وقتی کودکی در بیمارستان بستری می شود اعضای خانواده نیز تحت تاثیر قرار می گیرند. با تاکید روزافزون بر مراقبت خانواده محور در بخش های کودکان، ارایه مراقبت پرستاری به گونه ای که نیازهای کودکان و خانواده ها را برآورده سازد بیش از پیش ضروری است. این مطالعه با هدف تعیین نیازهای مادران کودکان مبتلا به بیماری مزمن در مدت بستری در بیمارستان از دیدگاه آنان انجام گرفته است.این مطالعه یک مطالعه کیفی از نوع آنالیز درون مایه ای استقرایی 6 مرحله ای بود. شرکت کنندگان در پژوهش را 23 مادر دارای کودک مبتلا به بیماری مزمن بستری در بخش تشکیل می دادند. اطلاعات با استفاده از مصاحبه های عمیق چهره به چهره جمع آوری شد.آنالیز درون مایه ای داده ها نهایتا 7 طبقه مفهومی از نیازهای مادران در مدت بستری کودک را آشکار ساخت. این 7 طبقه مفهومی عبارت بودند از: نیاز به دریافت مراقبت جسمی، نیاز به درک شرایط مادر، نیاز به اطلاع رسانی مفید و به موقع، نیاز به مشارکت در تصمیمات مراقبتی، نیاز به امید، نیاز به اطمینان از مراقبت و نیاز به دریافت حمایت بر اساس یافته ها. می توان نتیجه گرفت برنامه ریزی مراقبتی مطلوب به منظور تامین نیازهای همه جانبه کودک و خانواده که اساس مراقبت خانواده محور را تشکیل می دهد بایستی به گونه ای صورت گیرد که در کنار تامین نیازهای کودک به عنوان مددجوی اصلی در سیستم مراقبت بهداشتی، تلاش نماید تا نیازهای مادران شامل نیاز به دریافت مراقبت جسمی، نیاز به درک شرایط مادر، نیاز به اطلاع رسانی مفید و به موقع، نیاز به مشارکت در تصمیمات مراقبتی، نیاز به امید، نیاز به اطمینان از مراقبت و نیاز به دریافت حمایت را نیز برآورده نماید.

این پژوهش با بهره گیری از مبانی نظری نظریه دلبستگی، به جهت تعیین و تبیین یکی از عوامل احتمالی موثر در شکل دهی تحول دلبستگی طرح شده است. منابع داده های موجود، پرسشنامه هوش هیجانی بار- آن و فرایند موقعیت ناآشنا هستند. صد تن از مادران کودکان یک ساله، به منظور تفکیک مادران به دو گروه مادران کودکان ایمن و مادران کودکان ناایمن، همراه با فرزندان شان در فرایند موقعیت ناآشنا شرکت جسته، به پرسشنامه بار- آن پاسخ دادند. نتایج مبین سه نکته اصلی است: 1) هوشبهر هیجانی مادران کودکان ایمن بیش از گروه مادران کودکان ناایمن است. 2) در میان مولفه ها، مولفه روابط بین فردی تفاوت میانگین بیشتری را نشان داده است 3) در میان خرده مولفه ها: همدلی، خودآگاهی هیجانی، آزمون واقعیت، شادکامی و تحمل فشار تفاوت بیشتری را در میان دو گروه مادران به نمایش گذارده است. در این میان تنها تفاوت میانگین های دو گروه درخرده مولفه انعطاف پذیری موید فرض پژوهش نیست. به این ترتیب توانایی مادر در شناخت نیازهای دلبستگی کودک، مسوولیت پذیری، همدلی و سازگاری او با این نیازها و نیز توانایی او در جهت شناخت هیجان های خویشتن، مهار و جهت دهی مناسب به این هیجان ها و استفاده از توانایی های ذکر شده در جهت تحمل فشارهای وارده از سوی مادر در شکل گیری و تحول نظام دلبستگی کودک موثر می باشد.

واژه جایگزینی یا میزبانی به فرآیندی اطلاق می شود که در آن یک زن، نوزادی را برای شخص یا زوج دیگری که والدین سفارش دهنده، نامیده می شوند، حمل و به دنیا می آورد. هدف اصلی پژوهش حاضر، واکاوی پدیده مادری جایگزین از منظر مادران سفارش دهنده باروری و مادران جایگزین است. روش مورد استفاده در این مطالعه کیفی و نظریه زمینه ای است. مشارکت کنندگان از دو گروه مادران جایگزین (12 نفر) و مادران سفارش دهنده (10 نفر) تشکیل شده است. مشارکت کنندگان از طریق مراکز پزشکی، معرفی و سپس مورد مصاحبه قرار گرفتند. مقوله های محوری به دست آمده در پدیده مادری جایگزین از دید مادران سفارش دهنده عبارت اند از: مثلث خانواده، مادری و همسری، بی پاسخ ماندن درمان های قبلی، تداوم نسل و داشتن فرزند ژنتیکی، تعاملات و ارتباطات در جایگزینی، استرس و نگرانی از عدم تحویل نوزاد ، تقلیل دادن نقش جایگزین به حامل بودن، تأکید بر ژنتیک، کنترل و مدیریت بارداری، تداوم هویت مادری و ادراک خانواده کامل. مقوله هسته به دست آمده در گروه مادران سفارش دهنده: عبارت است از: اثبات هویت مادری. مقوله های محوری به دست آمده از دید مادران جایگزین در مورد پدیده مادری جایگزین عبارت اند از: مشکلات و نیاز مالی شدید، محدودیت اقتصادی اجتماعی، تجربه بارداری آسان، آشنایی قبلی با جایگزینی، انجام کاری بزرگ و ماندگار، خنثی سازی بارداری، تعاملات با مادر اصلی، تسلیم پزشک شدن، انتظارات در مسیر جایگزینی. مقوله هسته به دست آمده در گروه مادران جایگزین عبارت است از: احساس دوگانه ارزشمند بودن یا احساس پشیمانی و رها شدگی.

مقدمه و اهداف: با شناخت الگوی استفاده از زمان مادران کودکان نابینا می توان به بهبود سطح سلامت و کیفیت زندگی این مادران کمک کرد. حضور کودک نابینا در خانواده، فشارهای زیادی بر مراقبین، به ویژه مادر وارد می کند. از این رو، شرایط روحی و روانی مادر تحت تاثیر قرار می گیرد و تعادل او را در استفاده از زمان بر هم می زند. در مطالعه حاضر به بررسی الگوی استفاده از زمان مادران کودکان نابینا در مقایسه با مادران کودکان بهنجار پرداخته شده است. مواد و روش ها: مطالعه حاضر از نوع توصیفی مقطعی است. 90 نفر از مادران کودکان 6 تا 14 ساله شهر تهران باتوجه به شرایط ورود به مطالعه، در این پژوهش شرکت کردند. انتخاب مادران از مدارس استثنایی شهید محبی، نرجس، خزاعیلی و مدارس عادی غرب تهران به صورت نمونه گیری دردسترس انجام شد. داده های لازم با استفاده از پرسش نامه »استفاده از زمان مادران» جمع آوری شد. برای مقایسه متغیرها از آزمون های تی مستقل و من ویتنی در سطح خطای 5 درصد و از نرم افزار SPSS نسخه 21 برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها: مادران کودکان نابینا نسبت به مادران کودکان بهنجار زمان بیشتری از روز را صرف امور منزل و کودکان می کنند و زمان کمتری را به خواب/استراحت اختصاص می دادند. این عدم توازن کاری ازنظر آماری معنادار بود (0/05≥, P). نتیجه گیری: وجود کودک نابینا در خانواده، توازن در مقدار زمان و جنبه های کیفی زمان صرف شده در فعالیت های روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد. این نتایج، لزوم توجه به تعادل در استفاده از زمان را به عنوان متغیری از سلامت و کیفیت زندگی در مادران کودکان نابینا و بهنجار نشان می دهد.

مقدمه: فرایند تولد کودک برای والدین لذت آور است گرچه این فرایند با مشتقات و ناراحتی های فراوانی همراه است. علی رغم این مشکلات، باید گفت که امید به سالم بودن و طبیعی بودن کودک معمولا احساس اعتماد در آنان ایجاد می کند و کودک خود را می پذیرند، ولی به محض آگاهی والدین از معلولیت فرزند خود، تمام آرزوها و امیدها به یاس مبدل می گردد و مشکلات شروع می شود. هدف از تحقیق حاضر یافتن پاسخی برای این پرسش است که آیا بین مادران کودکان استثنایی و مادران کودکان عادی از نظر سلامت روانی تفاوت وجود دارد یا خیر؟روش کار: آزمودنی های این پژوهش متشکل از 78 نفر از مادران کودکان استثنایی (25 نفر کم توان ذهنی تربیت پذیر، 27 نفر ناشنوا و 26 نفر نابینا) و 29 نفر از مادران دانش آموزان عادی مدارس ابتدایی شهرستان اردبیل بودند که به طور تصادفی انتخاب شدند. ابزار به کار گرفته شده یک مقیاس 90 سوالی SCL-90-R است. طرح تحقیق نیز به روش علی مقایسه ای است.نتایج: نتایج حاصل از یافته های آماری نشان داد که به طور کلی بین سلامت روانی مادران کودکان استثنایی و مادران کودکان عادی تفاوت معناداری وجود دارد (P<0.05). همچنین از نظر علایم سلامت روانی یعنی افسردگی، اضطراب، روان پریشی (P<0.05)، پرخاشگری (P<0.01) و ترس مرضی (P<0.001) تفاوت معناداری وجود دارد. اما از نظر شکایات جسمانی، وسواس- اجبار، حساسیت در روابط متقابل، و افکار پارانوئیدی تفاوت معناداری بین گروه ها به دست نیامد. مقایسه دو به دوی گروه ها نشان داد که وجود یک فرزند کم توان ذهنی بر سلامت روانی مادر بیش از وجود یک فرزند نابینا یا ناشنوا اثر می گذارد.بحث: این مطالعه نشان داد که مادران کودکان استثنایی نسبت به مادران کودکان عادی از سلامت روانی پایین تری برخوردار هستند و از میان سه گروه مادران کودکان کم توان ذهنی، نابینا و ناشنوا، مادران کودکان کم توان ذهنی از سلامت روانی پایین تری برخوردار هستند.

از جمله گروه های اجتماعی آسیب پذیر در جامعه، زنان سرپرست خانواده می باشند که به دلیل نداشتن یا ضعف سرپرست مرد، زندگی اجتماعی آنان با چالش هایی روبه روست. در شرایط متحول زندگی امروزی، کیفیت زندگی، شادکامی و رفاه اجتماعی این قشر، مسأله ی مهمی می باشد. از همین رو، مطالعه ی کیفیت زندگی و شادکامی آن ها می تواند گامی مهم در مسیر شناخت نیازهای آن ها و سیاست گذاری اجتماعی-حمایتی باشد. این پژوهش، با هدف مقایسه ی کیفیت زندگی و شادکامی مادران سرپرست خانواده و غیر سرپرست شهرستان جهرم انجام شد. روش پژوهش از نوع علی – مقایسه ای بوده است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی مادران سرپرست خانواده و مادران غیرسرپرست ساکن شهر جهرم بود که گروه نمونه، متشکل از 100 نفر (تعداد 50 مادر سرپرست خانواده و 50 مادر غیرسرپرست خانواده) با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و با دو پرسش نامه، کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و پرسش-نامه ی شادکامی آکسفورد مورد سنجش قرار گرفتند. داده های گردآوری شده در دو سطح آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و استنباطی (تحلیل مانوا) مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین کیفیت زندگی و شادکامی مادران سرپرست خانواده و ماداران غیر سرپرست تفاوت معناداری وجود دارد و میانگین کیفیت زندگی و شادکامی مادران سرپرست خانواده نسبت به ماداران غیر سرپرست خانواده پایین تر است. بین ابعاد کیفیت زندگی کاری و ابعاد شادکامی در مادران سرپرست خانواده و ماداران غیر سرپرست تفاوت معناداری وجود دارد.

زمینه و هدف: ویژگی های زیستی مادران (قد، سن، تغذیه، سابقه بیماری، سوء مصرف دارو و مواد، گروه خونی و مدت زمان بارداری) نقش تعیین کننده ای در تولد کودکان معلول ایفا می کند. مطالعه حاضر با هدف مقایسه ویژگی های زیستی مادران دارای فرزند عقب مانده ذهنی با مادران دارای فرزند عادی در شهر کرمانشاه انجام گرفته است.روش بررسی: در پژوهش علی - مقایسه ای حاضر، 400 نفر از مادران (200 نفر مادر، دارای کودکان عقب مانده ذهنی به روش نمونه گیری تصادفی ساده و 200 نفر مادر، دارای کودکان عادی به روش نمونه گیری چند مرحله ای) انتخاب و چک لیست را تکمیل نمودند. اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از آزمون t و مجذور کای، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: در بین دو گروه مورد مطالعه از منظر ویژگی های زیستی سن مادر، سن مادر هنگام ازدواج، طول مدت بارداری، تغذیه مناسب، سابقه بیماری، مصرف دارو و مواد، نسبت فامیلی و گروه خونی در سطح p<0.01 تفاوت معناداری وجود داشت. در دیگر متغیرهای زیستی سن مادر هنگام تولد کودک و قد مادر تفاوت معناداری وجود نداشت.بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که برخی از ویژگی های زیست شناختی مادران کودکان عادی با مادران کودکان عقب مانده ذهنی متفاوت است. بنابراین، با بررسی متغیرهای زیست شناختی، محققان می توانند به تحقیق در زمینه پیشگیری از معلولیت ها بپردازند و سلامت روان شناختی و جسمی جامعه را افزایش دهند.

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر توانمند سازی روانی برکاهش تعارضات مادر – فرزندی مادران خانه سلامت شهر تهران پرداخته است. روش این پژوهش از نوع پژوهش های نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه است. در این پژوهش از خانه های سلامت منطقه 15 شهرداری تهران، خانه سلامت سرای محله افسریه شمالی انتخاب شد و با استفاده از نمونه گیری در دسترس از همه مادران مراجعه کننده به خانه سلامت که شرایط شرکت در پژوهش را داشتند آزمون تعارضات مادر- فرزندی گرفته شد و سپس 30 نفر از مادرانی که بالاترین تعارض را با فرزندانشان داشتند به عنوان نمونه انتخاب و با استفاده از روش جایگزینی تصادفی در دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل قرار داده شدند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 90 دقیقه ای در این جلسات شرکت کردند. ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش پرسشنامه مقیاس تاکتیک های تعارض مادر –فرزند است. داده های بدست آمده با استفاده از روش تحلیل کواریانس تک متغیری تحلیل شدند. نتایج نشان دادند برنامه توانمندسازی روانی مادران موجب کاهش تعارضات مادر – فرزندی، کاهش پرخاشگری کلامی، پرخاشگری فیزیکی و افزایش استدلال مادران و فرزندانشان شده است. بنابراین می توان گفت این افراد با افزایش عزت نفس، خودکنترلی، خودکارآمدی، کنترل خشم، مهارت تصمیم گیری خود و اصلاح باورهای غیرمنطقی خود در مورد فرزندان وکاربرد روش های تشویق و تقویت و دلگرمی دادن آن ها می توانند تعارضاتشان را با فرزندانشان کاهش دهند.