در تاریخ سرزمین ایران توجه به استحکامات دفاعی، بهعنوان یک عامل مؤثر در بقای مراکز سکونتی، مورد اهتمام بوده است. مطالعهی این ساختارهای دفاعی، اطلاعات مفیدی از اینگونه معماری ارائه خواهد داد. پس از رخداد زلزلهی شهر بم در سال 1382 ه. ش.، توجه به مجموعه ارگ بم که دچار ویرانی گسترده شده بود، جلب گردید و مطالعه و پژوهشهای روشمندی در بخشهای مختلف این مجموعه ثبتشده در فهرست میراث جهانی آغاز گردید. مطالعهی حاضر، در حدفاصل سالهای 87-1384 ه. ش. باهدف معرفی و بازشناسی ساختار دفاعی حصار جنوبی ارگ بم صورت گرفت. در این تحقیق که با نگاه علمی و تحلیل منطقی براساس تمرکز بر یافتهها و مشاهدات عناصر و کالبدهای مجموعه ارگ صورت گرفته است؛ با مطالعه و کاوش در حدفاصل برجهای شماره 8 و 9 از مجموعهی برجهای حصار جنوبی ارگ بم، از پایهی حصار تا خندق پیرامون آن و با دقت بر نویافتهها در کالبد معماری این محدوده، مشخص گردید، توصیفی که تاکنون از ساختار دفاعی بم در اسناد، گزارشها و تصاویر آمده، در واقع بیانگر، حجمی از انباشت آوار تاریخی ناشی از تخریبها و آثار برجایمانده از تحکیم حصار و باروها در طی قرون گذشته بوده است که به شکل یک سطح شیبدار از مجاور حصار تا خندق و در پیرامون کلیهی اضلاع ارگ دیده میشود. در واقع ساختار دفاعی، علاوهبر حصار و خندق، شامل دیواری حدفاصل خندق تا حصار و همچنین شیبی ملایم از خاک بکر بوده که از روی دیوار نویافته تا پایهی باروی ارگ ارتفاع مییافته است. این مجموعه، در قالب یک نظام یکپارچه دفاعی عملکرد داشته است. با آشکار گشتن لایههای متعدد، همراه با ابعاد خشتهای متنوع در کالبد حصار و باروها؛ تعدد دورههای بازسازی و تحکیم این حصار سترگ در طول تاریخ مشخص گردید و با توجه به وضعیت استقرار ارگ در پایینتر از سطح زمینهای مجاور، استفاده از خاک محیط جهت ساخت مجموعه ارگ قطعی است.

نظر به اهمیت کمک رسانی به موقع و مداخله فوری بلافاصله پس از بروز بلاهای طبیعی به ویژه حوادثی که با خسارت ها و تلفات جانی گسترده همراه هستند؛ و نیز ضرورت اقدامات کوتاه و بلند مدت، در پیش گیری از پیامدهای زیان بار روان شناختی و اجتماعی ناشی از این گونه حوادث، پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت زندگی بازماندگان زمین لرزه بم و میزان رضایت آن ها از اقدامات صورت گرفته در چند هفته پس از بروز زمین لرزه یاد شده انجام شده است. در این پژوهش که از نوع زمینه یابی است به منظور ارزیابی وضعیت زندگی خانواده ها و سنجش نیازهای آنان، با 363 تن از سرپرست خانوارها (203 زن و 160 مرد)، مصاحبه هایی مکالمه گونه به عمل آمد که افراد به روش نمونه گیری خوشه ای - تصادفی از میان کل بازماندگان ساکن در چادرهای نصب شده در شهرستان بم انتخاب شده بودند. برای گردآوری داده ها یک پرسش نامه چهار بخش (الف: ویژگی های جمعیت شناختی؛ ب: وضعیت محل زندگی؛ ج: وضعیت روانی - اجتماعی؛ د: نظر افراد در باره کمک های دریافتی) و پرسش نامه ای دیگر که دارای 6 پرسش آزاد (در باب بازسازی منطقه آسیب دیده، مدیریت افراد محلی و افراد غیر بومی، همچنین افراد دولتی) به کار برده شد. داده های گردآوری شده به کمک روش های آمار توصیفی تحلیل و ارایه شد.نتایج این پژوهش نشان داد که بیش ترین درصد افراد شرکت کننده در این بررسی، در گروه سنی 30-21 سال قرار داشتند و متأهل، دارای تحصیلات متوسطه و خانه دار بودند. درصد بالایی از آن ها از نظر دسترسی به امکانات و تسهیلات اولیه نظیر آب سالم بهداشتی، مواد غذایی، وسایل پخت و پز، دست شویی و توالت، صابون و مواد پاک کننده بهداشتی، وسایل خواب و چادر محل اقامت رضایت نداشتند و با رضایتی در حد متوسط داشتند. همچنین بسیاری از افراد این بررسی، از نظر امکانات آموزشی، فرهنگی، شغلی و تفریحی دچار مشکلات و محدودیت های جدی بودند به طوری که درصد بالایی از آنان هیچ گونه دسترسی به روزنامه، کتاب و دوره های آموزشی نداشته و فاقد برنامه های مربوط به فعالیت هایی بدنی و اجتماعی بوده اند.افزایش مشکلات روانی - رفتاری پس از بروز حادثه یاد شده و میزان سوء مصرف مواد از یافته های دیگر این بررسی بوده است. یافته های پژوهش نشان دهنده اهمیت توجه به وضعیت زندگی بازماندگان و فراهم کردن هر چه بیشتر امکانات اولیه زندگی و نیز تسهیلات آموزشی، فرهنگی، تفریحی، خدمات بهداشتی، بهداشت روانی و بالاتر از آن امکانات شغلی و ایجاد کار است

در قرون اولیه، بم دومین شهر عمده کرمان به حساب می آمده و مرکزی پررونق بوده که با سیستان و خراسان روابط تجاری داشته است. در این نوشتار گزارشی از نحوه بهره برداری از منابع آب در این منطقه ارائه شده است.