مشخصات مقاله

عنوان: 

آناليز و كنترل مايكوتوكسينها در مواد غذايي در ايران

نوع ارائه: سخنراني
نویسنده: يزدان پناه حسين*
 
 *گروه داروشناسي و سم شناسي، دانشكده داروسازي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، تهران، ايران
 
عنوان همایش: همايش سم شناسي و مسموميت هاي ايران
نوع همایش:  انجمن هاي علمي
حامی: انجمن سم شناسی ایران
زمان:  1383دوره 8
 
 
چکیده: 

مايكوتوكسينها متابوليتهاي ثانويه اي قارچي هستند كه مواد غذايي مختلفي را آلوده ساخته و از مهمترين آنها ميتوان به آفلاتوكسينها، اكراتوكسين آ، تريكوتسنها، فومونيسينها، زيرالنون و پاتولين اشاره نمود. شواهد آزمايشگاهي و اپيدميولوژيك نشان ميدهد كه بعضي از مايكوتوكسينها با ايجاد انواع مختلفي از سرطانها در انسان در ارتباط هستند.
در طي سالهاي 1381-1377، گروههاي مختلفي از مايكوتوكسينها در مواد غذايي، به شرح ذيل، آناليز گرديدند: آفلاتوكسينها و اكراتوكسين آ در غلات در استان مازندران در سال 1377، فومونيسينها در ذرت در سالهاي 1379-1377، زيرالنون در ذرت در استان مازندران در سال 1379، آفلاتوكسينها در پسته در سال 1381، و پاتولين در آب سيب در سالهاي 1381- 1380 براي سم زدايي آفلاتوكسينها، نقش برشته كردن پسته در كاهش ميزان آلودگي مورد بررسي قرار گرفت.
نتايج حاصل از آناليز آفلاتوكسينها و اكراتوكسين آ در نمونه هاي ذرت استان مازندران در سال 1377 نشان داد كه ميانگين ميزان آلودگي به آفلاتوكسين B1 وB2  به ترتيب برابر ng/g 15.8 و ng/g 3 ميباشد. از طرف ديگر، نمونه ذرت با بيشترين آلودگي به آفلاتوكسين B1، به اكراتوكسين آ در حد ng/g 0.35 آلوده بود. در نمونه هاي جو، هيچ آلودگي به آفلاتوكسينها و اكراتوكسين آ مشاهده نشد.
نتايج وقوع طبيعي فومونيسين B1 در نمونه هاي ذرت استان مازندران در سال 1379(mg/kg 5.6) بيشتر از ميانگين آلودگي در سالهاي 1378 (با ميانگين mg/kg 3.2) و 1377 (با ميانگين mg/kg 2.3) بود. بنابراين، ميانگين آلودگي در تمامي سالها بالاتر از mg/kg 2 بود كه بيشتر از حد مجاز اين سموم در ايران ميباشد. اما، ميانگين غلظت فومونيسين B1 در نمونه هاي ذرت استان اصفهان در سالهاي 1377 (با ميانگين mg/kg 0.17) و 1378 (با ميانگين mg/kg 0.22) به طور قابل ملاحظه اي كمتر از استان مازندران بود.
نتايج حاصل از آناليز زيرالنون در 40 نمونه ذرت جمع آوري شده از استان مازندران در زمان قبل از برداشت نشان داد كه تنها 3 نمونه به زيرالنون آلوده بوده و ميانگين ميزان آلودگي نمونه هاي مثبت برابر ng/g 141 بود.
نتايج حاصل از آناليز پاتولين در سال 1381 بر روي 42 نمونه آب سيب و 23 كنسانتره آن نشان داد كه ميزان اين سم در 33% نمونه هاي آب سيب بالاتر از حد مجاز كدكس يعني mcg/l 50 (با حد اكثر مقدار mcg/l 285) و در 56% نمونه هاي كنسانتره بالاتر از mcg/l 50 (با حد اكثر مقدار mcg/l 148) بود. ميانگين ميزان آلودگي در كل 65 نمونه mcg/l 54.9 بود.
نتايج حاصل از آناليز آفلاتوكسينها در نمونه هاي پسته صادراتي به اتحاديه اروپا در سال 1381 نشان داد كه از ميان 10067 نمونه، آفلاتوكسين B1 در 36.7% نمونه ها با ميانگين ng/g 9.5 يافت شد. ميزان آفلاتوكسين B1 در 11.8% از نمونه ها بالاتر از ng/g 5 (حد مجاز اين سم در پسته در ايران) بود.
برشته كردن پودر پسته در حرارت 150 درجه سلسيوس به مدت 30 دقيقه، باعث تجزيه قابل ملاحظه آفلاتوكسين B1 و B2 بدون تغيير قابل ملاحظه اي در طعم نمونه ها گرديد. بطوريكه در سطح 144 ng/g باعث 37% كاهش در ميزان آفلاتوكسين B1 و در سطح  235 ng/gباعث 81% كاهش در ميزان آفلاتوكسين B1 گرديد.
با توجه به عدم وجود حد مجاز براي مايكوتوكسينها در ايران، موسسه استاندارد حدود مجازي را براي آنها در مواد غذايي مختلف وضع نموده است كه البته بايستي مورد تجديد نظر جدي قرار گيرد. از طرف ديگر، ايران از كميته بين المللي كدكس آلاينده هاي مواد غذايي (CCFAC) درخواست تدوين حد مجاز براي آفلاتوكسينها در پسته را نموده است. براي پايش، پيشگيري و كنترل مايكوتوكسينها در مواد غذايي نيز فائو در حال اجراي يك طرح 2 ساله بسيار ارزشمند تحت عنوان "مديريت، آناليز و كنترل مايكوتوكسينها در ايران" ميباشد.

 
کلید واژه: 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
بازدید یکساله 107  
 
tabligh

moavenatelmi
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی