نتایج جستجو

11

نتیجه یافت شد

مرتبط ترین ها

اعمال فیلتر

به روزترین ها

اعمال فیلتر

پربازدید ترین ها

اعمال فیلتر

پر دانلودترین‌ها

اعمال فیلتر

پر استنادترین‌ها

اعمال فیلتر

تعداد صفحات

2

انتقال به صفحه



فیلترها/جستجو در نتایج    

فیلترها

سال

بانک‌ها


گروه تخصصی


متن کامل


مرکز اطلاعات علمی SID1
مرکز اطلاعات علمی SID
اسکوپوس
مرکز اطلاعات علمی SID
ریسرچگیت
strs
نویسندگان: 

آقاجانی علی

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1398
  • دوره: 

    29
  • شماره: 

    42 (پیاپی 132)
  • صفحات: 

    9-28
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    101
  • دانلود: 

    22
چکیده: 

جایگاه راهبردی معروف و منکر در کلام سیاسیِ معتزله به گونه ای که امامت ذیل آن قرار می گیرد و تأثیرات ژرفی بر تاریخ سیاسی این گروه گذاشته است. مقاله حاضر با بهره گیری از چارچوب نظری مبتنیِ بر گونه شناسی مبارزة مثبت، منفی و مشارکت در قدرت، این تأثیر را کاویده است و در پاسخ به این پرسش که جایگاه و سطوح تأثیرگذاری معروف و منکر در تاریخ معتزله چیست، فرضیه خود را مبنی بر ظرفیت و گستردگی اصل پنجم معتزله نسبت به کنش اجتماعی فرهنگی و کنش سیاسی در گستره تاریخ به صورت مستقیم و غیرمستقیم در قالب سه رهیافتِ مبتنی بر چارچوب نظری به آزمون گذاشته است. بر این اساس، مقاله بر آن است که سه رهیافتِ تاریخی هم زمان در مواجهه با معروف و منکر در میان معتزله هویداست: رهیافت مبارزة مثبت، که درصدد مبارزة رویارو با حاکمان نامشروع است و به اِعمال آخرین مرتبة امر به معروف و نهی از منکر یعنی قیام بالسیف دست می زند؛ نمونه آن شرکت در قیام حسنیان و مشارکت در قیام علیه ولید بن یزید است. رهیافت مبارزة منفی، که تا پایة خروج و قیام پیش می رود اما از آن پیش تر نمی رود و به اقدام عملی دست نمی زند که نمونة آن اقدامات واصل بن عطا و عمرو بن عبید است. رهیافت شرکت در قدرت که دست یابی به مراکز سلطه را وسیلة لازمی برای نشر عقاید خود و امر به معروف و نهی از منکر می شمرد که نمونة آن ابن ابی دؤاد و ثمامة بن اشرس است. این سه رهیافت سه صورت بندیِ انقلابیون، اصلاحیون و منفعلان را در کنارِ دولت شبه ایدئولوژیک و اقتدارگرا در تاریخ سیاسی معتزله برمی سازد.

آمار یکساله:  

بازدید 101

دانلود 22 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1390
  • دوره: 

    44
  • شماره: 

    1 (پیاپی 92)
  • صفحات: 

    103-119
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    197
  • دانلود: 

    74
چکیده: 

این مقاله به منظور درک ریشه های گرایش شیعه امامیه به عقل گرایی اعتزالی به بررسی علل گرایش دو متکلم بزرگ امامیه شیخ مفید و سید مرتضی علم الهدی - پیشوایان امامی سده چهارم هجری - به عقل گرایی اعتزالی می پردازد. هر چند گرایش شیعه امامیه به عقل گرایی اعتزالی با مجادلات فراوان همراه بود اما سرانجام این گرایش در قرن چهارم هجری در سایه حکومت و حمایت آل بویه به وسیله این دو متکلم به ثمر نشست. برای این پیوند عواملی همچون غیبت امام مهدی (عج)، نیاز جامعه امامیه به دانش کلامی نظام مند در جهت بقای خود، همگرایی سیاسی میان شیعه و معتزله، سازگاری فکری سیدمرتضی و شیخ مفید با مبانی اعتزالی و البته پیوندهای کلامی و تاریخی میان این دو فرقه که سابقه آن به پیش از سده یاد شده می رسیده است، مطرح می شود.

آمار یکساله:  

بازدید 197

دانلود 74 استناد 0 مرجع 0
نشریه: 

الهیات تطبیقی

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1396
  • دوره: 

    8
  • شماره: 

    17
  • صفحات: 

    73-76
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    115
  • دانلود: 

    54
چکیده: 

اسلام در زمان و مکانی ظهور کرد که مناطق هم جوارش از سطح تمدنی پیشرفته تری نسبت به جزیره العرب برخوردار بودند. این سرزمین ها از نظر ظهور و حضور عقاید و باورهای گوناگون، پیشینه ای بسیار طولانی داشتند و این امر، رواج و گسترش مباحثات و مجادلات الهیاتی در این مناطق را موجب شده بود، ازاین رو، اسلام در مکانی ظهور کرد که زمینه مساعد برای مجادلات الهیاتی و کلامی داشت. قرآن کریم مروج و مشوق تفکر و تعقل در دین بود، به همین دلیل، مباحث کلامی و الهیاتی و درنتیجه، عالمان این علم در اسلام و بین مسلمانان جایگاه بالایی داشتند. دین پژوهان و خاورشناسان و اسلام شناسان، بارها نقش باورهای پیش از اسلام را در شکل گیری دستگاه های کلامی اسلام بررسی کرده اند. معتزله در گیرودار بحث و مناظره و ردیه نویسی با دیگر فرقه های مسلمان، همیشه با این اتهام روبه رو بودند که شما زرتشتی گرا (مجوس)، ایرانگرا (شعوبی) و زندیق (زندیک یا اهل تاویل، یعنی کسی که متون مقدس را تاویل می کند) هستید. معتزله همچنین به قدرگرایی (تقسیم حوزه کارهای خیر و شر میان انسان و خداوند) و عقل گرایی و عدل گرایی متهم بودند. به عبارت دیگر، آنان را به خوانش و تفسیر اسلام بر پایه آموزه های ایرانی، متهم و از این رهگذر، آنان را تکفیر می کردند. در این مقاله تلاش شده است که آیا این اتهام ها، جدای انگیزه های سیاسی، رقابتی و فرقه ای، رنگی از حقیقت دارد یا ندارد. این امر واقعیت دارد که شماری از اعتزالیان، موالی (ایرانیان) و غیرعرب بودند و در محیط عرب های مسلمان زندگی می کردند، مانند بصره و کوفه (که یا سابقه سکونتی نداشتند یا موالی و اعراب به شکل هم زمان آن ها را ساکن کردند). در پژوهش حاضر، این مساله با رویکردی تطبیقی و مقایسه ای بررسی شده است. شبهات زیادی در مسائلی مانند: صفات خداوند به ویژه صفات ذات، مبحث رویت، آزادی اراده و گزینش، استطاعت پیش از فعل، لزوم و وجوب ایمان عقلی، حسن و قبح ذاتی، مبحث الم، صدور خیر محض از ذات پروردگار و ناتوانی او در ارتکاب فعل قبیح، موجب شده است تاثیرپذیری دستگاه کلامی معتزله از انگاره های زرتشتی، امری ممکن و حتی متحقق دانسته شود. سرانجام نتیجه گرفته شد ایرانیان با توجه به پیشینه یزدان شناسی رسوخ کرده در ذهن و زبانشان، خوانشی عقل مدارنه و عدل مدارانه از اسلام به دست آوردند، مکتب معتزله محصول این خوانش بود.

آمار یکساله:  

بازدید 115

دانلود 54 استناد 0 مرجع 0
گارگاه ها آموزشی
نویسندگان: 

قاسم پورراوندی محسن

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1388
  • دوره: 

    6
  • شماره: 

    1 (پیاپی 11)
  • صفحات: 

    85-103
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    991
  • دانلود: 

    87
چکیده: 

تفسیر تبیان یکی از تفاسیر شیعی در قرن پنجم هجری است که با رویکرد کلامی به نگارش آمده است. از نشانه های آشکار آن، کوشش شیخ طوسی برای تحکیم مبانی نظری شیعه در این تفسیر است. تقدم نسبی دانش کلام بر سایر علوم در عصر شیخ طوسی و منازعات کلامی، همچنین مرجعیت و احاطه علمی شخصیت هایی نظیر شیخ مفید، سید مرتضی و خود شیخ در این رشته، در سمت و سو دادن به این تفسیر بی تاثیر نبوده است. طرح دیدگاه های نسبتا فراگیر معتزلیانی همانند ابوعلی جبایی، علی بن عیسی رمانی، ابوالقاسم بلخی (یاکعبی) و محمد بن بحر اصفهانی در همین جهت، قابل ارزیابی است. شیخ طوسی هم به لحاظ روش عقل گرایانه محمد بن بحر اصفهانی و علی بن عیسی رمانی و هم به دلیل برخی مبانی مشترک اعتقادی با معتزلیان تفسیر آنان را پسندیده، برخی از آرایشان را تلقی به قبول کرده و البته در موارد درخور توجهی نیز دیدگاه های آنان را مورد مناقشه قرار داده و مردود دانسته است.

آمار یکساله:  

بازدید 991

دانلود 87 استناد 0 مرجع 0
نشریه: 

آینه معرفت

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1393
  • دوره: 

    14
  • شماره: 

    41
  • صفحات: 

    83-108
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    64
  • دانلود: 

    43
چکیده: 

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

آمار یکساله:  

بازدید 64

دانلود 43 استناد 0 مرجع 0
اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1394
  • دوره: 

    7
  • شماره: 

    2
  • صفحات: 

    81-100
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    452
  • دانلود: 

    133
چکیده: 

کنایه، یکی از فنون بلاغی است که بیشتر از مجاز و استعاره کاربرد دارد. به همین منظور بلاغیان در تعریف و تبیین اقسام آن در طول قرن ها-با وجود اختلاف نظرهایی که داشته اند – تلاش های برجسته ای کرده و آثار ماندگاری از خود به جای گذاشته اند. تفسیر کَشّاف، مشهورترین منبع تفسیری بلاغی است که در فهم زیبایی های ادبی و معانی بلند قرآنی، بدان ارجاع داده می شود. نظر به اهمیت زیاد کنایه در تفسیر کشاف، در پژوهش حاضر به مفهوم کنایه در این تفسیر، نوآوری های زمخشری در باب کنایه، اسلوب های وی برای بیان کنایات قرآنی و نحوة تأثیر مذهب زمخشری در بحث کنایه پرداخته می شود. از رهگذر این جستار مشخص می گردد که زمخشری برای نخستین بار بحث مجاز از کنایه، کنایه در مفرد و تفاوت میان کنایه و تعریض را مطرح کرده و از دو اسلوب مستقیم و غیر مستقیم برای بیان کنایات قرآنی، استفاده نموده است. دیگر اینکه مذهب اعتزالی او تأثیر زیادی در بحث کنایه داشته، بدین صورت که برخی از تصاویر کنایی قرآن که در تعارض با اصول معتزله بوده، حمل بر مجاز، تمثیل و تصویر کرده است.

آمار یکساله:  

بازدید 452

دانلود 133 استناد 0 مرجع 0
strs
نویسندگان: 

کهندانی تفرشی مهناز

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1396
  • دوره: 

    21
  • شماره: 

    58
  • صفحات: 

    41-59
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    88
  • دانلود: 

    71
چکیده: 

چکیده فارسی:یکی از موضوعات مهم در اندیشه اسلامی بحث غرض داشتن حق تعالی است. آیا حق تعالی در افعال خود غرض و غایتی را دنبال می کند یا آن که خدا منزه از غرض و هدف است. هر یک از نحله های فکری بنا بر خداشناسی خود موضع متفاوتی در این باره داشته اند. معتزله بر غایت داشتن خداوند و اشاعره بر پیراسته بودن ساحت حق از آن، تاکید کرده اند. ابن سینا متناسب با نوع خداشناسی فلسفی خود، فراتر از نگاه ظاهری متکلمان، هم نظر با معتزلیان، نبود غرض را مساوی با عبث بودن فعل دانسته و در عین حال، هم نظر با اشاعره، داشتن غرض را مخالف توحید الهی می داند. از دید ابن سینا علم عنایی حق، علت تامه پدیدآمدن موجودات است و علم ذاتی حق به ذات خود، مبدا فیضان عالم وجود است. علم عنایی واجب به موجودات و علم او به این که واجب است موجودات چگونه باشند تا بر نیکوترین نظام موجود شوند، موجب پدید آمدن نظام عالم است. بر این اساس غرض نداشتن افعال الهی به دید ابن سینا، نه مطابق با نظر اشاعره است و نه پذیرفتن غایت از سوی او، همانند نظر متکلمان عدلیه است، بلکه وی طرحی نو در می اندازد و هر دو نظر را بر اساس مبانی فکری خویش اصلاح می کند. چکیده عربی:إحدی القضایا الهامّة فی الفکر الإسلامی، قضیة اعتبار الغرض لفعل الله تعالی؛ هل یرمی الله تعالی إلی غرض فی أفعاله، أو یتنزّه ذاته عنه؟ تتمیز کلٌّ من المناهج الفکریة بموقفها تجاه هذه القضیة وفقاً لمعرفتها بالله تعالی؛ حیث أکّدت المعتزلة أنّ الله ذو غایة، ونزّه الأشاعرة ذاته عنها. أمّا رؤیة ابن‏ سینا المنبعثة عن معرفته الفلسفیة بالله تعالی، ففاقت رؤیة المتکلمّین العابرة؛ فاتّفق المعتزلة علی اعتبار فعل الله عبثاً إذا خلا عن الغرض، کما قال بقول الأشاعرة فی اعتبار الغرض لفعل الله معارضاً للتوحید الإلهی، یری ابن‏ سینا علم الله العنائی العلّةَ التامّة لحدوث الکائنات، وعلمَ الله الذاتی بذاته منشأ الفیض لعالم الکون؛ حیث یستلزم علم الواجب العنائی بالکائنات، وعلمه بکیفیة الخلق علی أحسن تقویم، حدوث نظام الکون. وعلی هذا الأساس فإنّ رؤیة ابن‏سینا فی خلوّ فعل الله عن الغرض لا تطابق رؤیة الأشاعرة، کما لا تؤکّد رؤیتُه فی قبوله اتصاف فعل الله بالغایة رؤی المتکلمّین العدلیین، بل یتوسّط بینهما، بحیث یعدّل کلٌّ منهما وفقاً لمبادئه الفکریة.

آمار یکساله:  

بازدید 88

دانلود 71 استناد 0 مرجع 0
نشریه: 

نقد و نظر

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    2017
  • دوره: 

  • شماره: 

  • صفحات: 

    0-0
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    165
  • دانلود: 

    20
چکیده: 

ابوسهل و ابو محمد نوبختی از برجسته ترین متکلمان مدرسه بغداد نقش بسزایی در تاریخ کلام امامیه دارند. آنان از سویی میراث دار مدرسه کلامی کوفه و از سوی دیگر زمینه ساز مدرسه کلامی بغداد (شیخ مفید و شاگردانش) می باشند. در عین حال، آراء کلامی نوبختیان تفاوت هایی با دو مدرسه کلامی پیش گفته دارد. از آن جا که تقریبا هیچ یک از آثار این دو متکلم امامی به دست ما نرسیده، در این نوشتار با بررسی گزارش های بر جای مانده از آراء و آثار نوبختیان، دیدگاه های کلامی آنان در موضوعات مختلف کلامی بازیابی گردیده و اندیشه های آنان به خصوص در مواردی که با آراء متکلمان پیشین یا پسین امامیه متفاوت می باشد تبیین گردیده است. اندیشه های نوبختیان گاه هم سو با آراء مدرسه کوفه بوده است و گاه سرآغازی بر آراء کلامی مدرسه بغداد می باشد که ناشی از رویگردانی از دیدگاه کلامی منسوب به متکلمان کوفی یا تفسیر و تبیینی متفاوت از باور های کلامی پیشینیان می باشد.

آمار یکساله:  

بازدید 165

دانلود 20 استناد 0 مرجع 0
نویسندگان: 

MASOODI JAHANGIR | ALESEYYEDAN ZAHRA

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    2012
  • دوره: 

    -
  • شماره: 

    44
  • صفحات: 

    107-130
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    10673
  • دانلود: 

    9195
چکیده: 

In Islamic ethics, Muslim thinkers have been divided into two groups concerning the problem of goodness and badness, Asha’ira and Mu’tazila. Can we have a new compound theory which gathers some elements from each of these two groups? We will show that it is possible. This is exactly what happened in ethical Islamic theories, especially Shi’i theories. Theories of Muhammad Taqi Mesbah and Abdulkarim Surush are two samples of these compound theories. Mesbah Yazdi agrees with Mu’tazila that the universal principles of ethics are rational, but nevertheless agrees with Asha’ra that in assigning and determining applications of these principles we need to return to Shari’a.On the contrary, Surush agrees with Asha’ra that moral values are derived from Shari’a and God’s will and commands, nevertheless he agrees with Motazila that to prove these we should return to reason.The above mentioned theories defend a compound way in the important problem of the “relation between religion and ethics”. They hold that ethics is neither completely dependent on religion and nor completely independent of it.

آمار یکساله:  

بازدید 10673

دانلود 9195 استناد 0 مرجع 0
نویسندگان: 

محمودپور لقمان

اطلاعات دوره: 
  • سال: 

    1396
  • دوره: 

    13
  • شماره: 

    49
  • صفحات: 

    203-233
تعامل: 
  • استنادات: 

    0
  • بازدید: 

    631
  • دانلود: 

    54
چکیده: 

«علت و معلول» و «اسباب و مسببات» از مباحث اعتقادی و کلامی صوفیه است. استنباط کلی از موضوع تاکنون این بوده که صوفیه علیت را انکار می کنند و تنها حق تعالی را موثر و فاعل حقیقی می دانند. هدف این مقاله بررسی این موضوع و تبیین چگونگی اعتقاد صوفیه به آن است. این موضوع در متون مختلف صوفیه اعم از فارسی و عربی، نثر و نظم و نیز در کتب کلامی مرتبط با موضوع مورد مطالعه قرار گرفته و آنچه که مورد اعتقاد عموم صوفیه بوده از آن ها استخراج و استنباط شده است. نتیجه آنکه در اعتقاد صوفیه «علت و معلول» چیزی است غیر از «اسباب و مسببات». کل جهان و پدیده های آن معلول یک علت است و آن «فعل خداوند» است که بی علت است و غیر از این علت و معلولی در جهان وجود ندارد. آنچه در این جهان وجود دارد و اصطلاحا «علت و معلول» نامیده می شود صوفیه آن را «اسباب و مسببات» و در اصطلاح خود «عالم حکمت» نامیده و به آن معتقد بوده اند و علت و معلول به این معنی را انکار نکرده اند. در اعتقاد صوفیه اسباب و مسببات بر اساس سنت های الهی عمل می کنند. آن ها می گویند خداوند قادر است بدون اسباب هم مسببات را پدید بیاورد که به آن «عالم قدرت» گفته اند.

آمار یکساله:  

بازدید 631

دانلود 54 استناد 0 مرجع 0
litScript