مقاله مقاله نشریه

مشخصات مقاله

نشریه: پژوهش های فقهی
سال:1397 | دوره:14 | شماره:3
صفحه شروع:677 | صفحه پایان:706

video

sound

نسخه انگلیسی

بازدید:

256

دانلود:

100

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

مبانی فلسفی اسقاط حق در فقه اسلامی و حقوق غرب

نویسنده

تقی زاده ابراهیم

صفحات

 صفحه شروع 677 | صفحه پایان 706

چکیده

 موضوع اسقاط حق در اغلب رشته های حقوقی مطرح شده است. برای ارزیابی و قضاوت در زمینه ی صحت یا بطلان این عمل حقوقی, معیارهای مختلفی از قبیل خودمختاری, کارایی (فایده) و مصلحت پیشنهاد شده اند. ریشه ی این معیارها را باید در گفتمان «فلسفه ی حق» جست وجو کرد. بنابراین, پرداختن به مبانی فلسفی اسقاط حق یک ضرورت است. در این مقاله با مرور ایده های مطرح شده در خصوص حق در فقه اسلامی از یک سو و نظریات ارائه شده توسط فلاسفه و حقوقدانان غربی از سوی دیگر, معیارهای ارزیابی اسقاط حق, شناسایی و مقایسه خواهند شد. در فقه اسلامی این موضوع در ضمن مباحث مربوط به حق و حکم بررسی شده است. حق در تفکر اسلامی در قالب مصلحت, تحلیل و قضاوت می شود. در میان نظریه پردازان حق در جهان غرب نیز, نظریه های مختلفی ارائه شده که دو نظریه ی اراده و سود, از شهرت و طرفداران بیشتری برخوردار است. بر اساس نظریه ی اراده, تسلط ذی حق بر موضوع حق, اساسی ترین ویژگی یک حق محسوب می شود. نظریه ی سود نیز با تقلیل حق به فایده, سودمندی را اصلی ترین کارویژه برای حق می داند. از نگاه سودگرایان, حق ابزاری در خدمت خیر عمومی است و چنانچه رفاه جامعه به عنوان یک کل اقتضا کند, قربانی کردن حق های شخصی مجاز خواهد بود. لذا در اسقاط حق, اراده ی ذی حق نقش ثانوی دارد. این بررسی نشان داد که آرای برخی فقها, با نظریه ی اراده هماهنگ است؛ ولی نگرش غالب در فقه اسلامی به مصلحت متکی است که مشابهت هایی با نظریه ی سود دارد, اما تفاوت اساسی این دو در این است که مصلحت در تفکر اسلامی جنبه ی درون دینی و در تفکر غربی, جنبه ی انسانی دارد.

استنادها

  • ثبت نشده است.
  • ارجاعات

  • ثبت نشده است.
  • مقالات مرتبط نشریه ای

    مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.
  • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.
  • کارگاه های پیشنهادی