متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید. لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

سازند آسماری بالایی در جنوب شرقی کوه لکی با 376 متر ضخامت، شامل سنگ آهکهای نازک، متوسط و ضخیم لایه است که با میان لایه های آهک مارنی همراه می باشد. این سازند در زیر سازند گچساران واقع شده است. مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی به شناسایی 13 ریز رخساره رسوبی انجامید که نشان دهنده محیط های رسوبی حوضه (رمپ خارجی)، دریای باز (رمپ میانی)، سد و لاگون (رمپ داخلی) می باشند. این ریز رخساره ها عبارتند از:Planktonic foraminifera mudstone-wackestone, Bioclast planktonic foraminifera wackestone-packstone, Planktonic foraminifera Heterostegina packstone, Bioclast Miogypsinid corallinacea packstone, Coral and corallinacea floatstone, Rotalia wackestone-packstone, Rotalia miliolid wackestone-packstone, Foraminifera (Rotalia, Meandropsina, Borelis, Archaias, Peneroplis) miliolid packstone-grainstone, Bioclast corallinacea miliolid packstone, Miliolid grainstone, Intraclast bioclast packstone, Bioclast wackestone-packstone and quartz mudstone.بازسازی محیط رسوبی قدیمی بر مبنای روزنه داران و ریز رخساره های مربوطه و با توجه به عوامل محیطی (از قبیل نور، عمق و انرژی آب) حاکی از تشکیل بخش فوقانی سازند آسماری بر روی یک پلتفرم کربناته از نوع رمپ می باشد.

یک برش چینه شناسی به ضخامت 155 متر به جهت تعیین ویژگی های بیوزوناسیونی و پالیواکولوژیکی نهشته های قم در جنوب باختری استان زنجان، ناحیه ساختاری ایران مرکزی انتخاب شده است. بررسی های صحرایی نشان می دهد سازند قم از سنگ آهک های کرم تا قهوه ای رنگ نازک تا ضخیم لایه، سنگ آهک ماسه ای، تناوب شیل و مارن سبز، سنگ آهک ریفی-مرجانی و تناوب مارن سبز و آهک آرژیلیتی تشکیل شده است. براساس مطالعات دیرینه شناسی، در مجموع تعداد 24 جنس و 18گونه شامل 17 جنس و 9 گونه از فرامینیفرای بنتیک و 7 جنس و 9 گونه از فرامینیفرای پلانکتونیک شناسایی شده است که بر مبنای گسترش چینه شناسی فرامینیفرا، یک بیوزون تجمعی به نام Borelis melocurdica-Borelis melomeloAssemblage zone به سن بوردیگالین (میوسن پیشین) با قطعیت برای سازند قم تشخیص داده شده است و 5 متر قاعده ای نهشته های قم منطبق بر روی سنگهای ولکانیکی به سن احتمالی آکیتانین در نظر گرفته شده است. بررسی شواهد پالیواوکولوژیکی از جمله فراوانی اجتماعات فسیلی، مورفوتایپ ها، نوع دیواره فرامینیفرای بنتیک و پلانکتونیک و حضور فراوان مرجان های ریف ساز با همزیستی جلبک ها، دریای قم دارای شوری نرمال و درجه حرارت نیمه گرم تا گرم داشته است. همچنین تغییرات نور در دریای قم عمدتا در محدوده های مزوفوتیک-الیگوفوتیک و آفوتیک بوده است. براساس عمق زیست دیرینه آلوکم ها، رسوبگذاری سازند قم احتمالا در یک شلف کربناته در محیط های لاگون، سد تا بخش های عمیق دریای باز اتفاق افتاده است.

نهشته های الیگوسن-میوسن ایران بین دو فاز کوهزایی پیرینین و پاسادنین قرارگرفته است. این نهشته ها در حوضه پشت کمان ایران مرکزی، سازند قم نامیده می شوند. رخنمون های مناسبی از سازند قم در شمال ایران مرکزی وجود دارند. به منظور مطالعه ریززیست چینه نگاری و تحلیل محیط رسوبی این سازند، سه برش سطحی در شمال باختر شهرک درجزین، کوه بنک و باختر اروانه در شمال باختر-باختر شهر سمنان انتخاب شد. در این برش هاسازند قم با ناپیوستگی فرسایشی بر روی سازند قرمز زیرین و با همین گونه در زیر کنگلومرای دارای میان لایه های ماسه سنگی مربوط به میوسن پیشین، که هم ارز با سازند قرمز بالایی است، قرار می گیرد. ترکیب سنگ شناسی اصلی سازند قم در ناحیه مورد بررسی، تناوب سنگ آهک و مارن بوده که دارای میان لایه هایی از سنگ های تخریبی نیز می باشد. عضوها و زیرعضوهای ناحیه الگوی سازند قم در اینجا قابل مشاهده نبوده و تنها می توان بر مبنای ویژگی سنگ شناسی واحدهای سنگی، محلی برای آن در نظر گرفت. بر پایه روزن بران شناسایی شده، سن سازند قم در شمال باختر-باختر سمنان (زون در جزین-افتر)، که در زون ساختاری-رسوبی البرز مرکزی قرار دارد، آشکوب بوردیگالین از میوسن پیشین می باشد که معادل زیست زون Borelis melo curdica-Borelis melo است.

محتویات روزنداران و رخساره­های توالی میوسن در سه برش در مموله، سیل چشمه و زرده سوار در جنوب هرسین در پهنه زاگرس مرتفع انتخاب و مورد نمونه­برداری و بررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل از داده­های تاکسونومیک، محدوده چینه­نگاری و حضور روزنداران کف­زی و شناور منجر به شناسایی 4 پهنه زیستی گردید. این پهنه­ها عبارتند از: 1)Indeterminate Zone I, 2) SBZ25 (Miogypsina globulina subzone, Miogypsina intermedia zone), 3) Indeterminate Zone II, 4) Orbulina suturalis Interval Zone. با استفاده از پهنه­بندی های زیست-زمانی زیرسیستم نئوژن در قلمرو تتیس، سن نسبی این نهشته­ها بوردیگالین-لانگین پیشنهاد می­گردد. بررسی پتروگرافی، رخساره­ها، مشاهدات صحرایی و مطالعه پخش و انتشار روزنداران منجر به شناسایی 7 رخساره در 4 کمربند رخسارهای مربوط به محیط لاگون، مجموعه رخسارهای حاشیه، مجموعه رخسارهای دامنه شیب بالایی و مجموعه رخسارهای دامنه شیب پایینی شناسایی گردید. وجود ریف­های مرجانی سدی، تغییر ناگهانی رخساره­ها و نبود پهنه­های وسیع جزر و مدی نشان می­دهد که این نهشته­ها در یک پلاتفرم کربناته لبه­دار از نوع شلف نهشته شده­اند.