در این پژوهش نمونه برداری روغن های زیتون فرابکر از 7 منطقه زیتون خیز ایران صورت گرفت. مقدار رنگدانه های کاروتنوئیدی نمونه های روغن های زیتون با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا با فاز معکوس تعیین شد و همچنین به منظور ارزیابی پایداری روغن ها، اندیس پراکسید روغن های زیتون انبار شده در مجاورت نور و تاریکی 4 هفته متوالی اندازه گیری گردید. بیشترین میزان میانگین رنگدانه کاروتنوئیدی روغن های زیتون ایرانی مربوط به لوتئین (51.48%) و کمترین میزان مربوط به رنگدانه بتاکاروتن (0.76%) می باشد. رنگدانه کاروتنوئیدی سیس لوتئین نقش پرواکسیدان در مجاورت نور و رنگدانه بتاکریپتوگزانتین نقش پراکسیدان در مجاورت تاریکی را در کاهش پایداری و افزایش فساد روغن نشان دادند.

کاروتنوئیدها دسته بزرگی از رنگدانه های طبیعی هستند که دارای ویژگی هایی نظیر فعالیت پیش ویتامینی، آنتی اکسیدانی و بهبود سلامتی انسان می باشند. در بیشتر ضایعات حاصل از فراوری مواد خوراکی ترکیبات سودمندی که دارای خاصیت آنتی اکسیدانی، ضدمیکروبی و تغذیه ای هستند، وجود دارد. پوست کدوحلوایی به عنوان یکی از ضایعات مواد خوراکی دارای کاروتنوئیدهای مفیدی ازجمله لوتئین است که فواید سلامت بخشی آن کاملا شناخته شده است. هدف از این پژوهش استخراج عصاره کاروتنوئیدی پوست کدوحلوایی بر پایه لوتئین بود که با 3 حلال اتانول، متانول و اتیل استات در دو دمای 25 و 40 درجه سانتی گراد انجام شد. در این تحقیق از روش های HPLC و UV-Vis، برای تعیین میزان لوتئین و از آزمون های FRAP و DPPH برای تعیین قدرت آنتی اکسیدانی عصاره ها استفاده گردید. نتایج نشان داد باتوجه به زمان بازداری لوتئین خالص در HPLC که حدود 2.243 دقیقه به طول انجامید، میزان لوتئین در عصاره به دست آمده با حلال متانول در دمای 40 درجه سانتی گراد نسبت به سایر عصاره ها بیشتر بود، به طوری که سطح زیر پیک آن در حدود 9561 به دست آمد. همچنین روش رنگ سنجی UV-VIS بر اساس مقدار جذب نور لوتئین خالص نیز نشان داد عصاره استخراجی با متانول در دمای 40 درجه سانتی گراد نسبت به سایر عصاره ها بیشترین مقدار جذب نور را دارد. عصاره استخراجی با حلال متانول در دمای 40 درجه سانتی گراد بیشترین قدرت آنتی اکسیدانی را بر اساس میزان احیاکنندگی آهن FRAP و ظرفیت آنتی اکسیدانی با رادیکال DPPH نیز دارا بود که به ترتیب Fe (II) /lit 10.44 و 1973 بر اساس EC50 به دست آمد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

تاثیر تغذیه با جیره غذایی حاوی مقادیر مختلف رنگدانه لوتئین در این تحقیق بر میزان رشد و فاکتور های خونی ماهی قزل آلای رنگین کمان (Oncorhynchus mykiss) بررسی شد. این بررسی به مدت هشت هفته، بر روی 600 عدد ماهی قزل آلای رنگین کمان (با میانگین وزنی 93.2±0.62 گرم)، در یک گروه شاهد و سه تیمار (هر یک با سه تکرار) انجام شد. تغذیه ماهیان روزانه سه بار و با غذای تجاری (GFT2) حاوی مقادیر مختلف لوتئین (صفر، 14، 16 و 20 میلی گرم در کیلوگرم) انجام شد. نتایج نشان داد که بین تیمارهای مورد بررسی از نظر وزن و طول بدن ماهیان اختلاف معنی دار آماری داشته (p>0.05) ولی هیچ اختلاف معنی داری (p>0.05) در پارامترهای عملکرد رشد و مصرف غذایی شامل FCR،SGR،GR، BWI درصد، CF و بازماندگی بین تیمارهای مختلف وجود نداشت. نتایج بین تیمارهای مورد بررسی از نظر فاکتورهای خونی نشان داد که اختلاف معنی داری در تعداد گلبول های قرمز، گلبول سفید، لنفوسیت و IgM وجود دارد (p<0.05)، هرچند تعداد مونوسیت ها و نوتروفیل ها اختلاف معنی داری را بین تیمارها نشان ندادند (p<0.05).

در این پژوهش رنگ دانه ی لوتئین (0، 07/0، 13/0 و 2/0 درصدر وزنی ) و کنسانتره ی پروتئینی آب پنیر (0، 2/0، 3/0 و 4/0 درصدر وزنی ) به شیر افزوده شد و پس از تهیه نمونه های ماست، ویژگی های کیفی آن ها با آزمون های فیزیکوشیمیایی، بافتی، میکروبی و حسی طی 21 روز نگهداری، مورد بررسی قرار گرفت. افزودن کنسانتره ی پروتئینی آب پنیر و رنگ دانه ی لوتئین، موجب کاهش سینرسیس و اسیدیته و افزایش ماده خشک، چربی، ویسکوزیته و pH نمونه های ماست گردید. طبق نتایج آزمایش های میکروبی، در هیچ کدام از تیمارها، باکتری های کلی فرم و نیز کپک و مخمر مشاهده نشد. در مورد ویژگی های حسی، افزودن کنسانتره ی پروتئینی آب پنیر و رنگ دانه ی لوتئین موجب افزایش امتیازات مربوط به ویژگی های بافتی، احساس دهانی و کاهش امتیازات مربوط به ویژگی های ظاهری نمونه های ماست گردید. در میان تیمارها، ماست حاوی 2/0%، کنسانتره ی پروتئینی آب پنیر و 07/0%، رنگ دانه ی لوتئین از لحاظ مطلوبیت عطر و طعم و مطلوبیت کلی بالاترین امتیاز را به خود اختصاص داد.

ریز جلبک اسپیرولینا، جلبک سبز آبی ارزشمندی است که به دلیل ارزش غذایی، خواص دارویی، پروتئین بالا، ویتامین ها، مواد معدنی و رنگدانه های طبیعی از جمله فیکوسیانین و کاروتنوئیدها کاربرد فراوانی در صنایع مختلف غذایی، بهداشتی آرایشی، مکمل های غذایی دام، طیور و آبزیان دارد. کلروفیل a تنها کلروفیلی است که در اسپیرولینا وجود دارد. کاروتنوئیدها گروه مهمی از رنگدانه های طبیعی هستند که فقط توسط گیاهان و جلبک ها تولید شده که علاوه بر تولید رنگدانه های طبیعی مفید دارای خواص آنتی اکسیدانی نیز می باشند. در این تحقیق پس از تهیه استاندارد رنگدانه ها از شرکت سیگما آلدریچ و انجام روش های آزمون و خطا برای برخی حلال ها، میزان برخی رنگدانه ها از جمله، کلروفیل a، کاروتنوئیدهایی مانند بتاکاروتن، لیکوپن، زیگزانتین، لوتئین و آستاگزانتین توسط روش های کلاسیک حلال حلال و اسپکتروفتومتری و آنالیز HPLC مورد سنجش قرار گرفت که میزان هر کدام از آن ها به ترتیب 4.3 میکروگرم در میلی لیتر، 7393، 741، 6652، 424 و 0.21 میکروگرم بر گرم بدست آمد.

مقدمه و هدف: سیب زمینی با نام علمی Solanum tuberosum گیاهی است یکساله از تیره سولاناسه، که برای استفاده از غده زیرزمینی آن کشت می شود. سیب ­زمینی چهارمین ماده غذایی مهم دنیا بعد از برنج، گندم و ذرت است و تنها و مهم­ترین غذای غده­ای دنیا می ­باشد. رنگ گوشت سیب ­زمینی یکی از مهم­ترین فاکتورها در سیب­ زمینی می ­باشد. رنگ گوشت در اغلب ارقام تتراپلوئید سیب ­زمینی دامنه ای از سفید تا کرم و زرد تا زرد تیره دارد. تعداد کمی از ارقام به رنگ گوشت قرمز یا آبی/صورتی وجود دارند. زرد بودن رنگ گوشت سیب زمینی یکی از فاکتورهای تأثیرگذار برای انتخاب و معرفی ارقام در داخل کشور می باشد. با توجه به ایجاد کلون جهش یافته با خصوصیات کمی و کیفی برتر و با تغییر رنگ گوشت سیب زمینی از رقم کایزر که از ارقام با خصوصیات بسیار خوب می باشد؛ این تحقیق با هدف مشخص شدن دلایل تغییر رنگ کلون حاصل از ایجاد جهش فیزیکی پرتو گاما در رقم کایزر به انجام رسیده است. مواد و روش ها: جهت تعیین تغییرات محتوی کل و اجزا کاروتنوئید، تعداد 4 تکرار از کلون های تغییر رنگ زرد سیب زمینی جهش یافته حاصل از پرتوتابی گاما به همراه شاهد والدی رقم های کایزر و مارفونا که در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات اردبیل کشت گردیده بود با استفاده از روش های کروماتوگرافی اسپکتروفتومتری، کروماتوگرافی مایع با کارکرد بالا و مقایسه کیفی، رنگ پوست و گوشت آنها مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: مطابق نتایج حاصل از اسپکتروفتومتری، میزان کاروتنوئید کل لاین های جهش یافته کایزر و مارفونا به‎ترتیب برابر با 54/319 و 344/09 میکرو گرم در 100 گرم وزن تر گوشت سیب زمینی بوده و در رقم های والدی (شاهد) آنها به‎ترتیب برابر با 246/36 و 292/73 میکروگرم در 100 گرم وزن تر بوده است. این نتایج نشان می دهد که محتوی کاروتنوئید کل این دو لاین جهش یافته به‎ترتیب 1/3 و 1/18 برابر محتوی کاروتنوئید والد خود می باشد. نتایج بررسی محتوی اجزا کاروتنوئید نشان داد محتوی لوتئین در کلون های جهش یافته نسبت به شاهد افزایش داشته و نسبت ویالازانتین در ارقام مادری (شاهد) نسبت به کلون های جهش یافته بیشتر بوده است. نتیجه گیری: مطابق نتایج حاصله که منطبق بر بررسی منابع انجام شده بود مشخص شد محتوی کاروتنوئید کل در تغییر رنگ پوست و گوشت سیب زمینی نقش مهمی را ایفا می نماید و همچنین افزایش میزان لوتئین نیز در این امر نقش دارد و به نظر می رسد عامل تغییر رنگ گوشت سیب زمینی کلون جهش یافته حاصل نسبت به شاهد در وهله اول افزایش محتوی کاروتنوئید کل و همچنین افزایش میزان محتوی لوتئین آن می باشد.

این پژوهش نمونه برداری روغن های زیتون فرابکر از استان های گیلان، زنجان، قزوین، گلستان و فارس و کرمانشاه انجام شد و مقدار رنگدانه های کلروفیل و کاروتنوئید نمونه های روغن های زیتون با دستگاه HPLC و روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا با فاز معکوس تعیین شدند. بیشترین میزان میانگین رنگدانه روغن های زیتون فرابکر ایرانی مربوط به فئوفتین a (29.29%) و کمترین میزان میانگین مربوط به پیروفئوفتین (0.14%) می باشد. رنگدانه لوتئین و پس از آن وایلاگزانتین بیشترین و عمده ترین رنگدانه کاروتنوئیدی روغن های زیتون فرابکر ایرانی و رنگدانه بتاکاروتن و پس از آن آنترازانتین کمترین و جزئی ترین رنگدانه های کاروتنوئیدی نمونه های مورد بررسی را نشان می دهند. بیشترین رنگدانه کلروفیلی روغن زیتون فرابکر ایرانی مربوط به فئوفتین a و پس از آن کلروفیل a می باشد و کمترین میزان رنگدانه کلروفیلی مربوط به رنگدانه پیروفئوفتین و فئوفتین a’ می باشد. ارتباط بین مقدار رنگدانه های روغن زیتون با سه فاکتور محیطی درجه حرارت، میزان بارندگی و ارتفاع محل رشد میوه زیتون مورد بررسی قرار گرفت. مطالعات آماری نشان دادند ارتباط آماری معناداری در سطح اطمینان 95 درصد بین میزان رنگدانه کلروفیلی پیروفئوفتین با ارتفاع محل نمونه برداری مشاهده گردید. چناچه با افزایش ارتفاع محل نمونه برداری میزان رنگدانه مذکور کاهش می یابد. همچنین ارتباط آماری معناداری در سطح اطمینان 95 درصد بین میزان رنگدانه کاروتنوئیدی لوتئین با میزان بارش محل نمونه برداری مشاهده گردید با افزایش میزان بارش سالیانه، رنگدانه مذکور افزایش می یابد. اما هیچ ارتباط آماری معناداری بین درجه حرارت و میزان رنگدانه های روغن زیتون مشاهده نگردید.

با توجه به ارزش غذایی، توسعه تکنولوژی و افزایش روزافزون مصرف گوجه فرنگی و فرآورده های آن، شناخت دقیق از ویژگی های رقم های مختلف گوجه فرنگی ضروری است. باتوجه به تنوع بسیار زیاد رقم های گوجه فرنگی، نیاز است قبل از تولید هرمحصول بررسی دقیقی بر روی ویژگی های آن صورت گیرد تابتوان براساس نوع کاربری، بهترین رقم را پیشنهاد کرد چراکه نخستین گام در بهینه سازی روش های فرآوری، انتخاب واریته مناسب است. با این هدف، ویژگی های فیزیکی وشیمیایی چهار رقم گوجه فرنگی (کارون، 3402، LS0019 و H1015) با یکدیگر مقایسه شدند. به این منظور میزان مواد جامد محلول، کل مواد جامد، ماده خشک، pH، میزان رنگدانه های کاروتنوئیدی لیکوپن، β-کاروتن، لوتئین و β-کریپتوگزانتین و شاخص های رنگی (a*، b*، L*)، زاویه رنگ (h)، خلوص رنگ (C)، پلی فنل کل و فعالیت آنتی اکسیدانی اندازه گیری شدند. میزان مواد جامد محلول، کل مواد جامد، رنگدانه های کاروتنوئیدی (لیکوپن، بتا-کاروتن، لوتئین و بتا-کریپتوگزانتین)، پلی فنول کل و فعالیت آنتی اکسیدانی رقم های مورد مطالعه اختلاف معنی دار داشتند(P<0. 05). رقم 1015 Hغنی از رنگدانه های کاروتنوئیدی به ویژه لیکوپن بود و بیشترین میزان مواد جامد، شاخص رنگی a*، پلی فنول کل و فعالیت آنتی اکسیدانی را نشان داد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که برای مقاصد اقتصادی و تجاری مانند فرآوری و استخراج ترکیبات زیست فعال، رقم 1015 H نسبت به سایر رقم های موردمطالعه برتری دارد و استفاده از آن برای اهدافی همچون کشت و فرآوری توصیه می شود.

در این تحقیق اثر شدت نور در زمان های مختلف بر رشد، بعضی رنگدانه ها، پروتئین و کربوهیدرات در جلبک Scenedesmus obliquus مورد مطالعه قرار گرفت. به این منظور جلبک ها یک هفته بعد از واکشت به مدت 0، 2، 4 و 6 روز در معرض شدت نور 6000 لوکس قرار گرفتند. نور شدید وزن تر جلبک سندسموس را کاهش داد. نور شدید سبب کاهش محتوی رنگیزه های کلروفیل و کاروتنوئید شد. مقدار β کاروتن و لوتئین نیز تحت تنش نور شدید کاهش یافت، ولی مقدار آستاگزانتین افزایش یافت. محتوی قند و پروتئین هم در این تیمار کاهش یافت در تیمار 6 روز نور شدید کمترین مقدار این ترکیبات و در نمونه های شاهد بیشترین مقدار مشاهده شد. کاهش وزن و سایر پارامترها نشان دهنده مقاومت پایین و عدم سازگاری این گونه جلبکی به شدت نور بالا بود. سنتز آستاگزانتین به عنوان یکی راه های مقابله با شرایط تنش در این جلبک استفاده می شود.