چکیده این پژوهش، با هدف فهم تجربه های زیسته دانشجویان دکترا در پیوند با توانمندسازی آن ها در فرایند راهنمایی رساله انجام شده است. نوع پژوهش، کیفی و روش پژوهش، پدیدارشناسی توصیفی هوسرل بود. مصاحبه شوندگان، ده تن از دانشجویان دکتری بودند که با روش گلوله برفی انتخاب و با استفاده از ابزار مصاحبه باز پاسخ استاندارد، با آن ها مصاحبه شد. قابلیت اعتماد یافته-ها (باورپذیری، انتقال پذیری، تایید پذیری و قابلیت وابستگی) از طریق بررسی توسط اعضاء، توصیف فربه و ممیزی بیرونی احراز شد. نتایج پژوهش، بیانگر فرازوفرود وضعیت توانمندسازی در فرایند راهنمایی است. ازجمله عوامل افزایش دهنده توانمندی؛ گزینش راهنما، درک همدلانه، نقش های سیال، بازخورد اثربخش و قابلیت های دانشجو است. از جمله عوامل کاهنده توانمندی؛ مسیولیت پذیری حداقلی، عدم تخصص و سوء بازخورد راهنما است که دانشجو را به مسیرهای غیرمتعارف سوق می-دهد.

مطابق تفسیر مارکس در رساله ی دکتری اش، در دستگاه دموکریتی، اتم ها در خلأ طبقِ ضرورتی کور حرکت می کنند. اطلاق لفظ تصادفی به نظام دموکریتی دلالت بر حرکتِ پیش بینی ناپذیر یا بدونِ علتِ اتم ها ندارد؛ بلکه حاکی از عدم وجود طرح و نقشه ی پیشین یا غایتی مشخص در خلقِ جهان هاست. گویی که اتم ها به سمت و سویی می روند که انتهای مسیر آن، خلقِ عوالم است. اپیکور برخلاف دموکریتْ قائل به وجود ضرورتی تخطی ناپذیر در حرکات اتم ها نیست و انحراف اتم از خطِ مستقیم را به عنوان سنخی حرکت تصادفی وارد نظام اتمیستی اش می کند. با انحراف به مثابه حرکتی تصادفی است که اساساً خلق جهان ها آغاز می شود. پس پایه ی خلقِ جهان ها، تصادف {یا بخت} است. اپیکور هم قائل به حرکتِ تصادفی اتم هاست، هم در روند خلق جهان ها هیچ طرح و نقشه ی پیشینی ای را مفروض نمی گیرد. تصادف اپیکوری، هم حاکی از نفیِ غایت است و هم حاکی از حرکاتِ تصادفی اتم ها در انحراف از خطِ مستقیم.

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت رساله های دکتری، ارزیابی علمی این رساله ها به منظور بررسی نقاط قوّت و ضعف آن ها بسیار مهم است؛ ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند رساله های دکتری رشتۀ مدیریت پیشگیری از جرم انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی و به صورت مرور نظام مند است. جامعۀ آماری شامل تمام رساله های دفاع شده در رشتۀ مدیریت پیشگیری از جرم از سال 1395 تا 1401 به تعداد 22 رساله می باشد. حجم نمونه، تمام­شمار است. جمع آوری داده ها به روش اسنادی بود و داده­ها با استفاده از نرم افزار اکسل مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته ها: عوامل اجتماعی و سازمانی بیشترین سهم را در انتخاب موضوع و یافته ها دارد و ارائه الگو نیز بیشترین فراوانی در عناوین رساله ها داشته است. در سال 1400 بیشترین دفاع با تعداد 6 رساله انجام شده است. مهم ترین محدودیت دانشجویان، همکاری نکردن برخی از یگان ها در ارائه آمار بوده است. از مجموع 14 استاد راهنما، تعداد 12 نفر درون سازمانی و 2 نفر برون سازمانی بوده اند. از مجموع 45 نفر دانشجوی پذیرش شده فقط تعداد 22 نفر موفق به دفاع از رساله خود شده اند. نتیجه گیری: درصد قابل توجهی از دانشجویان موفق به دفاع از رساله نشده اند که نیاز به آسیب شناسی دارد. تخصص استادان راهنما با موضوعات رساله ها همسو می باشند. ارائه الگو در رساله ها، بیشتر از سایر موارد برای دانشجویان و شورای رساله مورد تأکید بوده که به منظور با کیفیّت تر شدن رساله ها بهتر است فقط به ارائه الگو نپردازند. پیشگیری اجتماعی بیشتر از سایر پیشگیری ها موردتوجه دانشجویان بوده است. برای عملیاتی­ کردن نتایج، فقط به ارسال کاربست اکتفا شده است.

یکی از اهداف اصلی پژوهش های دانشگاهی، پاسخ به نیازهای علمی جامعه است. در وهله نخست، آنچه موجب اعتماد و ایجاد ارزش به منظور بهره مندی از این پژوهش ها توسط ذی نفعان می شود، کیفیت علمی آنهاست. درصد قابل توجهی از پژوهش های انجام شده در دانشگاه ها، رساله های دوره دکتری هستند که با صرف زمان و بودجه قابل توجه توسط دانشجویان این دوره انجام می شوند.پژوهش کیفی حاضر با هدف کشف و شناسایی چالش های «کیفیت علمی رساله های دوره دکتری»در دانشگاه های ایران بر اساس دیدگاه و تجربیات استاد و دانشجو، به عنوان دو مولفه اصلی در انجام پژوهش های دوره دکتری با استفاده از روش پدیدارشناسی انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه جمع آوری و بر اساس مفهوم نظری «زنجیره ارزش» مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های این پژوهش نشان می دهد چالش کیفیت در رساله های دکتری، دارای ابعاد چندگانه و چندلایه در هم پیچیده ای از عوامل (دانشجو، استاد، مدیران و سیاست گذاران)، ساختار سازمانی، رویه ها، قوانین و عوامل محیطی دیگر است. افزون بر این، جریان قدرتمند و شتابان دیگری، همزمان در لابه لای این لایه ها شکل گرفته که هم متاثر از آنها و هم تاثیرگذار بر آنهاست. مواردی از رفتارهای غیردانشگاهی که ضمن خدشه دار کردن هویت علمی دانشگاه ها تبدیل به چالشی عمده برای کیفیت رساله های دکتری در ایران شده است.

مقدمه مهمترین رویداد در دوره دکتری، تکمیل و دفاع از رساله می باشدکه به فراگیری و ارتقاء مهارتهای لازم برای انجام پژوهش و بهبود عملکرد در حوزه رشته مدنظر می انجامد. ارزیابی برنامه دفاع رساله دکتری، به شناخت قوتها و ضعف های این فرایند کمک می کند. لذا این مطالعه تطبیقی به بررسی فرایند دفاع رساله در ایران و دانشگاه های برترآمریکا پرداخته است. روش کار مطالعه حاضر از نوع توصیفی-تطبیقی است که در سال 2021 و 2022 انجام شد. پس از دریافت برنامه دفاع رساله دکتری ایران و دانشگاه های آمریکا از سایتهای معتبر مرتبط، مقایسه با استفاده از الگوی بردی انجام شد. یافته ها در دانشگاه های علوم پزشکی هر دو کشور زمانبندی مشخصی برای انجام مراحل دفاع شفاهی، کتبی و انتشار مقاله از رساله وجود دارد. در ایران قبل از دفاع از رساله الزام به چاپ مقاله هست، درآمریکا مقاله آماده جهت ارسال و چاپ باشدکفایت می کند. رساله دکترای پرستاری در دانشگاه های علوم پزشکی ایران وآمریکا اغلب از نوع تحقیق کیفی و تعدادکمی هم تحقیقات ترکیبی است. نتیجه گیری در ایران تعداد واحد اختصاص یافته به رساله، تقریبا نصف واحدهای آموزشی است والزام به چاپ مقالات قبل از دفاع رساله منجر به طولانی تر شدن دوره دکتری شده است. با توجه به فلسفه اصلی آموزش این دوره مبنی بر پرورش اساتید، محققین و رهبران حرفه پرستاری و رفع مشکلات بالین، کم توجهی به امر آموزش و سوق دادن دانشجویان دکتری صرفا به سمت و سوی حیطه های پژوهشی با اهداف اساسی این مقطع متناقض می باشد.

هدف: پرداختن به مسائل محلی و منطقه ای و انجام تحقیقات متناسب با این مسائل از مهمترین اصول برای پیشرفت و توسعه در یک کشور محسوب می شود. بنابراین هدف پژوهش حاضر، تحلیل مسائل و چالش های محلی و منطقه ای در بروندادهای پژوهشی نهاد علم در ایران است.روش پژوهش: پژوهش حاضر پژوهشی کاربردی با رویکرد کمی – کیفی است که با استفاده از تکنیک های علم سنجی و تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه پژوهش شامل رساله های دکتری و طرح های پژوهشی دانشگاه های شیراز، یزد و ایلام است. داده ها از طریق مرور رساله های دکتری و طرح های پژوهشی سه دانشگاه مذکور در بازه سال های 1390-1400 و گردآوری اطلاعات مرتبط در نرم افزار اکسل و روارماتریس و تجزیه و تحلیل آنها با کمک آمار توصیفی انجام شد. همچنین جهت ترسیم نقشه های علمی از نرم افزار یو.سی.آی.نت، پاژک و وی. اُ .اس ویور استفاده شد.یافته ها: از نظر نگارش پایان نامه دانشگاه شیراز با 38، دانشگاه یزد با 28 و دانشگاه ایلام با 6 پایان نامه در زمینه مسئولیت پذیری اجتماعی فعالیت داشتند. اما از نظر انجام طرح تحقیقاتی دانشگاه ایلام در جایگاه بالاتری بود. گره خشکسالی در نقشه موضوعی سه استان بیشترین فراوانی را داشت. تحلیل خوشه های موضوعی نیز نشان داد ساختار فکری دانش در زمینه مورد بررسی در دانشگاه شیراز در چهار خوشه، دانشگاه یزد 6 خوشه و دانشگاه ایلام به دلیل تعداد کم رساله واژه های تشکیل دهنده بازتاب اصلی از هم رخدادی واژگان حوزه مورد پژوهش نیست.نتیجه گیری میزان طرح های تحقیقاتی و رساله های دکتری اجرا شده در مورد مسائل محلی و منطقه ای در سه دانشگاه مورد مطالعه کم است؛ اما روند رو به رشدی را در طی سال های بررسی نشان می دهد. اما براساس چالش های ذکر شده در اسناد بالادستی مشخص شد که دانشگاه ها به دلایل مختلف در پژوهش های خود به مسائل محلی و منطقه ای توجه کمتری داشته اند. بی شک توسعه کشور در ابعاد مختلف در گرو توجه به رفع مسائل و چالش های محلی و منطقه ای است. در واقع توجه به مسائل محلی و منطقه ای یکی از عوامل پویایی اقتصادی، دستیابی به توسعه درون زا و از عوامل شتاب دهنده پیشرفت کشور است، که نیازمند برنامه ریزی صحیح و توجه بیش از پیش در اسناد بالادستی و سیاستگذاری های حوزه آموزش عالی است.

توجه به ایجاد رابطه مناسب میان نظریه و پژوهش یکی از عوامل موجد پیشرفت رشته های علمی و تولید دانش در رشته های مختلف و از جمله علوم اجتماعی و به طور خاص روابط بین الملل است. یکی از حوزه های تولید علم در همه کشورهای جهان رساله های دکتری تخصصی هستند که در آنها تلاش می شود دستاورد علمی درخوری حاصل شود. در نتیجه وجود رابطه مناسب میان چارچوب های نظری و مطالعات تجربی رساله های دکتری از شرایط توفیق در تولید علم محسوب می شود. هدف از این پژوهش به عنوان تحقیقی کاوشی و توصیفی، نیل به تصویری کلی از وضعیت رابطه میان نظریه و پژوهش در رساله های دکتری رشته روابط بین الملل در سه دانشگاه مهم دولتی ارایه کننده برنامه های دکتری در این رشته است. یافته های پژوهش حاکی از وجود مشکلات جدی در فهم و برقراری عملی رابطه میان نظریه و پژوهش است. یافته های پژوهش حاکی از وجود مشکلات جدی در فهم و برقراری عملی رابطه میان نظریه و پژوهش است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نه پژوهش مستقیما متکی بر گزاره ها و فرضیه های نظریه است و نه در جهت تکمیل نظریه گامی برداشته می شود، نه تعیین شرایط صدق و کذب نظریه ها مدنظر است، نه به محک زدن نظریه یا گزاره های خاصی در آن توجه می شود، و نه توجهی به نظریه پردازی زمینه مند (یعنی نیل به نظریه از طریق مطالعه تجربی) وجود دارد.

پژوهش حاضر با هدف ارایه الگوی مدیریت چالش های رساله نویسی براساس تجارب زیسته دانشجویان دکتری در دانشگاه آزاد اسلامی انجام شد. روش پژوهش کیفی از نوع پدیدارشناسی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان تازه فارغ التحصیل دوره دکتری در رشته های علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی بوده است، که ابتدا به مطالعه ی، حوزه پژوهش شامل کلیه ی منابع مکتوب و دیجیتال، مقالات خارجی مندرج در پایگاه ها اطلاعاتی و سپس مصاحبه با کارشناسان پرداخته شد. مشارکت کنندگان در پژوهش شامل دانشجویان و فارغ التحصیلان دکتری و اساتید و کارشناسان در رشته های علوم انسانی در دانشگاه آزاد اسلامی بودند. روش نمونه گیری در این بخش از پژوهش بر مبنای روش نمونه گیری هدفمند از نوع ملاک محور (دانشجویان و فارغ التحصیلان دوره دکتری) بوده است. ابزار پژوهشی مورد استفاده جهت گردآوری داده ها در این پژوهش، مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق بر روی تعداد 12 نفر از فارغ التحصیلان دوره دکتری بود که در ادامه با بکارگیری روش 7 مرحله ای کلایزی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بدین ترتیب پس از تحلیل تجارب زیسته حوزه پژوهش 210 کد مفهوم اولیه استخراج شد و در ادامه مراحل تحلیل علمی کلایزی به 172 کد مفهوم اولیه تقلیل یافت. در نهایت به سه دسته اصلی چالش های اداری، آموزشی-پژوهشی و دانشجویی استخراج گردیده و باکمک نرم افزار علوم اجتماعی (مکسیدا 18) دسته بندی شدند.

زمینه و هدف: دانستن انتظارات اساتید راهنما می تواند در افزایش کیفیت پایان نامه دانشجویان تحصیلات تکمیلی تاثیرگذار باشد. هدف مطالعه حاضر تبیین انتظارات اساتید دانشگاه علوم پزشکی ایران از دانشجویان دکتری در روند انجام رساله دکتری در قالب یک تحلیل محتوای کیفی می باشد.روش کار: تحقیق با طراحی کیفی بر روی 25 استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران در سال 1393 با استفاده از نمونه گیری مبتنی بر هدف انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های بدون ساختار جمع آوری و به روش تجزیه و تحلیل محتوایی (از نوع Conventional) تحلیل شدند. کلیه مصاحبه ها ضبط و پیاده شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین سن اساتید مشارکت کننده 48.6 سال با انحراف معیار 6.60 بود. پس از تحلیل و کدبندی اطلاعات، 3 مضمون اصلی شامل وظایف دانشجو در فرآیند تحقیق (با 5 زیر طبقه شامل انتخاب موضوع، آماده سازی و ثبت پروپوزال، جمع آوری داده ها، فرآیند پذیرش مقاله، نگارش و دفاع از رساله)، پیش نیازهای لازم برای انجام رساله (با 5 زیر طبقه شامل پذیرش استاد راهنما، پیش نیازهای علمی، انتظارات و توقعات غیر واقع بینانه از استاد، مهارت های شناختی- روانی لازم و توجه به زمان) و ارتباطات (با 2 زیر طبقه شامل نحوه برقراری ارتباط با استاد راهنما و برآورده کردن انتظارات گروه آموزشی) به عنوان انتظارات اساتید از دانشجویان دکتری ظهور یافتند.نتیجه گیری: آگاه سازی دانشجویان دکتری از انتظارات اساتید راهنما در روند انجام رساله می تواند به کاهش توقعات و انتظارات غیر واقع بینانه و در نهایت افزایش کیفیت رساله منجر شود.