آبرفت جنوب کرج بخش چشم گیری از محدوده شهری کرج را تشکیل می دهد و عمدتا دارای ساختاری درشت دانه حاوی ذرات ریزدانه است. در این مقاله بر اساس نتایج حاصل از آزمون های متعدد صحرایی و آزمایشگاهی انجام گرفته توسط سازمان قطار شهری کرج و حومه، آبرفت جنوب کرج حدفاصل پل فردیس تا سه راه اندیشه به طول 10 کیلومتر، بررسی شده است. در همین راستا آبرفت مذکور که عمدتا متشکل از شن درشت دانه است به پنج لایه مستقل تقسیم شده است و پارامترهای ژئوتکنیکی هر لایه توصیف شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که هم بستگی چشم گیری بین نتایج آزمون نفوذ استاندارد و مدول الاستیسیته خاک که از آزمون های بارگذاری صفحه ای، برش مستقیم و سه محوری به دست آمده است وجود دارد. بر همین اساس به منظور ارائه روابط کاربردی برای تخمین مدول الاستیسیته در آبرفت جنوب کرج با توجه به آزمون های انجام شده، در هر آزمون رابطه ای برای محاسبه مدول الاستیسیته ارائه شده است. هم چنین با توجه به اطلاعات به دست آمده، جدول پارامترهای ژئوتکنیکی خاک آبرفت جنوب کرج بر حسب لایه های تقسیم بندی شده، ارائه گردیده است.

ارتعاش آزاد خاک اغلب در حین زمین لرزه ها اتفاق می افتد. به دلیل این که ارتعاش های ناشی از زلزله پیوستگی (سینوسی) ندارند در مدت زمان دو موج لرزه آبرفت با فرکانس ارتعاش طبیعی خود ارتعاش می کند. هدف از این پژوهش بررسی تاثیر حضور شمع ها بر دوره ارتعاش آزاد یک لایه خاکی با استفاده از نرم افزار المان محدود است. در مرحله اول با استفاده از روابط تحلیلی موجود برای محاسبه دوره ارتعاش یک لایه خاکی و یک ستون با جرم پیوسته نتایج به دست آمده به وسیله نرم افزار بررسی شد. در گام دوم با اضافه کردن شمع هایی با بعد و فاصله یک سان به صورت مرحله به مرحله دوره ارتعاش لایه خاکی شمع دار محاسبه شد. هم چنین تاثیرات اتکایی یا شناور بودن شمع ها بر دوره ارتعاش آزاد آبرفت خاکی بررسی شد. نتایج نشان می دهد که با افزایش تعداد شمع ها میزان اختلاف نتایج حاصل از تحلیل یک بعدی آبرفت خاکی و نتایج حاصل از نرم افزار متفاوت بوده است و این مسئله باعث می شود که تحلیل لرزه ای این نوع آبرفت ها (شمع دار) نیازمند تمهیدات ویژه ای باشد. هم چنین نتایج حاکی از آن است که شمع های اتکایی تاثیر بیش تری بر دوره ارتعاش آبرفت خاکی دارند و هرچه میزان شناوری شمع ها بیش تر شود این تاثیر کم تر می شود.

آبرفت جنوب تهران، بستر بخش قابل توجهی از محدوده شهری تهران را تشکیل می دهد و به طور عمده ساختاری ریزدانه و یا مخلوط خاک های درشت دانه و ریزدانه دارد. بررسی های صورت پذیرفته نشان می دهد که این آبرفت از نظر ویژگی های فیزیکی و مکانیکی، یکنواختی قابل توجهی دارد و بر همین اساس، نتایج مطالعه در بخش هایی از آن قابل تعمیم به دیگر مناطق است. در این تحقیق، آزمون های صحرایی و آزمایشگاهی متعدد بر روی زمین صدها پروژه در دست مطالعه شهرداری تهران توسط گروه دقیق و کنترل شده انجام و نتایج حاصل بررسی شده است.نتایج این مطالعه نشان می دهد که همبستگی قابل توجهی میان نتایج آزمون نفوذ استاندارد و مدول الاستیسیته خاک که از آزمون های بارگذاری صفحه ای، برش مستقیم و سه محوری به دست آمده، وجود دارد. بر همین اساس، به منظور ارایه روابط کاربردی برای برآورد مدول الاستیسیته در آبرفت جنوب تهران، با توجه به مناطق شهرداری، جنوب تهران به سه بخش تقسیم شده و برای هر بخش رابطه ای برای محاسبه مدول الاستیسیته  ارایه شده است. همچنین با توجه به اطلاعات حاصل، جدول ویژگی های عمومی خاک آبرفت جنوب تهران بر حسب مناطق مختلف شهرداری ارایه شده است.

اندازه گیری ضرایب توزیع یکی از ضروری ترین تمهیدات در تحلیل ایمنی پسماندگاه ها و مدیریت ایمن پسماند های پرتوزا است. نظر به اهمیت و ویژگی های هسته پرتوزای توریم، در این مطالعه ضریب توزیع توریم در خاک آبرفت پسماندگاه انارک به روش ناپیوسته تعیین شد و دو پارامتر غلظت توریم و دانه بندی خاک مورد مطالعه قرار گرفت. هم چنین رفتار جذبی توریم نیز به روش پیوسته با بررسی اثر غلظت توریم و ارتفاع خاک مطالعه شد. مقدار میانگین ضریب توزیع توریم در خاک مذکور با استفاده از روش ناپیوسته برابر با L/kg 110960 محاسبه گردید. بررسی رفتار جذبی به روش پیوسته حاکی از جذب سطحی بالای توریم در خاک در نتیجه پیوند قوی ایجاد شده بین یون و جاذب بود. نتایج نشان داد که با کاهش اندازه ذرات خاک، ضریب توزیع افزایش می یابد. در خصوص بررسی اثر غلظت در ضریب توزیع توریم، در محدوده آزمایش شده، ابتدا روند افزایشی و سپس روند کاهشی مشاهده گردید. نتایج به دست آمده در این پژوهش با نتایج سایر مطالعات انجام شده بر روی هسته پرتوزای توریم مقایسه شد که تطابق خوبی را با سایر مطالعات نشان داد.

در بیشتر مطالعات مربوط به اندرکنش گسلش-خاک-فونداسیون-سازه، تنها فونداسیون مدل شده و اثر سازه با روش هایی مانند سختی معادل یا اضافه نمودن سربار معادل آن در مدلسازی ها دیده شده و از مدلسازی مستقیم سازه در مدل های آزمایشگاهی و عددی خودداری شده است. لذا به نظر می رسد مدلسازی مستقیم سازه بتواند درک بهتری از تاثیر حضور سازه-فونداسیون بر نحوه انتشار گسلش سطحی1 و همچنین بر نحوه عملکرد اعضاء مختلف سازه در حین گسلش را امکان پذیر سازد. در این تحقیق مدلسازی عددی دوبعدی سازه-فونداسیون-آبرفت با اعمال گسلش سطحی معکوس به صورت شبه استاتیکی، در حالت قابهای دو دهانه دارای پی نواری با تعداد طبقات 3 و 7، با استفاده از روش اجزاء محدود و نرم افزار آباکوس انجام شده و تاثیر عواملی نظیر موقعیت قرارگیری سازه، تعداد طبقات و ضخامت فونداسیون در این پدیده اندرکنشی به صورت پارامتریک مورد مطالعه و بررسی قرارگرفته است. بر این اساس بحرانی ترین موقعیت قرارگیری، برای حالتی است که سازه برروی فرادیواره و در فاصله 15 تا 25 متری از محل رخنمون گسلش میدان آزاد2 قرار می گیرد. تاثیر افزایش تعداد طبقات (افزایش سربار) از نظر تغییرشکل های ایجادشده در سازه در مواجهه با پدیده گسلش در حالت های مختلف قرارگیری سازه متفاوت می باشد، اما از نظر تغییرات نیروهای داخلی اعضا سازه ای، افزایش تعداد طبقات باعث ایجاد مقادیر نیروی برشی و لنگر خمشی بزرگتری در طول تیر طبقات و فونداسیون سازه ها در اثر اعمال گسلش می شود. افزایش ضخامت فونداسیون نیز باعث کاهش مقادیر نیروی برشی و لنگر خمشی ایجاد شده در اعضای سازه ای نظیرتیرها در اثر اعمال گسلش می گردد، در نتیجه می تواند به عنوان یک راهکار مناسب در جهت عملکرد بهتر سازه در مواجهه با پدیده اندرکنشی سیستم کوپل، مورد توجه قرارگیرد.

تهیه نقشه های هم سرعت موج برشی و نقشه های هم عمق برای سرعت های موج برشی مختلف آبرفت های گستره تهران موضوع مقاله حاضر می باشد. در این راستا از تلفیق داده های لرزه نگاری و اطلاعات حاصل از بررسی های ژئوتکنیکی استفاده شده است. بدین منظور اطلاعات ژئوتکنیکی جمع آوری شده حدود 1000 حلقه گمانه به انضمام نتایج حاصل از حفاری 26 حلقه گمانه مورد بررسی قرار گرفته و با نتایج به دست آمده از 95 آزمایش لرزه نگاری انکساری و 9 آزمایش درون چاهی انجام شده در گستره شهری تهران، تلفیق گردیده است. حاصل این مطالعات تهیه و ارایه نقشه های هم سرعت موج برشی و نقشه های هم عمق برای سرعت های مختلف امواج برشی بوده است. همچنین با تلفیق نتایج حاصل از داده های لرزه نگاری و یافته های منتج از اطلاعات ژئوتکنیکی جمع آوری شده و انجام آزمایش های درجا در گمانه ها حفاری شده در جنوب تهران، جدول پیشنهادی جدیدی برای طبقه بندی خاک های تهران بر اساس سرعت موج برشی و اعداد حاصل از آزمون نفوذ استاندارد (SPT) پیشنهاد و ارایه گردیده است. از دیگر نتایج به دست آمده این بررسی ها می توان به مقایسه نتایج حاصل از انجام آزمون نفوذ استاندارد در گمانه های حفاری شده و سرعت موج برشی به دست آمده از کاوش های لرزه نگاری و ایجاد همبستگی بین عدد آزمون نفوذ استاندارد و سرعت موج برشی اشاره نمود. در این ارتباط، رابطه قبلی ارایه شده در مورد همبستگی سرعت موج برشی و عدد آزمون نفوذ استانداران مورد بازبینی مجدد قرار گرفته و برای انواع مختلف خاکهای ریزدانه جنوب تهران روابط جدیدی ارایه شده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تقویت امواج لرزه ای در محل های پوشیده از آبرفت، پدیده شناخته شده ای که بارها هنگام وقوع زمین لرزه مشاهده شده است. اندازه گیری مقدار فاکتور تقویت دامنه هم به منظور تهیه نقشه های خرد پهنه بندی، و هم به عنوان یکی از عوامل موثر در طراحی سازه ها در مناطق لرزه خیز مورد توجه است. انتخاب روشی که این کمیت را تا حد امکان نزدیک به واقعیت برآورد کند، از موضوعات مورد بحث می باشد. در این بررسی که در منطقه شهرری واقع در جنوب شرقی تهران، در محدود کوه های بی بی شهربانو، انجام گرفته کوشش در اندازه گیری این کمیت بوده است. هدف بررسی حاضر، از یک طرف مقایسه بین دو نوع موج ازنظر چشمه مولد ارتعاشات است، بدین معنی که در نوبت نخست داده ها مربوط به ارتعاش های حاصل از انفجار دینامیت و در نوبت بعدی داده های مربوط به ارتعاش های ناشی از میکروترمورها بوده است. از سوی دیگر مقایسه بین دو روش در پردازش داده ها یعنی روش ناکامورا و روش ایستگاه مرجع صورت گرفته است. نتیجه این بررسی را به این صورت می توان خلاصه کرد که:هم در مورد انفجار و هم در مورد میکروترمورها، فاکتورتقویت دامنه به دست آمده روش ناکامورا بزرگ تر از فاکتور به دست آمده از ایستگاه مرجع است. و از طرف دیگر، هم در مورد روش ناکامورا و هم در مورد روش ایستگاه مرجع فاکتور تقویت دامنه به دست آمده از امواج ناشی از انفجار، بزرگ تر از فاکتور تقویت دامنه به دست آمده از امواج میکروترمورهاست. فاکتور های تقویت دامنه انداز گیری شده در شکل های 1 تا 7 این مقاله نشان داده شده است.

زمین لرزه یک پدیده غیرقابل انکار است که چنانچه در مناطق پر جمعیت رخ دهد خسارات زیادی را از نظر مالی و جانی به وجود می آورد. آسیب پذیری ساختمان ها در شهرها نه تنها تابع بزرگی و فاصله از کانون زمین لرزه بلکه ویژگی های فیزیکی خاک زیر ساختگاه است. در این پژوهش آبرفت که در بخشی از باختر تهران شامل مناطق 2، 5، 9، 10 و شمال منطقه 17، بین طول های جغرافیایی 23،51o  و´15، 51o و عرض های جغرافیایی 40، 35o و´50، 35o قرار گرفته و گستردگی حدود 100 کیلومتر مربع دارد، مورد مطالعه قرار گرفته است. بدین منظور ابتدا با برداشت های صحرایی در منطقه نسبت به شناسایی موقعیت دقیق تر گسل ها همراه با گردآوری و بررسی دوباره داده های موجود در آبرفت های تهران اقدام شده است. سپس داده های حدود 440 گمانه ژئوتکنیکی مربوط به بیش از 100 پروژه عمرانی مورد بازنگری قرار گرفت و با استفاده از نمودارهای رسوبی گمانه ها، منطقه مورد مطالعه به سه زون اصلی، درشت دانه، بینابینی و ریز دانه تقسیم شد. همچنین ویژگی های فیزیکی و مکانیکی نهشته های آبرفتی منطقه مورد مطالعه استخراج و سپس مبادرت به تهیه نقشه آنان شد. با ترکیب این داده ها منطقه مورد مطالعه از نظر تشدید دامنه امواج زمین لرزه به سه زون بدون تشدید، با شدت کم و با شدت بیشتر تقسیم شد. در بررسی های تکمیلی سطح آب های زیر سطحی و وضعیت ساختار زیر سطحی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفته است. با در نظر گرفتن وضعیت دانه بندی و سطح آب زیرزمینی به نظر می رسد که منطقه مورد مطالعه فاقد استعداد روانگرایی است.

دشت مشهد در یک موقعیت ساختاری ویژه و تحت تاثیر عملکرد مجموعه ای از گسلهای فعال حاشیه شمالی رشته کوه بینالود و حاشیه جنوبی رشته کوه کپه داغ گرفته است. از سویی دیگر عملکرد گسلهای فعال اصلی و پنهان در دوره کواترنری می توانند ویژگی های زمین شناسی منطقه از قبیل عمق سنگ بستر ، ضخامت ، گسترش ، جنس و نوع ذرات تشکیل دهنده آبرفت منطقه را تحت تاثیر خود قرار دهند. بررسی داده های حاصل از حفاری چاههای آب در دشت مشهد نشان می دهد که ضخامت آبخوان آبرفتی در فواصل خیلی کم نیز ، تحت تاثیر گسلهای پنهان در دشت دچار تغییرات ناگهانی شده است. در مطالعه حاضر براساس داده های حاصل از حفاری چاههای اکتشافی و بهره برداری که به سنگ کف برخورد نموده اند و مطالعات ژئوالکتریک حاضر که در این نحقیق انجام شده است ، نقشه هم ضخامت آبرفت مناطق جنوبی دشت مشهد که به لحاظ آبدهی نیز از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد تهیه شده و موقعیت گسلهای پنهان در دشت مشخص شده است. نتایج بدست آمده در این تحقیق نشانگر آن است که گسل های اصلی در لبه جنوبی دشت مشهد خصوصأ گسل جنوب چناران و قطعه گسلی سوران ، نقش به سزایی در تغییرات ناگهانی عمق و جنس سنگ بستر دشت ، ضخامت و بافت ذرات تشکیل دهنده آبرفت منطقه داشته است .