سابقه و هدف: خشکی دهان یا به عبارت دیگر کاهش ترشح بزاق یکی از مشکلات اصلی بیماران دیابتیک، بیمارانی که داروهای خاصی را مصرف میکنند و به خصوص بیمارانی که تحت پرتودرمانی ناحیه سر و گردن قرار می گیرند، میباشد. انواع متفاوتی از ترکیبات دارویی و غیردارویی جهت کاهش این علائم پیشنهاد گردیده اند. جانشین بزاق (بزاق مصنوعی) مورد پسند بسیاری از بیماران قرار نگرفته است، در دسترس نبوده و به علاوه گرانقیمت میباشد. هدف از این مطالعه مقایسه تاثیر یک نوع جانشین بزاق محصول کارخانه با عصاره دانه ریحان (ماده موسینوژن طبیعی) با فرمولاسیون خاص در بیماران با مشکل خشکی دهان میباشد.مواد و روشها: این تحقیق به صورت تجزیه کلینیکی، متقاطع و دوسوکور روی 30 بیمار دچار خشکی دهان صورت گرفت. 24 بیمار تحت پرتودرمانی، 4 بیمار دیابتیک و 2 بیمار مصرف کننده داروهای ایجاد کننده خشکی دهان از دو ترکیب جانشین بزاق و موسینوژن گیاهی، هر کدام به مدت یک هفته در فواصل تقریبی مصرف نمودند. هر کدام از بیماران یک نوع پرسشنامه را در سه زمان متفاوت در خلال مطالعه تکمیل نمودند.یافته ها: در مجموع عملکرد دو ماده دیگر جایگزین بزاق و ترکیب عصاره حاصل از دانه ریحان از نظر بهبود آثار خشکی دهان و اعمال فیزیولوژیک چون تنفس، بلع، جویدن، تکلم، تشخیص طعم غذا و همچنین التهاب و سوزش مخاطب دهان شبیه به هم بوده و اختلاف آماری آنها بسیار ضعیف میباشد.نتیجه گیری: عصاره حاصل از دانه ریحان (ماده موسینوژن طبیعی) میتواند در کاهش علائم حاصل از عارضه خشکی دهان بکار رود.

سابقه و هدف: با توجه به اهمیت تعیین مقدار قند ون افراد دیابتی برای تشخیص و درمان و امکان بروز عوارض در خون گیری های مکرر و به منظور یافتن روش غیرتهاجمی برای اندازه گیری قند خون و به منظور تعیین میزان همبستگی بین قند بزاق با قندخون، این تحقیق روی افراد سالم مراجعه کننده به بیمارستان الزهرا اصفهان در سال 1379 انجام گرفت.مواد و روش ها: تحقیق به روش توصیفی و روش نمونه گیری به صورت Conveniece بود. تعداد افراد شرکت کننده در مطالعه 10 نفر بودند که از هر نفر 13 آزمایش هم زمان قند خون و قند بزاق در 5 روز و در هر روز یک قند خون و بزاق ناشتا، یک قند خون و بزاق Postprandial و یک قند خون و بزاق ساعت 5 بعد از ظهر گرفته شد. آزمایش ها به روش گلوکز اکسیداز و به روش end point انجام گرفت و میزان همبستگی قند خون و بزاق با ضریب همبستگی اسپرمن تعیین و تعمیم پذیری آن مشخص گردید.یافته ها: میانگین (± انحراف معیار) قندخون ناشتا 84.9±3.43 mg/dl (FBS) بود حداقل سطح خونی گلوکز 58 mg/dl و حداکثر آن 118 mg/dl بود. میانگین (±انحراف معیار) بزاق آنها 1.22±0.81 mg/dl بود. حداقل سطح گلوکز بزاق 0.323 mg/dl و حداکثر آن 4.947 mg/dl اندازه گیری شد. میزان همبستگی غلظت خون و قند بزاق 0.23 و ضریب همبستگی بین تمام افراد در روز اول 0.38، روز دوم 0.29، روز سوم 0.01 و روز چهارم 0.37 بود.نتیجه گیری و توصیه ها: ارتباط بین غلظت قند خون و قند بزاق ضعیف است. علاوه بر این چون دامنه تغییر غلظت قند خون کم است نمی توان از قند بزاق به عنوان اندکسی برای نمونه گیری و ارزیابی قند خون استفاده نمود.

زمینه و هدف: افزایش تولید رادیکال های آزاد می تواند به استرس اکسیداتیو منجر شود که درپاتوژنز بسیاری از بیماری ها از جمله بیماری های دهان نظیر بیماری پریودنتال دخالت دارد. این مطالعه به منظور بررسی ارتباط آنتی اکسیدان های کلی بزاق و بیماریهای پریودنتال صورت گرفته است.روش بررسی: این تحقیق به صورت مورد – شاهدی در 15 بیمار مبتلا به پریودنتیت، 15 بیمار مبتلا به ژنژیویت و 15 فرد سالم در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در سال 1390 انجام شد و آنتی اکسیدان های کلی بزاق این افراد به روش اسپکتروفتومتری اندازه گیری شد.یافته ها: آنتی اکسیدان های کلی در افراد گروه کنترل، ژنژیویت و پریودنتیت بترتیب 3.23±0.19، 2.27±0.16، 1.81±0.18 بود که نشان داد این تفاوت از نظر آماری معنی دار می باشد (P<0.001). ضمنا گروه کنترل با گروه ژنژیویت و پرودنتیت تفاوت معنی داری داشت (P<0.001) اما تفاوت معنی داری میان گروه ژنژیویت و پریودنتیت وجود نداشت (P<0.05).نتیجه گیری: بیماری های پریودنتیت و ژنژویت با کاهش آنتی اکسیدان های کلی بزاق همراه هستند این در حالی است که تفاوت معنی داری در این کاهش بین بیماری پریودنتیت و ژنژویت مشاهده نشده است.

زمینه و هدف: مزایای استفاده از بزاق (دسترسی آسان و غیرتهاجمی بودن آن) باعث شده که در دو دهه گذشته به عنوان یک مایع منحصر به فرد در تشخیص بیماریها مورد توجه محققان قرار گیرد. هدف از مطالعه حاضر بررسی و مقایسه ترکیبات بیوشیمیایی بزاق کامل تحریکی و غیرتحریکی دانشجویان دختر دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران می باشد.روش بررسی: در این مطالعه (Case series) پنج میلی متر از نمونه بزاق کامل تحریکی و غیرتحریکی دانشجویان دختر با میانگین سنی 22 سال (19-24 سال) در ماههای اردیبهشت و خرداد سال 1384 به روش انداختن آب دهان جمع آوری شد. سدیم به روش Flame – Photometry و بقیه ترکیبات بزاقی با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر و کیت های مربوطه به روشهای زیر اندازه گیری شدند: پروتیین به روش بیوره، کلسیم با کمپلکس آرزنازو و منیزیم با کمپلکس گزیلیدیل. تجزیه و تحلیل آماری توسط نرم افزار SPSS انجام گرفت و میانگین، انحراف معیار (SD) و خطای معیار میانگین (SEM) ترکیبات بزاق محاسبه گردید و مقایسه مقادیر فوق در بزاق تحریکی و غیرتحریکی به روش Student's unpaired t – test صورت گرفت.یافته ها: غلظت (انحراف معیار ± میانگین) پروتیین کامل میلی گرم بر میلی لیتر، منیزیم (mmol/l)، کلسیم (mmol/l) و سدیم (mmol/l) بزاق غیرتحریکی (20=n) به ترتیب 80/2±19/6، 44/0±19/1، 70/0±90/1 و 01/2±95/13 و بزاق تحریکی به ترتیب 97/1±73/3، 60/0±75/1، 76/0±03/2 و 31/4±15/18 بود.نتیجه گیری: سطح کلسیم در بزاق تحریکی و غیرتحریکی اختلاف معنی داری نداشتند در حالی که سدیم و منیزیم در بزاق تحریکی و توتال پروتیین در بزاق غیرتحریکی به طور معنی داری بیشتر بود.

مقدمه: پوسیدگی دندان از شایع ترین و پرخرج ترین بیماری های مزمن شناخته شده است. چهار عامل اصلی در اتیولوژی پوسیدگی دندان عبارتند از 1) مواد قندی، 2) باکتری، 3) کم شدن مقاومت میزبان، 4) زمان. بزاق دهان، نقشی مهم و اصلی در مرطوب نگهداشتن حفره دهان و کنترل چهار عامل موثر در پوسیدگی دارد. pH و میزان بزاق بر روی رشد باکتری ها و تاثیر آن ها بر روی مواد قندی موثر است. بنابراین، افزایش pH بزاق، عامل مهمی در کنترل پوسیدگی است. با بررسی مقالات، دیده شده که آدامس های بدون قند حاوی بی کربنات، سبب افزایش pH بزاق می گردند.هدف: هدف ما در این مطالعه، مقایسه تاثیر آدامس های بدون قند معمولی و آدامس های حاوی بی کربنات بر pH بزاق دهان است که می خواهیم با استفاده از این دو آدامس خصوصا بی کربنات، pH بزاق دهان را افزایش دهیم تا شاید این روش، یک راه ارزان قیمت برای پیشگیری از پوسیدگی دندان باشد.مواد و روش ها: تعداد شرکت کنندگان 60 نفر از دانشجویان دندان پزشکی شاهد بودند که 60 درصد آن ها مرد و 40 درصد زن با میانگین سنی 23 سال بودند. در ابتدا pH بزاق غیرتحریکی این افراد ثبت گردید و سپس به هر کدام از این دانشجویان یک نوع آدامس داده شد (آدامس بی کربنات بدون قند و آدامس بدون قند معمولی) و pH بزاق مجددا ثبت گردید (توسط دستگاه pH متر دیجیتالی) همچنین حجم بزاق تحریکی در مدت 30 دقیقه جویدن هر کدام از آدامس ها در هر دو گروه جمع آوری گردید. تست های آماری مورد استفاده: 1) آزمون «تی» زوجی و 2) واریانس یکطرفه آنوا (ANOVA) بود.نتایج: در مورد آدامس معمولی میانگین pH بزاق بعد از جویدن آدامس 7.12 و در مورد آدامس حاوی بی کربنات 7.50 بود. افزایش در pH بزاق در مورد آدامس بی کربنات بیش تر بود. البته این اختلاف در بین دو گروه معنادار نبود. همچنین در حجم بزاق تحریکی در بین دو گروه، اختلاف آماری معناداری دیده نشد.نتیجه گیری: افزایش pH بزاق با آدامس های حاوی بی کربنات و آدامس های بدون قند معمولی می تواند در بهداشت دهان و پیشگیری از پوسیدگی دندانی موثر باشد که نیاز به تحقیقات و مدت پیگیری طولانی دارد.

هدف از این مطالعه بررسی سطح استریول بزاق در زنان بستری شده با تشخیص زایمان زودرس می باشد. این پژوهش از نوع مطالعه تحلیلی آینده نگر است که 54 زن باردار 34-24 هفته با دردهای زایمانی زودرس مورد مطالعه قرار گرفتند که 11 مورد بدلایلی از جمله آنومالی نوزادی و عفونت اداری از مطالعه حذف شدند از 43 نمونه باقیمانده 22 نفر زایمان زودرس نمودند که بعنوان گروه مواد و 21 نفر زایمان طبیعی داشتند که بعنوان گروه شاهد در نظر گرفته شدند. نمونه بزاق افراد در حد فاصل ساعت 9 صبح تا 8 شب گرفته می شد و در دمای 20- درجه سانتیگراد فریز می گردید و در انتهای نمونه گیری میزان استریول بزاق به روش الایزا اندازه گیری می شد و نتایج بدست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS و با آزمون آماری ضریب همبستگی پیرسون و آزمون دقیق فیشر، X2 و t-text آنالیز گردید.آزمون آماری بین سطح استریول بزاق و سن مادر  (p=0.03)و (r=0.046) تعداد بارداری (p=0.009) و (r=0.54) و سن حاملگی در زمان نمونه گیری (P=0.01) (r=0.53) در گروه مورد همبستگی نشان داد که در گروه شاهد مشاهده نشد. مقایسه میانگین سطح استریول بزاق در گروه مورد و شاهد نیز بیانگر سطح بالاتر آن در گروه مورد در هفته های 34، 33، 32، 31 بارداری نسبت به گروه شاهد بود. (0.31±0.21) در مقابل (0.25±0.21) منحنی POC نقطه بحرانی (cutoff) سطح استریول بزاق را برای پیشگویی زایمان زودرس میزان 18.75 نانوگرم در دسی لیتر نشان داد که دارای حساسیت 68.2%، ویژگی 57.1%، ارزش پیشگویی مثبت 62.5% و ارزش پیشگویی منفی 63.2% می باشد.نتیجه نهائی اینکه بررسی سطح استریول بزاق در بارداری می تواند پیشگویی کننده خطر زایمان پیش از موعد باشد.

پیش زمینه و هدف: مطالعات نشان می دهد ورزشکاران حرفه ای در طول تمرینات شدید، در برابر بیماری های تنفسی فوقانی حساس هستند. IgA بزاق، نقش اساسی در حفاظت شخص در برابر بیماری های مخاطی و تنفسی دارد.مواد و روش کار: در این تحقیق پانزده نفر کشتی گیر جوان به عنوان گروه آزمایش و پانزده نفر دیگر به عنوان گروه شاهد انتخاب شدند. سن، وزن و قد همه آن ها اندازه گیری شد. گروه آزمایش، در فعالیت های کشتی، شامل مرحله استراحت، پنج هفته اول، پنج هفته دوم و دوره ریکاوری شرکت کردند و گروه شاهد در فعالیت های ورزشی شرکت نکردند. ترشحات بزاق در هر مرحله جمع آوری و مقدار IgA با روش الیزا در هر دو گروه اندازه گیری شد.یافته ها: مقدار IgA بزاق در وضعیت استراحت نشان داد تفاوت معنی داری بین دو گروه وجود ندارد، اما در پنج هفته اول تمرینات، تفاوت معنی داری بین دو گروه، مشاهده شد و مقدار IgA در گروه آزمایش، کاهش نشان داد (P= 0.087). )با توجه به حجم نمونه در این مطالعه با در نظر گرفتن احتمال خطای آلفا %10 نشان دهنده معنی داری آماری است(. در مرحله دوم و در دوره ریکاوری هر چند تفاوت، بین دو گروه موجود داشت، اما این تفاوت معنی دار نبود (P= 0.632).بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد، شروع تمرینات کشتی با شدت بیشتر در پنج هفته اول دوره تمرین، باعث کاهش غلظت IgA بزاق می شود و می تواند کشتی گیران را مستعد عفونت های تنفسی سازد. اما در مرحله دوم با وجود اینکه غلظت IgA کاهش نشان داد اما این کاهش معنی دار نبود (P= 0.632). به نظر می رسد احتمالا ورزش شدید در مدت زمان کوتاه باعث مهار مزمن لنفوسیت ها در تولید آنتی بادی می شود.

سابقه و هدف: مهمترین عمل بزاق نقش دفاعی آن میباشد که عمدتا توسط ایمونوگلبولین ها(IgG, IgM, IgA)  صورت می پذیرد. همچنین عفونت های پریودنتال جزو مهم ترین و شایع ترین عفونت های باکتریال دهان می باشد که بزاق در دفاع بر علیه این عفونت نقش مهمی را بازی می کند. با توجه به تاثیراتی که بیماریهای سیستمیک بر روی عمل دفاعی بزاق می گذارند. در این مطالعه رابطه بین التهاب لثه و ایمونوگلبولین های بزاق در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور بررسی شده است.مواد و روشها: این بررسی بر روی 55 کودک 12-5 سال مبتلا به تالاسمی ماژور مراجعه کننده به مرکز تالاسمی امیرکلا صورت گرفته که 30 نفر آنها مبتلا به ژنژیویت (گروه مورد) و 25 نفر آنها بدون ژنژیویت (گروه شاهد) بودند. پس از تهیه پرسشنامه و انجام معاینات مربوط به لثه شامل  MA Index, Bleeding Index, Plaque Indexنمونه های بزاق جمع آوری شده، به آزمایشگاه ارسال و به روش ELISA بررسی شدند.یافته ها: در بررسی به عمل آمده اختلاف سطح (IgG, IgM, IgA) در دو گروه معنی دار نبود. همچنین رابطه مشخصی بین شدت ژنژیویت و میزان ایمونوگلبولین های بزاق وجود نداشت.نتیجه گیری: در حالت طبیعی فعالیت سلول های β تحت تاثیر سلول های T می باشد. در افراد مبتلا به تالاسمی چون تعداد سلول های T کاهش می یابد، فعالیت سلول های β نیز دچار نقص شده و به عوامل عفونی به خوبی پاسخ نمی دهد. در این بررسی نیز مشخص شد که ایمونوگلبولین های بزاق در پاسخ به ژنژیویت بالا نمی رود که با توضیح فوق قابل توجیه است.

سابقه و هدف: زایمان زودرس در 10 درصد کل زایمانها رخ داده، مهمترین علت مرگ نوزادان است. روشهای مختلفی جهت شناسایی زود هنگام زایمان زودرس مورد استفاده قرار میگیرد که استریول بزاق یکی از این روش ها است و در حال حاضر در مرحله تحقیقاتی قرار دارد. این پژوهش به منظور تعیین رابطه زایمان زودرس با سطح استریول بزاق انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه به روش مورد - شاهدی آشیان کرده بر روی 466 خانم باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی - درمانی شهر ساری درسال 1386 تا 1388 انجام شد. دربین هفته های 25 تا 34 بارداری از استریول بزاق یک نمونه تهیه و فریز شد. پس از پایان نمونه گیری و پیگیری خانم ها تا هنگام زایمان، زنانی که زایمان زودرس داشتند (58 نفر) درگروه مقایسه و از میان بقیه آنان، افراد مشابه با آنان از نظر میانگین سنی، میزان تحصیلات و اندکس توده بدن (BMI) به تعداد مساوی با گروه مقایسه انتخاب و به عنوان گروه کنترل در نظرگرفته شدند. سپس نمونه های بزاق ذوب و استریول اندازه گیری شد.یافته ها: بین دو گروه از نظر سن، تعداد حاملگی، میزان تحصیلات و شاخص توده بدن تفاوت معنی داری وجود نداشت. دو گروه از نظر سن حاملگی به هنگام نمونه گیری (P<0.05) و فاصله زمانی بین اخذ نمونه بزاق تا زایمان (P<0.05)، میزان افزایش وزن در طی بارداری (P<0.05)، وزن هنگام تولد نوزاد (P<0.05) و وضعیت اشتغال (P<0.05) تفاوت معنی داری داشتند. Odds Ratio نشان داد بین سطح استریول بزاق و رخ دادن زایمان پره ترم رابطه وجود دارد [CI95%=2.51-13.9 و OR=5.91].استنتاج: با توجه به قدرت پیشگویی کنندگی منفی بالای استریول میتوان گفت از استریول بزاق فقط برای شناسایی زنانی که دچار زایمان زودرس نمی شوند، استفاده و از مداخلات غیر ضروری اجتناب کرد. مطالعات بیشتر برای تعیین نقش استریول بزاق جهت پیشگیری زایمان زودرس ضروری است.