سابقه و هدف: پیش بینی پتانسیل رشدی در بیماران یکی از عوامل مهم در طرح درمان موفق ارتودنسی است که با استفاده از مرحله سن اسکلتی و یا سایر شاخص هایی نظیر سن شناسنامه ای، بلوغ جنسی، مراحل تکامل دندانی، قد و وزن انجام می پذیرد. اهمیت دیگر تعیین سن بیماران، استفاده آن در مراکز پزشکی قانونی می باشد، تا بتوان سن افراد دارای اشکال در ثبت تاریخ تولد و سن مجرمان زیر 18 سال یا بالای 18 سال را تشخیص داد. هدف از این مطالعه تعیین میزان همبستگی بین سن اسکلتی، سن دندانی، سن تقویمی و سن حاصل از رادیوگرافی پانورامیک در بیماران مورد بررسی بود.مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی (cross sectional) از نوعdiagnostic study  با همکاری سازمان پزشکی قانونی و دانشکده دندانپزشکی شهید صدوقی یزد در سال 84-1383 بر روی 58 بیمار با محدوده سنی 15 تا 25 سال که به منظور جراحی دندان عقل به مطب خصوصی مراجعه کرده بودند انجام شد. انتخاب نمونه ها به روش متوالی تا تکمیل حجم نمونه انجام شد. هر بیمار دارای چهار پرسشنامه شامل سن شناسنامه ای، سن تعیین شده از روی رادیوگرافی پانورامیک، سن تعیین شده از روی دندان جراحی شده و سن تخمین زده شده از طریق رادیوگرافی مچ دست بود. رادیوگرافی های پانورامیک توسط دو رادیولوژیست دهان و فک و صورت و رادیوگرافی های مچ دست نیز توسط دو پزشک رادیولوژیست تعیین سن شدند. محاسبات آماری از طریق آزمون های Paired T ضریب همبستگی، Kolmogorov– Smirnov, Wilcoxon انجام پذیرفت.یافته ها: کمترین خطاهای به دست آمده در تخمین سن با سن تقویمی بیمار، مربوط به دندان عقل کشیده شده سمت راست فک پایین بود (با 1.6 ماه تفاوت). رادیوگرافی مچ دست بیشترین خطای برآورد را در برداشت و هر دو رادیولوژیست سن را به طور معنی داری کمتر از سن تقویمی برآورد کرده بودند (P=0.000). در رادیوگرافی پانورامیک بهترین نتیجه برای تخمین سن در گروهی از افراد، استفاده از ماگزیمم سن برآورد شده از دندان های عقل سمت راست دو فک بود. ولی زمانی که تخمین سن در یک فرد خاص مورد نظر بود دندان عقل سمت راست فک بالا با احتمال 39.4%  بیشترین نزدیکی را به سن تقویمی نشان داد. دندان عقل چپ فک پایین با 24.5% و دندان عقل سمت راست فک پاین با 23.9% بعد از آن قرار داشتند.نتیجه گیری: تخمین سن با استفاده از دندان های عقل در رادیوگرافی پانورامیک روشی مناسب و قابل گزارش به پزشکی قانونی است و به علت اینکه رادیوگرافی مچ دست بیشترین خطا را در تخمین سن نشان داد، استفاده از آن در سنین بالای 18 سال پیشنهاد نمی شود.

مقدمه: تعیین سن وظیفه ای است که پزشک قانونی هم در کشورهای در حال توسعه و هم در کشورهای توسعه یافته عهده دار آن است. تعیین سن افراد در اجرای بسیاری از قوانین کیفری در سرتاسر جهان تعیین کننده است. سن یک فرد را می توان با بررسی دندانها، استخوان سازی و خصوصیات ثانویه جنسی تعیین کرد.بحث: تعیین سن در سال های اولیه زندگی تا 20 سالگی دقیق تر است. زمان ظهور دندان های موقت و دایمی و مرحله رویش آنها راهکار بسیار ساده ای در تخمین سن افراد است و با روش تصویر برداری OPG قابل انجام است. ظهور مراکز استخوان سازی در اسکلت بدن، استخوانی شدن غضروف ها و متعاقبا اتصال استخوان ها به هم اطلاعات بسیار کمک کننده ای در تعیین سن در اختیار قرار می دهد. برای تعیین سن دوران کهولت، توجه به اتصالات درزهای جمجمه حایز اهمیت است.نتیجه گیری: خصوصیات ثانویه جنسی در تعیین سن کمک کننده و نه چندان دقیق هستند. جنبه اصلی گزارش تخصصی پزشکی قانونی باید مبتنی بر محتمل ترین سن برای فرد مورد معاینه و یا تعیین درجه تطابق سن ملحوظ شده با سن واقعی فرد باشد و مشخص کند سن فرد بالاتر از محدوده کیفری است یا خیر.

بیان مساله: کوشش برای بررسی ارتباط میان وقایع استخوانی ناحیه دست مچ و مراحل تکامل دندان ها و سن تقویمی سبب خواهد شد که امکان تعیین شرایط تکاملی فرد به روش ساده و مطمئن پدید آید.هدف: هدف از انجام این پژوهش، بررسی رابطه ای میان سنین تقویمی، دندانی و استخوانی در کودکان 7 تا 13 ساله ای مراجعه کننده به بخش ارتودنسی، دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز بود.مواد و روش: این بررسی مقطعی بر روی 40 دختر و 22 پسر 7 تا 13 ساله انجام شده است. پرتونگاری پانورامیک و دست و مچ از این افراد فراهم شد. سن دندانی به روش دمیرجیان (Demirjian) و با توجه به دندان های کانین، پرمولرهای نخست و دوم و مولرهای دوم و سوم سمت چپ فک پایین محاسبه گردید. برای تعیین سن استخوانی، اطلس استاندارد گرولیچ و پایل (Greulich & Pyle) مورد استفاده قرار گرفت. واکاوی نتایج با کمک ضریب همبستگی پیرسون انجام شد.یافته ها: واکاوی آماری معنادار (p<0.01) میان سن دندانی و سن تقویمی دیده شد. ارتباط میان سن دندانی و سن استخوانی نیز، چشمگیر بود (p<0.05). بیشترین رابطه همبستگی میان سن تقویمی و سن استخوانی دیده شد (p<0.01). در مراحل تکامل اسکلتی همانند، پسران تکامل دندانی بیشتر را نشان دادند و مرحله کامل شدن ریشه دندان کانین (G)، بیشترین همزمانی (60 درصد) را با مرحله پوشش دیافیز به وسیله اپیفیز در انگشت سوم (MP3 cap) داشت.نتیجه گیری: به نظر می رسد، که مراحل تکاملی دندانی مشاهده شده در پرتونگاری پانورامیک، می تواند به عنوان نمایه ای ارزشمند در تعیین زمان جهش رشدی به کار رود.

بیان مساله: نظراتی گوناگون در مورد زمان مناسب در تشخیص و پیشگیری از نهفتگی دندان نیش بالا وجود دارد. با توجه به گوناگونی فردی زیادی که در زمان رویش دندان ها وجود دارد، به نظر می رسد که سن تقویمی نمی تواند معیار مناسبی در این زمینه باشد.هدف: هدف از این پژوهش، مقایسه سن دندانی و سن تقویمی در تشخیص نهفتگی های بالقوه دندان نیش بالا بود.مواد و روش: این بررسی مقطعی - تحلیلی بر روی 2704 دانش آموز 10 و 11 ساله مدارس ابتدایی شهر مشهد انجام شد. در گروه نخست (1232 نفر) همه کودکانی که برجستگی باکالی دندان نیش در آنها قابل لمس نبود، مشکوک به نهفتگی درنظر گرفته و برای بررسی پرتونگاری ارجاع داده شدند. گروه دوم (1472 نفر) شامل کودکانی بودند که برجستگی باکالی دندان نیش در آنها قابل لمس نبود و نیز، دندان های پره مولر نخست آن ها رویش یافته یا در حال رویش بود. وضعیت دندان لترال در افرادی که مشکوک به نهفتگی درنظر گرفته شدند، بررسی گردید. یافته ها توسط آزمون مقایسه نسبت موفقیت و آزمون دقیق فیشر واکاوی شدند.یافته ها: 9.3 درصد از افراد گروه نخست و 5.5 درصد از افراد گروه دوم در معاینه بالینی مشکوک به نهفتگی دندان نیش بودند. استفاده از سن دندانی شمار موارد ارجاعی برای بررسی پرتونگاری را به صورت چشمگیری کاهش داد (p<0.05) پیوند معنادار میان دندان های نیش پالاتالی و لترال ناهنجار وجود داشت (p<0.05).نتیجه گیری: استفاده از سن تقویمی در تشخیص زودهنگام نهفتگی دندان نیش بالا ممکن است سبب گرفتن پرتونگاری های غیرضروری شود. با درنظر گرفتن مرحله تکاملی سیستم دندانی شمار موارد ارجاعی برای بررسی پرتونگاری به صورت چشمگیری کاهش می یابد.