با آغاز دهه ی هشتاد و تسریع روند خشک شدن دریاچه ی ارومیه، متخصصان حوزه ی محیط زیست این واقعه را یک مسئله ی زیست محیطی بسیار حیاتی عنوان کردند و همین امر سبب واکنشهای مختلف شهروندان استانهای مجاور دریاچهی ارومیه گشت. با توجه به این که واکنشهای مذکور، گروههای مختلفی از مردم را در بر میگرفت و تا امروز نیز تداوم داشته است، از آن تحت عنوان «کنش جمعی خشک شدن دریاچه ی ارومیه» یاد شده است. در این مقاله، با اتکاء به چارچوب مفهومی مناسب و با روش اسنادی تلاش شده این کنش جمعی زیست محیطی مورد مطالعه قرار گیرد. آن چه که بررسی این جنبش را حائز اهمیت کرده و به پیچیدگیهای تحلیلی آن افزوده است، نقش گروههای اجتماعی مختلف موجود در آذربایجان جهت پیش بردن آن میباشد. این امر طوری است که فعالان محیط زیست، هویتطلبان و ملیگرایان قومی و بخشی از مردم عادی جامعه همچون بازاریان و طرفداران تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز و ... همگی با استفاده از ابزارها و فضاهای عمومی در دسترس، سعی در رساندن صدای خود و بیان مطالبات خود دارند. نتایج پژوهش نشان می دهد که کنش جمعی خشک شدن دریاچه ارومیه ابتدا با کنش فعالان زیست محیطی مطرح شده و بعد ها توسط گروه های سیاسی قومی- زبانی تصرف شده و تداوم یافته است. به بیان دیگر کنش جمعی قومی تحت لوای بحران زیست محیطی زیست کرده و به حیات خود ادامه می دهد و همین امر به کنش وجهه سیاسی بخشیده و مانع فعالیت سمن ها و نهادهای ذیربط برای مدیریت بحران زیست محیطی دریاچه ارومیه شده است.

حماسه ی هومر (قرن 9 پ. م)، کنشی حماسی را نشان می دهد که برآمده از ارتباط پهلوان با ارزش ها و الگوهای اشرافی (آریستوکراسی) است. این الگوها پهلوان را نسبت به عمل اخلاقی اش، آگاه می کنند. ارزش های اشرافی حماسی در دوران دموکراسی آتن در قانون اساسی لحاظ شدند و از انحصار طبقه ی اشراف خارج گردیدند و به اصطلاح عام شدند. از این رو، هنگامی که آیسخولوس در تراژدی هایش توجه به قانون اساسی را تبلیغ می کند به ناگزیر ارز ش ها و به تبع آن کنش حماسی را نیز بیان می دارد. پس از دوران شکوفایی تراژدی ها (5 پ. م)، ارسطو تراژدی را بازگوکننده ی داستانی می داند که به دلیل هامارتیای (خطا) شخصیت، موجب ترس و شفقت می شود. در این نوع داستان شخصیت ناآگاهانه عمل می کند و از الگوهای اخلاقی پولیس (دولت شهر) عدول می کند. ارسطو اما به تأثیر حماسه و کنش حماسی بر تراژدی اشاره ای نکرده و صرفاً به مقایسه ی این دو ژانر ادبی نمایشی اکتفا کرده است. بر این مبنا، پرسش مقاله این است که در تراژدی های آیسخولوس (523 456 پ. م) چگونه کنش تراژیک و کنش حماسی نشان داده می شوند و مورد داوری قرار می گیرند؟ و به زبانی دیگر آیا تراژدی های آیسخولوس با نشان دادن کنشی که مبتنی بر الگوهای قانونی و حماسی است در تضاد با کنش و وضعیت تراژیک قرار می گیرند؟ در پاسخ به پرسش مذکور به این نتیجه خواهیم رسید که تراژدی های آیسخولوس با تأکید بر کنشی که مبتنی بر الگوهای قانونی حماسی است، در تضاد با کنش و وضعیت تراژیک قرار می گیرند زیرا چنین موقعیتی برآمده از بی قانونی و ناآگاهی است. تراژدی های او صرفاً بر داستان و کنش تراژیک مبتنی نیستند، بلکه داستانی مبتنی بر کنش حماسی را نیز نشان می دهند. از این رو تراژدی های آیسخولوس متأثر از حماسه و قانون است.

در پژوهش حاضر تلاش شده است در چارچوب سنت جامعه شناسی و انسان شناسی اقتصادی، کنش اقتصادی ترک های آذری زبان به عنوان یکی از مهم ترین گروه های قومی اقتصادی در ایران تحت عنوان حک شدگی تحلیل شود. پژوهش حاضر در چارچوب پژوهش کیفی و با استفاده از روش تئوری زمینه ای انجام گرفته است. در این روش سعی شده است با استفاه از انواع کدگذاری های باز، محوری و گزینشی، منطق حک شدگی منعطف در رفتارهای اقتصادی دریانی ها تبیین گردد. جامعه هدف در این تحقیق دریانی های آذری زبان بوده و با استفاده از نمونه گیری غیراحتمالی و هدفمند با حدود 30 نفربه شیوه تکنیک گلوله برفی مصاحبه صورت گرفته است. یافته های حاصل از پژوهش گویای آن است که کنش اقتصادی دریانی های آذری زبان دارای خصیصه انعطاف ساختارمند در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی است که در قالب عملکرد شبکه ای و حمایت های اجتماعی درون گروهی توانسته اند موقعیت خود را در کلان شهر تهران تثبیت نمایند. «حک شدگی منعطف» به عنوان هسته کانونی تبیین کننده کنش اقتصادی دریانی ها دلالت بر ماهیت اجتماعی و فرهنگی کنش اقتصادی آنها دارد. این گروه با تغییر موقعیت مکانی و استقرار در تهران به فعالیت اقتصادی منسجم پرداخته و به تبعیت از اقدامات و توصیه های پیشگامان در بخش سوپرمارکت داری، مشتری مداری، حمایت و عملکرد شبکه ای به تدریج فعالیت خود را توسعه داده اند. بدین ترتیب می توان گفت ترکیبی از قابلیت های فردی، عملکردهای جمعی و مکانیزم این عملکردها در توسعه فعالیت موثر بوده است.

هدف پژوهش: این مقاله به مقایسه کنش کارآفرینانه با چهار نوع کنش اجتماعی و کنش اقتصادی از دیدگاه ماکس وبر[1] پرداخته است. در این راستا، ابتدا ویژگی های کنش های اجتماعی شامل کنش عقلانی معطوف به هدف، عقلانی معطوف به ارزش، عاطفی و سنتی بررسی شد و سپس تفاوت ها و شباهت های این کنش ها با کنش کارآفرینانه مورد تحلیل قرار گرفت. روش پژوهش: این تحقیق به روش تحلیلی-توصیفی انجام شده و داده ها از طریق بررسی و تحلیل ادبیات و مستندات موجود در حوزه کنش های اجتماعی وبر جمع آوری شده اند. یافته ها: پیافته های ژوهش نشان داد که کنش کارآفرینانه از جنبه عقلانی و هدفمند شباهت هایی با کنش های عقلانی معطوف به هدف و اقتصادی دارد، اما از جنبه های عاطفی و سنتی تفاوت های چشمگیری را نشان می دهد. نتایج پژوهش نشان دادهاست که در مقایسه با کنش عقلانی معطوف به هدف، کنش کارآفرینانه به محیط های نامطمئن و تغییرات اجتماعی توجه بیشتری دارد و به فرآیند تکراری متکی نیست. در مقایسه با کنش عقلانی معطوف به ارزش، کنش کارآفرینانه هدف های متعدد را انتخاب کرده و پیامدهای آن ها را با توجه به نیازهای بازار و مشتریان ارزیابی می کند. همچنین، در مقایسه با کنش عاطفی، کنش کارآفرینانه به ارزیابی منطقی و اطلاعاتی وابسته است و برخلاف کنش سنتی که مبتنی بر عادات است، بر نوآوری و خلاقیت تأکید دارد. نتیجه گیری: براساس یافته ها می توان نتیجه گرفت کنش کارآفرینانه با ویژگی های عقلانی و هدفمند به برخی از انواع کنش های وبر شباهت دارد، اگرچه تفاوت های قابل توجهی با سایر انواع کنش ها، به ویژه کنش های عاطفی و سنتی دارد.

فرایند کنش متقابل اجتماعی ساز و کاری است که شکل گیری رابطه اجتماعی میان کنشگران را ممکن می سازد. این فرایند با تاثیرگذاری  وتاثرپذیری متقابل میان کنشگران پدید می آید و در آن هر کنشگر با قابلیلها و توانمندی های فردی خود شرکت می کند. قابلیلها و توانمندیهای فردی هر کنشگر که سرمایه اجتماعی او به شمار می آید، برآمده از تجربه های اوست که در گذر زمان و بر اساس فرایند تجربه آموزی تغییر پذیر است. تغییر سرمایه اجتماعی فردی کنشگران سبب می شود تا وزن و موقعیت آنان در فرایند کنش متقابل نیز پیوسته یکسان نباشد و به ازای تغییرات سرمایه اجتماعی فردی کنشگران موقعیت آنان نیز در این فرایند تغییر کند. دامنه این تغییرات که دامنه کنش متقابل نامیده می شوند بینo0(صفردرجه) تا 90o (زاویه میان دو محور متقاطع) محدود است. تغییراتی که فراتر از آن محدوده صورت گیرد، سبب تغییر جهت رابطه میان کنشگران می شود.

کنش، لازمه ی کارآفرینی است؛ با این حال قلمروی پژوهشی کارآفرینی بیشتر به مطالعه ی افرادِ کارآفرین و موقعیت ها پرداخته است. با روشن شدنِ ناکارآمدی سنن پیشین مطالعاتی، با آنکه روند پژوهش درباره فرآیند و کنش کارآفرینانه افزایش یافته، ولی پژوهش های این جریان نه تنها تعریفی از کنش کارآفرینانه ارائه نداده اند، که فقط از چشم اندازِ تئوریک به آن نگاه کرده اند. از آن جا که وجود تعاریف روشن و فراگیر و وضوح سازه لازمه پیشرفت تئوری پردازی و تعمیم پذیری یافته هاست، هدف این پژوهش ارائه مفهومی از کنش کارآفرینانه براساس دستاوردهای جریان اصلی پیرامون آن است. این پژوهش برحسب هدف، بنیادی و برحسب گردآوری اطلاعات، با روش کیفی – مرور نظامند و تحلیل مضمون، تعاریف گوناگون و گزاره های ارائه شده پیرامون مفهوم کنش کارآفرینانه را شناسایی، گردآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و با بهره گیری از رویکرد یکپارچه سازی، تعریفی از آن پیشنهاد داده است. برای شناسایی مقالات از پایگاه داده Scopus، شاخص هایی اعمال شد و در نهایت از مجموع 256 مقاله در مجله های برتر بین المللی، 27 مقاله برگزیده شد. اجزا و ابعاد کنش کارآفرینانه در این مقالات، پس از گذر از فرآیند کُدگذاری، در هفت مقوله اصلی دسته بندی شدند: مقدمات و شرایط علّی، زمینه، منطق ها و استراتژی های کنش کارآفرینانه، ابعاد رفتاری، ذهنی، ویژگی ها و پیامدهای آن. بر اساس دسته بندی مفاهیم ارائه شده پیرامون کنش کارآفرینانه، تعریفی با رویکرد یکپارچه سازی پیشنهاد شده که سازه های گوناگونی دارد که پیش از این در پژوهش ها به طور جداگانه شناسایی شده اند.