مشخصات مقاله

عنوان: 

مسموميت هاي گياهي

نوع ارائه: سخنراني
نویسنده: كوشانفر اكبر*
 
 *دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
 
عنوان همایش: همايش سم شناسي و مسموميت هاي ايران
نوع همایش:  انجمن هاي علمي
حامی: انجمن سم شناسی ایران
زمان:  1383دوره 8
 
 
چکیده: 

طبق آمار بيشترين ابتلا و مرگ كودكان در كشورهاي شمال يا ثروتمند حوادث و مسموميت ها گزارش شده است در ايران نيز طبق آخرين آمار بعلت كنترل نسبي بيماريهاي عفوني، اسهال و استفراغ، بيماريهاي تنفسي اكنون حوادث و مسموميت ها بيشترين آمار ابتلا و مرگ گزارش شده است. ساليانه در تهران تقريبا ده هزار مورد مسموميت نزد كودكان به مراكز مختلف مراجعه مي نمايند كه به تنها مركز مسمومين كودكان لقمان حكيم ساليانه چهارهزار مورد در سال 1375، 3985 مورد مسموميت كه شايعترين نوع مسموميت نفت، گاز، مواد شوينده، وايتكس و مسموميت با انواع قرص ها مي باشد. از مجموع 3985 مورد مسموميت 165 مورد مسموميت گياهي (4.2 درصد) كه 17 مورد تحت نظر و بستري بوده است از اين موارد 45 مورد گياه تاتوره 25 مورد گياهان ناشناخته 4 مورد ديفن با حنا و ساير موارد گياهان زينتي در منزل مانند دانه كرچك باقالاي وحشي، دانه گل گوجه سبز و انواع گياهان دارويي و گياهاني كه در بيابان ها روئيده مي شوند و در دسترس كودكان مي باشد. در مقالات خارجي مسموميتهاي گياهي 10-5 درصد كل مسموميت ها را تشكيل مي دهد كه با توجه به شناسايي گياه و خواص مسموميت ها گياه بندرت اتفاق مي افتد احتياج به بستري شدن داشته باشد. اغلب مسموميت اتفاقي و نزد كودكان 4-2 سال اتفاق مي افتد كودكان در اين سن ناآگاه، فعال، كنجكاو و غريزه اينكه تمام اشيا را بطرف دهان خود مي برند كودكان مجذوب برگهاي درخشنده و ميوه هاي قشنگ گياه مي شوند و قسمت هايي از گياه را مي خورند استفاده گسترده از گياهان بعنوان زينتي، درمان خانگي يا مكمل هاي غذايي مطمئنا چيز تازه اي نيست. مشكل اصلي در برخورد با مسموميت گياهي خواص گياه به تنهايي است متاسفانه تعداد كمي از ما اسم محلي رايج گياه را مي دانيم بخصوص اگر در مكالمه تلفني با يك مادر پريشان كه فرزندش گياه سمي به مقدار زياد خورده باشد اسامي گياهان از نظر جغرافيايي متفاوتند و يك گياه ممكن است چند نام رايج در مناطق مختلف داشته باشد گياه شناسان نيز شناسايي گياهان را براي پزشكان آسان نكرده اند زيرا نامهاي گياهي گاهي بدليل مختلف تغيير مي كند و دانش عمومي از گياهان سمي و غير سمي در يك منطقه خاص مي تواند سبب صرفه جويي زماني و مراقبت بهتر از بيمار گردد. ارزيابي باليني: عوامل زيادي در ارزيابي شدت مسموميت هاي گياهي دارند ممكن است گياهاني كه در يك قسمت از دنيا سمي شناخته مي شوند در مناطق ديگر خيلي سمي نباشند بعنوان مثال درخت كينابري كه عامل تحريك سيستم عصبي مركزي و ايجاد مرگ در مناطق بومي آفريقا است ولي در آفريقا تنها ايجاد گاستروآنتريت مي كند موقعيت آب و خاك و هوا به احتمال زياد اين اختلافات را توجيه مي كند. يا گياهاني كه در فهرست گياهان سمي مي باشد منحصرا يك قسمت از گياه سمي است مثلا دانه كرچك بعلت پوشش محكم اطراف دانه كه مانع رها شدن ماده اصلي مي گردد مگر اينكه دانه جويده شود يا جذب سيستميك ديفن بافيا مشكل اصلي ايجاد نمي كند ولي بعد از جويدن برگها و آزاد شدن آنزيم ضايعات حلقي دهاني ايجاد مي كند. توصيه هاي درماني: اكثر مسموميت هاي گياهي نياز به شناسايي و توضيح صحيح اطلاعات دارند و اقدامات لازم درماني عبارتند از: در صورت بلع مواد گياهي شستشوي معده ضروري به نظر نمي رسد و چنانچه مقدار زيادي گياه بلع شده باشد ايجاد تهوع تا اندازه اي خطرناك است (احتمال انسداد گلوت) شاركول توصيه شده و ملين ها براي تسريع پاكسازي مفيد است. تهوع، استفراغ يا اسهال ممكن است تنها يافته باليني در مسموميت با يك گياه خاص باشد جايگزيني سريع مايع داخل عروقي و الكتروليت ها يا درمان علامتي كرامپ روده اي در موارد حاد است البته اگر توكسين هاي گياه قابل جذب روي دستگاههاي ديگر اثر گذاشته باشد اقدام لازم انجام گردد رسوب فراورده هاي داخل عروقي هموليز ناشي از مسموميت توكسالبومين كريستالهاي اكزالات بعد از خوردن برگهاي پخته شده ريواس ممكن است منجر به نارسايي كليه مي شود كه در اين صورت الكالينزاسيون ادرار و تصحيح هيپوكلسمي و احيانا ممكن است همودياليز ضروري باشد خوردن گل زعفران پاييزي ممكن است ايجاد نارسايي كليه اوليه كند. برخي گياهان حاوي فيتوتوكسين مي باشند كه ممكن است باعث هماگلوتيناسيون هموليز و نارسايي كليه شوند. مثل كرچك كه بعلت هموليز تعويض خون بايد انجام شود. فاويسم يا مسموميت باقالا نيز هموليز و تزريق خون ضروري است. بعضي گياهان اثرات متفاوتي روي قلب و عروق دارند و گروهي از گياهان حاوي گليگوزيدهاي قلب (خززهره - گل انگشتانه) مي باشد. بعضي از گياهان مخصوص آنهايي كه روي سيستم عصبي مركزي اثر مي گذارند سيستم اتونوم را نيز درگير مي كنند اين گروه گياهان حاوي الكالوئيدهاي آتروپين (تاتوره) كه روي رسپتورهاي موسكاريني عمل مي كنند و تظاهرات باليني اثرات آنتي كولينرژيك مركزي و محيطي مانند توهم، هذيان، تاكي آريتمي، هيپرستانسيون، هيپرترمي، ميدرياز، پوست خشك و بر افروخته و كاهش حركات ارادي و حركت روده دارند عمدتا درمان آنها با تجويز فيزوستيگمين با احتياط است. تحريك موضعي پوست يا غشا مخاطي ممكن است بوسيله بعضي گياه ها ايجاد شود دماتيت متعاقب تماس با گياهان بر اساس ازدياد حساسيت با سم پيچك و سم درخت بلوط باشد درمان معمولا علامتي است گاهي چنانچه واكنش ها حاد باشد نياز به درمان با آنتي هيستامين و استروئيد داشته باشد. زخمهاي نفوذي بوسيله خارهاي تيز كاكتوس بسيار مستعد واكنش هاي التهابي اوليه و عفونت ثانويه هستند پروفيلاكسي جهت كزاز توضيه مي شود و آنتي بيوتيك جهت عفونت ثانويه ضروري است. كونژكتيويت و خراشيدگي قرينه (ديفن باحنا) بدنبال تماس با اين گياه ديده مي شود مسموميت با گياهان در مواقع ضروري مانند تمام مسموميت اقدامات حمايتي كلي مانند باز نمودن راه هوايي، كنترل وضعيت قلبي عروقي، كنترل تشنج و دماي بدن گاهي اوقات ضروري است.

 
کلید واژه: 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
بازدید یکساله 286  
 
tabligh

moavenatelmi
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی