0

پس از پایان جنگ جهانی دوم و در پی نیاز به بازسازی شهرهای ویران شده، الگوی برنامه ریزی جامع به خاطر توجه صرفاً کالبدی، انعطاف ناپذیری و انطباق ناپذیری در برابر تغییرات سریع سکونتگاه های شهری مورد نقد قرار گرفت. به دنبال این انتقادها، برنامه ریزی جامع-ساده جای خود را به رهیافت جامع-عقلایی داد که این رهیافت به واسطه عقلانی بودن، مقدمات ظهور نگرش راهبردی را فراهم کرد. در نظام برنامه ریزی ایران که به تدوین برنامه ریزی جامع می پرداختند، عدم تحقق پذیری این نوع برنامه ها با وجود صرف هزینه و زمان زیاد، بر برنامه ریزان آشکار و در همین راستا برنامه ریزی راهبردی-ساختاری مطرح و حمایت شد. این طرح موضوع منجر به حرکت به سوی تهیه طرح های توسعه شهری با رویکرد ساختاری راهبردی برای کلانشهرها از جمله تهران شد که با عدم تعریف قانونی و نهادی این رویکرد در محیط مورد برنامه ریزی-تهران-تهیه چنین طرحی با کاستی ها و تداخلاتی در طول فرآیند برنامه ریزی روبرو شد که تحقق پذیری و دستیابی به اهداف طرح را تحت تأثیر قرار داد. هدف از این مقاله شناسایی کاستی ها و مغایرت های نهادی طرح راهبردی-ساختاری شهر تهران با اصول و ارزش های الگوواره راهبردی است تا از این طریق تحقق پذیری آن افزایش یابد. این پژوهش که از حیث هدف جز پژوهش های کاربردی محسوب می شود به منظور دستیابی به اهداف مذکور، با بهره گیری از رهیافت نهادی به مقایسه تطبیقی طرح راهبردی ساختاری شهر تهران با اصول و مفاهیم الگوواره راهبردی می پردازد تا از این طریق مقدمات اصلاح و اجرایی شدن طرح آغاز شود. برای رسیدن به این هدف، نخست به تعیین مؤلفه هایی جهت مقایسه طرح با الگوواره راهبردی اقدام شده که این مؤلفه ها الزاماتی هستند که می تواند زمینه کارآمدی نهادهای برنامه ریزی را فراهم کند. سپس با مقایسه تطبیقی و برهم نهادن این مؤلفه ها و الزامات، کاستی ها و عدم تطابق برنامه ریزی راهبردی ساختاری تهران با اصول کلی برنامه ریزی راهبردی تعیین می شود. بر مبنای دستاوردهای این مقاله، باوجود ادعای نهادباوری و توجه به اهمیت نهاد در تمامی مراحل تهیه، طرح یاد شده فاقد هرگونه اقدام برای تقویت این رهیافت بوده و از این منظر در دو حوزه الزامات کمی و کیفی نیازمند تجدیدنظر است تا با تحقق هرکدام، تطابق بیشتر طرح با الگوی راهبردی تحقق یابد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

برای این که یک کشور یا هر سازمانی بتواند با شرایط محیطی که بسرعت متحول شده و تغییر پیدا می کند، با شیوه های عقلایی و مناسب برخورد کرده و ضمن حل و فصل مسائل مهم و عمده داخلی، در صحنه بین المللی با حضور فعال به حیات خود ادامه دهد، باید به طرحریزی استراتژیک پرداخته و برای هر مسأله استراتژیک، استراتژیهای مناسبی را برگزیند.استراتژی ملّی هر کشور به طور اصولی طیف وسیعی از استراتژیهای مختلف آن کشور را در زمینه های مختلف از جمله: آموزش، تحقیقات، علم، تکنولوژی، صنعت و غیره در برمی گیرد. استراتژی ملی، جهتگیریهای کشور را در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، دفاعی، امنیتی و غیره نشان می دهد. تدوین استراتژی در سطح ملّی به اطلاعات جامع، گروه طرحریزی متشکل از متخصصان هر رشته، خواست مسئوولان تراز اول کشور، همکاری مدیریتهای کلان و بسیج ملی برای اجرای موفقیت آمیز آن نیاز دارد. این مقاله سعی دارد اهمیت زیست _ فنّاوری و ضرورت تدوین یک استراتژی ملی برای این فنّاوری و لزوم همکاری ملی برای رسیدن به اهداف آن را تبیین نماید.

توریسم به طور عام و توریسم ورزشی به طور خاص با دارا بودن ویژگی صنعت پاک، یکی از منابع درآمدزایی برخی از کشورها قلمداد می گردد. بدیهی است که به منظور بهره برداری از این حوزه از صنعت ورزش، مدیران و دست اندرکاران نیازمند برنامه ریزی دقیقی در سطح استراتژیک و عملیاتی هستند، موضوعی که در استان مازندران به ندرت به آن پرداخته شده است. هدف از تحقیق حاضر، شناسایی و الویت بندی نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدات و به دنبال آن تحلیل استراتژی SWOT برای برنامه ریزی استراتژیک صنعت توریسم ورزشی استان مازندران می باشد. بدین منظور 89 نفر از مدیران ارشد اجرایی ورزش استان، مدیران، راهنمایان و افراد مطلع امور گردشگری، کارشناسان ورزشی و نیز خبرگان مدیریت ورزشی که به صورت غیر تصادفی به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شده بودند، پرسشنامه تنظیمی مرتبط با موضوع تحقیق را به طور داوطلبانه تکمیل نمودند. نتایج حاصل از آزمون دوجمله ای نشان داد که متغیرهای شناسایی شده وابسته به عامل های نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدات به ترتیب 13، 29، 20 و 23 مورد بوده اند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون فریدمن نشان داد که شرایط مساعد آب و هوایی و سیستم حمل و نقل به ترتیب به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین نقطه قوت و عدم برگزاری مسابقات و تورنمنت های بین المللی ورزشی با کیفیت مطلوب در استان و امنیت گردشگران ورزشی به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین نقطه ضعف محسوب می شوند. مساعد بودن زمینه برگزاری جشنواره های ورزشی بومی - محلی در استان و بالا بودن قدرت ریسک پذیری جهت ورود به این صنعت در استان به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین فرصت ها تلقی شده و در مقابل، عدم اعمال نظارت موثر بر روند توسعه صنعت توریسم ورزشی در استان و عدم تدوین برنامه ریزی جامع جهت طراحی، ساخت و نگهداری اماکن و فضاهای ورزشی در استان به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین تهدیدات محسوب می شوند. نتیجه کلی تحقیق نشان داد که با شناسایی حوزه های چهارگانه توریسم ورزشی، می توان با تدوین استراتژی های مطلوب به توسعه این رشته در استان کمک نمود. برخی از این استراتژی ها عبارتند از: بهره گیری از توانمندی های نیروی انسانی بومی، برقراری ارتباط مستمر با شهرها و کشورهای همسایه جهت انجام رویدادها، مسابقات و ...، توسعه و رونق ورزش های آبی جهت ورزش قهرمانی و همگانی، ایجاد رویه های مناسب جهت پرهیز از اشاعه تهاجم و تقابل فرهنگی، ایجاد نگرش های اقتصادی مبتنی بر آینده دور جهت ثبات و رونق بازار، توجه به لزوم رقابت با رقبای منطقه ای و بین المللی با تدوین برنامه های دوربرد، توریسم به طور عام و توریسم ورزشی به طور خاص با دارا بودن ویژگی صنعت پاک، یکی از منابع درآمدزایی برخی از کشورها قلمداد می گردد. بدیهی است که به منظور بهره برداری از این حوزه از صنعت ورزش، مدیران و دست اندرکاران نیازمند برنامه ریزی دقیقی در سطح استراتژیک و عملیاتی هستند، موضوعی که در استان مازندران به ندرت به آن پرداخته شده است. هدف از تحقیق حاضر، شناسایی و اولویت بندی نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدات و به دنبال آن تحلیل استراتژی SWOT برای برنامه ریزی استراتژیک صنعت توریسم ورزشی استان مازندران می باشد. بدین منظور 89 نفر از مدیران ارشد اجرایی ورزش استان، مدیران، راهنمایان و افراد مطلع امور گردشگری، کارشناسان ورزشی و نیز خبرگان مدیریت ورزشی که به صورت غیر تصادفی به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شده بودند، پرسشنامه تنظیمی مرتبط با موضوع تحقیق را به طور داوطلبانه تکمیل نمودند. نتایج حاصل از آزمون دوجمله ای نشان داد که متغیرهای شناسایی شده وابسته به عامل های نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدات به ترتیب 13، 29، 20 و 23 مورد بوده اند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون فریدمن نشان داد که شرایط مساعد آب و هوایی و سیستم حمل و نقل به ترتیب به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین نقطه قوت و عدم برگزاری مسابقات و تورنمنت های بین المللی ورزشی با کیفیت مطلوب در استان و امنیت گردشگران ورزشی به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین نقطه ضعف محسوب می شوند. مساعد بودن زمینه برگزاری جشنواره های ورزشی بومی - محلی در استان و بالا بودن قدرت ریسک پذیری جهت ورود به این صنعت در استان به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین فرصت ها تلقی شده و در مقابل، عدم اعمال نظارت موثر بر روند توسعه صنعت توریسم ورزشی در استان و عدم تدوین برنامه ریزی جامع جهت طراحی، ساخت و نگهداری اماکن و فضاهای ورزشی در استان به عنوان با اهمیت ترین و کم اهمیت ترین تهدیدات محسوب می شوند. نتیجه کلی تحقیق نشان داد که با شناسایی حوزه های چهارگانه توریسم ورزشی، می توان با تدوین استراتژی های مطلوب به توسعه این رشته در استان کمک نمود. برخی از این استراتژی ها عبارتند از: بهره گیری از توانمندی های نیروی انسانی بومی، برقراری ارتباط مستمر با شهرها و کشورهای همسایه جهت انجام رویدادها، مسابقات و ...، توسعه و رونق ورزش های آبی جهت ورزش قهرمانی و همگانی، ایجاد رویه های مناسب جهت پرهیز از اشاعه تهاجم و تقابل فرهنگی، ایجاد نگرش های اقتصادی مبتنی بر آینده دور جهت ثبات و رونق بازار، توجه به لزوم رقابت با رقبای منطقه ای و بین المللی با تدوین برنامه های دوربرد، تدوین چشم انداز حمایت رسانه ها از توریسم ورزشی، تامین اعتبار از محل های درآمدی جهت توسعه این صنعت، ترغیب بخش خصوصی به سرمایه گذاری در این بخش و عدم رویارویی دولت با آن از طریق طرح های توسعه، تلاش در جهت ایجاد هماهنگی بین نهادهای مختلف دست اندر کار، شفاف سازی مزایای وجود سیاست های کلان همراستا جهت توسعه این بخش و ارائه درخواست از وکلای مردم در مجلس جهت تدوین سیاست های حقوقی مشخص و محکم.

شهر گردشگری سرعین دارای پتانسیل های بالای گردشگری است، ولی هنوز آنچنان که باید، نتوانسته منجر به توسعه صنعت گردشگری شود. از این رو، هدف اصلی این تحقیق، ارائه برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری شهر سرعین می باشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی بوده و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی می باشد. جامعه ی آماری این تحقیق را کارشناسان امر گردشگری تشکیل می دهند که به روش گلوله برفی تعداد 30 نفر به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شده و از طریق پرسشنامه داده های مورد نیاز از آنها به دست آمده و با استفاده از مدل مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داده که عوامل آب های درمانی و آب و هوای مناسب به لحاظ باارزش بودن، تقلیدناپذیری و تناسب سازمانی، مهمترین عوامل توسعه گردشگری سرعین هستند که لازم است به آنها توجه ویژه ای داشت. همچنین عامل نوسان ارز و عدم توجه جدی دولت به صنعت گردشگری به همراه تورم و افزایش هزینه ها و تحریم های بین المللی، بیشترین تناسب با اهداف توسعه گردشگری سرعین را دارند که توجه بیشتر به آنها ضروری می-باشد. مهمترین پتانسیل های شهر سرعین عوامل طبیعی و خدادادی است و هرچند که نسبت به رقبای پیرامون خود از وضعیت گردشگری بهتری برخوردار است اما جای توسعه برای آن بسیار بالاست و نیاز است تا برخی از محدودیت ها و تهدیدهای محلی، ملی و بین المللی کنترل شده و برای از بین بردن اثرات منفی ناشی از آنها برنامه ریزی هایی صورت پذیرد.

شناخت هوشمندانه آینده و همراهی با تحولات شتابان جامعه دو پایه اصلی شکل دهنده فرایندهای برنامه ریزی محسوب می شود. بررسی مطالعات صورت گرفته نشان می دهد دو نوع موضع انتقادی در مقابل فرایندهای عرفی و سنتی برنامه ریزی راهبردی وجود دارد: یکی نگرش های مبتنی بر رد فرایندهای شناسایی و تحلیل محیط و دیگر روش های مبتنی بر اصلاح و ارتقای کارایی. نگارندگان این مقاله معتقدند کاربست تحلیل کارکردی در بستری از سناریونگاری می تواند نوید بخش چارچوبی نوین از فرایندهای برنامه ریزی راهبردی باشد. از نظر روش شناختی، این تحقیق در زمره تحقیقات توسعه ای است؛ زیرا سعی در بهبود روش ها و فرایندهای موجود در برنامه ریزی راهبردی دارد. در نهایت چارچوبی جهت تحلیل محیط و ارائه راهبردها با تاکید بر وجوه کارکردی سیستم ارائه می شود. روش پیشنهادی از یک سو با حذف خوش بینی ها و روابط خطی و میانبرهای روش SWOT در تعیین راهبردها و از سویی دیگر با شناسایی تدقیق عوامل موثر و همچنین در نظر گرفتن سناریوها، آزمون پابرجایی راهبردها و عوامل انحطاط و نیز پویایی های سیستم اقدام می نماید. این روش دقیق تر، آینده محور و پویا و انعطاف پذیر است. معیار دسته بندی عوامل، شدت اثرگذاری آنها بر سیستم است نه بیرونی و درونی بودن آنها. هدف محوری از دیگر وجوه تمایز روش پیشنهادی است.

ایران چهارمین تولید کننده سنگ خام در دنیا است که نزدیک به 9 درصد تولید جهانی را در اختیار دارد. به طور میانگین سالانه نزدیک به 14 میلیون تن سنگ تزئینی خام از معادن استخراج می شود. در حال حاضر این صنعت با مشکلات زیادی در بخشهای تکنولوژی و روشهای استخراج، مدیریت، تامین سرمایه و بازاریابی مواجه است. تدوین استراتژی و سیاست گذاری های صحیح می تواند نقش مهمی در حل مشکلات و توسعه صنعت سنگ داشته باشد. در این تحقیق با استفاده از روش SWOT نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت ها و تهدیدها صنعت سنگ استان لرستان مورد بررسی قرار گرفته و استراتژیهای مناسب تدوین شده است. بدین منظور ابتدا 50 عامل اثرگذار شامل قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدها شناسایی و 24 استراتژی مهم و کلیدی بر اساس نظرات 11 گروه از خبرگان مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان داد موقعیت استراتژیک صنعت سنگ لرستان در حالت WT از حالت های چهارگانه SWOT قرار دارد. این وضعیت بیان گر مناسب بودن استراتژی های تدافعی برای صنعت سنگ لرستان است.

مقاله حاضر، به بررسی نقش برنامه ریزی درسی مدرسه – محور در تمرکززدایی از نظام برنامه ریزی درسی می پردازد. تمرکززدایی از نظام برنامه ریزی درسی، از مهمترین مسایل تعلیم و تربیت در عصر حاضر است که در نظام تعلیم و تربیت ایران نیز در این زمینه دیدگاه های متفاوتی وجود دارد. عده ای، نظام برنامه ریزی درسی متمرکز را پاسخگوی نیازهای در حال تغییر نمی دانند و به کاستی ها و ناکامی های آن اشاره می کنند و گروهی دیگر، از نظام برنامه ریزی درسی متمرکز در تدوین برنامه های درسی حمایت می کنند. ایده برنامه ریزی درسی مدرسه - محور بر این پایه استوار است، که بهترین مکان برای طراحی برنامه درسی آن جایی است، که معلم و شاگرد در تعامل با یکدیگر هستند. برخلاف برنامه درسی مرسوم و متمرکز، که معلم را مجری صرف برنامه درسی قلمداد می کنند، معلم در این گونه برنامه درسی، نقش بارزتری نسبت به برنامه های درسی سنتی دارد. همچنین، دانش آموزان احساس می کنند که یادگیری با نیازهای آنان بیشتر مرتبط است و برنامه درسی انعطاف پذیر بوده و به سادگی موضوع های نوظهور را که با برنامه درسی ارتباط نزدیک دارند، تلفیق می کند. طراحی برنامه درسی مدرسه - محور، از عواملی؛ مانند هدف های ملی تعلیم و تربیت، یادگیرنده، منابع در دسترس، فرهنگ مردم اطراف مدرسه، محیط مدرسه، راهبردها و نظام ارزشیابی و درجه اختیارات تصمیم گیری مدارس درباره برنامه درسی متاثر می شود.