گیری از موارد در دسترس صورت گرفت. آزمودنی های بیمار از بین مراجعان کلینیک حافظه بیمارستان روزبه و مطب های خصوصی برگزیده شدند. تعداد نمونه شامل 20 سالمند بیمار و 40 سالمند سالم حائز شرایط (1 بیمار در مقابل 2 همتا) بر اساس سن، تحصیلات، یک یا دوزبانه بودن همتاسازی شدند. برای ارزیابی ویژگی های زبانی از آزمون های زبان پریشی و نامیدن فارسی و برای تحلیل داده ها از آزمون U من ویتنی استفاده شد. یافته های پژوهش، تفاوت معناداری میان متغیرهای زبانی بین دو گروه نشان داد. بیماران در نامیدن (در مواجهه بینایی)، نام بردن (از یک مقوله معنایی یا آوایی خاص)، درک مفاهیم پیچیده، درک داستان کوتاه اختلاف معنادار داشتند (P<0.05). در گفتار توصیفی، سرعت گفتار و غنای واژگانی بین دو گروه تفاوت معناداری وجود داشت (P<0.05) ولی در گفتار خود انگیخته تفاوت معنادار نبود. مطالعه نشان داد بیماران مبتلا به آلزایمر دچار آسیب شدیدی در توانایی های زبانی (خصوصا در نامیدن، نام بردن و درک) هستند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

26 دانشجوی دختر با میانگین سنی 20.4 با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده و در دو گروه 13 نفری آزمایش و کنترل، به منظور بررسی اثر مشاهده فیلم های ترسناک بر غلظت «sIgA» بزاق، قرار گرفتند. به آزمودنی های گروه آزمایش فیلمی ترسناک و به آزمودنی های گروه کنترل فیلمی خانوادگی نشان داده شد. قبل و بعد از مشاهده فیلم ها، نمونه بزاق آنها جمع آوری شد. سپس با روش نفلومتری اندازه گیری و با روش آماری تحلیل کوواریانس مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. اثر غلظت «sIgA» در دو گروه آزمایش و کنترل به شکل معناداری متفاوت بود.

در پژوهش حاضر، بر اساس فرضیه همگرایی با هیجان، نقش ابعاد شخصیتی و برون گرایی و روان نوروزگرایی در پردازش اطلاعات هیجانی و نقش تعدیل کننده خلق مثبت و منفی در این رابطه بررسی شد. ابتدا 654 نفر از دانشجویان دختر دانشگاه تربیت مدرس، نسخه تجدید نظرشده پرسش نامه شخصیتی آیزنک را تکمیل نمودند؛ سپس 120 نفر از آن ها بر اساس نمره های انتهایی توزیع در دو بعد برون گرایی و روان نوروزگرایی، به عنوان 4 گروه برون گرا، درون گرا، نوروزگرا و پایدار هیجانی (هر گروه 30 نفر) انتخاب شدند. در مورد هر یک از آزمودنی ها در دو جلسه با فاصله دو تا چهار هفته، کاربندی آزمایشی اعمال گردید؛ در یک جلسه خلق مثبت و در جلسه دیگر، خلق منفی القا شد. پس از هر بار القاء خلق، آزمودنی ها سه تکلیف شناختی یادآوری آزاد، درجه بندی احتمال و تکمیل داستان را انجام دادند. با توجه به نتایج تحلیل داده ها و مفایسه عملکرد افراد گروه برون گرا و نوروزگرا بین دو موقعیت خلقی، افراد برون گرا در موقعیت خلقی مثبت نسبت به موقعیت خلقی منفی، قضاوت و تفسیر مثبت تر و افراد نوروزگرا نیز در موقعیت خلقی منفی نسبت به موقعیت خلقی مثبت، قضاوت و تفسیذ منفی تری داشتند؛ اما در تعداد واژه های مثبت و منفی یادآوری شده افراد برون گرا و افراد نوروزگرا، بین دو موقعیت خلقی مثبت و منفی، تفاوت معناداری مشاهده نشد. نتایج پژوهش حاضر از یک سو بیانگر این است که صفات شخصیتی به گونه ای همگرا با هیجان بر برخی زمینه های پردازش اطلاعات هیجانی تاثیر می گذارند و از سوی دیگر، بر نقش تعدیل کننده حالت های خلقی در قضاوت و تفسیر افراد برونگرا و نوروزگرا تاکید می کند.