مادها که نخستین سلسله ایرانی را در این سرزمین پایه گذاری کردند، در پیشبرد سلسله های دیگر ایرانی نیز نقشی فعال داشتند. از جمله در اداره ایران هخامنشی آنان همواره در کنار پارسی ها بودند و در مدارک دوره هخامنشی از آنان همچون مقامات برجسته کشوری و لشکری یاد شده است. پس از برافتادن دولت هخامنشی به دست اسکندر مقدونی، پیش از آن که اشکانیان پارتی در برابر مقدونیان و سلوکیان به جنبش درآیند، نخست آتورپات های مادی در برابر بیگانگان به پا خاستند. آتورپات، شهربان پیشین شاهنشاهی هخامنشی که در سپاه داریوش سوم با لشکر اسکندر جنگیده بود، پس از شکست داریوش، از ورود اسکندر و جانشینان او به شمال غرب ماد یا ماد کوچک که به نام او، ماد آتورپاتکان خوانده شد جلوگیری کرد. آتورپات و جانشینان اش، روزگــاری دراز در آن سرزمین آیین مزدایی و ایرانیانی را که به این دیار می آمدند در پناه گرفتند و آن گاه که اشکانیان در پی مبارزه با سلوکیان به این سامان رسیدند، به جنبش آنان پیوستند.