زمینه و هدف: تعیین کیفیت پساب تصفیه خانه شهری جهت استفاده مجدد و یا دفع همواره با اهمیت بوده و بدین منظور آزمایشات گوناگونی صورت می گیرد. تدوین شاخص کیفی پساب تصفیه شده شهری امکان بررسی سریع و آسان جهت انتخاب بهترین گزینه استفاده مجدد و دفع پساب را فراهم می کند. بدین منظور شناخت پارامترهای کیفی مهم و موثر و تعیین میزان اهمیت هر پارامتر با توجه به کاربری پساب مورد نظر امری ضروری است. روش بررسی: در این مطالعه پس از تشخیص پارامترهای کیفی مهم در پساب شهری با استفاده از روش دلفی با بهره گیری از ابزارهای تصمیم گیریچند معیاره، اوزان این پارامترها به منظور تدوین شاخص کیفی پساب تعیین شده است. سپس با تهیه زیرشاخص های هر پارامتر با استفاده از استانداردهای موجود در استفاده مجدد و دفع پساب و بهره گیری از روش های تجمیع، ماتریس شاخص کیفی پساب تهیه شده است. یافته ها: نتایج نشان داد که متغیرهای BOD, COD, TSS, TDS, NH4, PO4و کلی فرم های مدفوعی، مهم ترین پارامترهای کیفی پساب بوده و تدوین شاخص کیفی پساب با توجه به روش های استفاده مجدد و دفع پساب و استفاده از اوزان متفاوت برای هر متغیر روش بسیار دقیق تری محسوب شده و امکان بررسی سریع و ساده برای پساب هر تصفیه خانه و یا مقایسه بین تصفیه خانه های فاضلاب شهری مختلف را ممکن می سازد.

روش لجن فعال در تصفیه پساب روشی پرهزینه است و مشکل هایی همچون تولید لجن زیاد، مصرف انرژی بالا، کدورت زیاد در خروجی، و تطبیق نداشتن با شرایط متغیر پساب را دارد. استفاده از پساب شهری برای تولید ریزجلبک و تبدیل آن به فراورده های همچون بیودیزل همزمان با تصفیه پساب به کمک ریزجلبک دیدگاه نوینی است که در صنعت تصفیه پساب وارد شده است اما هنوز به دلیل نبود اطلاعات کافی در مقیاس بزرگ جنبه عملی پیدا نکرده است و فعالیت های انجام شده به طور عمده مطالعاتی هستند. به طور ویژه در زمینه تصفیه همزمان پساب و تولید بیودیزل از ریزجلبک به دست آمده در حالت نیمه صنعتی، هیچ مطالعه ای گزارش نشده است. در این مطالعه، برای اولین بار فرایند همزمان تصفیه پساب شهری و تولید ریزجلبک و تبدیل آن به بیودیزل در مقیاس نیمه صنعتی به حجم 500 لیتر مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این بررسی از یک سو ارزیابی پتانسیل روش تصفیه مبتنی بر جلبک برای اصلاح پارامترهای پساب شامل مقدار نیتروژن، فسفات و COD و از سوی دیگر ارزیابی پتانسیل پساب مورد استفاده برای تولید ریزجلبک در مقیاس نیمه صنعتی با استفاده از راکتور زیستی نور استخر روباز و تبدیل آن به بیودیزل بود. نتیجه ها نشان داد که در طی یک فرایند یک هفته ای میزان زیست توده تولید شده از کشت ریزجلبک در پساب حدود 25/1 گرم بر لیتر بود که میزان لیپید ریزجلبک حدود 25% بود. جداکردن ریزجلبک با استفاده از روش انعقاد 83% راندمان داشت. ریزجلبک خشک شده در طی واکنش ترانس استریفیکاسیون اسیدی مستقیم با درصد تبدیل 76% به بیودیزل تبدیل شد که دارای پروفیل اسید چرب مناسب شامل اسیدهای پالمتیک، اولئیک، و لینولئیک به میزان 5/49 % کل مقدار لیپید بود. نتیجه تصفیه همزمان پساب نیز نشان داد که COD حدود 50%، نیتروژن کل حدود 25%، و میزان فسفات حدود 50% کاهش داشت.

در بین روش های معمول برای تصفیه پساب های نساجی،تکنولوژی الکتروشیمیایی را شاید بتوان ادعا کرد تنها روشی است که به تنهایی قادر به حذف مؤثر و اقتصادی انواع آلاینده های موجود در پساب مخصوصاً مواد رنگزا می باشد.در اثر عمل سل الکتروشیمیایی با عبور جریان مستقیم برق از بین الکترودهای آند و کاتد،واکنش های اکسیداسیون و احیاء صورت می گیرد،که در نتیجه باعث حذف مواد رنگزا پساب می گردد.مطالعات نشان می دهد که مکانیزم خذف رنگ شامل تشکیل کمپلکس های سطحی،جذب الکترواستاتیکی،تخریب شیمیایی و رسوب می باشد در این تحقیق امکان رنگبری پساب های حاصل از رنگینه های مستقیم،دیسپرس،اسیدی،راکتیو و مخلوط این رنگینه ها و عوامل مؤثر بر راندمان رنگبری از جمله زمان،جریان،ولتاژ،سطح تماس و فواصل بین الکترودها،pH ،الکترولیت و... مورد ارزیابی قرارمی گیرد و در نهایت شرایط مطلوب تری برای تصفیه الکتروشیمیایی انتخاب گردیده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که با استفاده از این روش می توان به بیش از 90 درصد حذف رنگینه و بیش از 60 درصد COD از جریان پساب دسترسی پیدا نمود.همچنین مطالعات طیف دستی،تجزیه مواد رنگزا به اجزا ساده را ثابت می نماید.  

با توجه به این که صنعت قند یکی از صنایع پرمصرف آب با پسابی دارای بار آلی (COD) بالا می باشد، لزوم زیست تجزیه پذیر بودن آن قبل از رهاسازی در محیط زیست امری ضروری است. قسمت عمده پساب کارخانه قند شاهرود، دوغاب گل کربنات کلسیم حاصل از تصفیه شربت و نیز زیرآب دیگ های بخار می باشد که علی رغم وجود نرخ بالای مواد آلی (COD)، به دلیل غلظت بالای املاح معدنی خصوصا کلسیم و منیزیوم، دارای BOD5 بسیار پایین بوده و قابلیت تجزیه بیولوژیکی ندارد. در این مطالعه با حذف املاح معدنی خصوصا کلسیم، توسط رزین کاتیونی هیدروژنی، و در کنار آن افزودن اوره و فسفات دی آمونیوم به ترتیب به میزان 1 و 0.3 گرم در لیتر، پساب قابلیت تجزیه بیولوژیکی را بدست آورد. استفاده از منابع معدنی نیتروژن مثل کلرید آمونیوم تاثیری در رشد میکروارگانیسم ها نداشت.