برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان: 

تحلیلی انتقادی بر نظریه های پیرامون شهر ایرانی-اسلامی

نوع ارائه: مقاله
نویسنده: اسكندرپور مجيد*
 
 *دانشگاه شهيد بهشتي تهران
 
عنوان همایش: همايش بين المللي بازخواني تمدن اسلامي و جهان شهر معنوي با تاكيد بر شهر مقدس مشهد
نوع همایش:  وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
حامی:  جامعه المصطفي العالميه
زمان:  1396دوره 1
 
چکیده: 

از قرن نوزدهم پژوهش در حوزه تاريخ شهر به عنوان يک رشته دانشگاهي آغاز شد و در پي آن تئوري هاي شهري متعددي مطرح شد. اين نظريات عمدتا بر اساس مشاهدات شهرهاي غربي بعد از عصر روشنگري شکل گرفتند. شهرهاي دوران ايراني-اسلامي نيز عمدتا در چارچوب پارادايم غرب محوري و مبنا قرار دادن ماهيت شهرهاي اروپاي غربي مورد مطالعه قرار گرفته اند. اما گونه شناسي شهري با ذهنيت و زمينه غربي و مدرن نتوانسته چارچوب مناسب و واقع بينانه اي از تحليل شهر دوران ايراني-اسلامي ارائه دهد و با ناديده گرفتن نقش اسلام در تغيير شکل و کارکرد شهر ما قبل اسلام، منکر وجود مفهومي به نام شهر دوران ايراني- اسلامي و به عبارت ديگر شهر شرق ايراني- اسلامي شده اند (افسانه پنداري). در جبهه مقابل برخي از پژوهشگران نيز با زمينه و ذهنيت مذهبي، اسلام را تنها عامل هژمونيک و نيروي بلامنازع در سازماندهي اجتماعي- اقتصادي و فضايي شهر در دوران ايراني- اسلامي مي بينند و با اطلاق واژه شهر ايراني- اسلامي به نوعي تقليل گرايي علمي و بنيادگرايي و جزم انديشي ايدئولوژيک گرفتار شده اند (جزم انديشي). بي شک تحليل شهرهاي شرق ايراني- اسلامي يا به عبارت ديگر شهرهاي دوران ايراني- اسلامي به طور خاص نيازمند بازنگري و بازبيني با در نظر گرفتن همه زمينه هاي طبيعي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي و ايدئولوژيک و همديدي و با هم نگري همه عوامل موثر بر آن و نگرشي نظام وار به اين پديده هستند. نگارندگان بر اين باورند که اگر با نگرشي بينابين، معتدل و واقع گرايانه درباره شهرهاي دوران ايراني- اسلامي بيانديشيم منطقي تر خواهد بود که از واژه شهرهاي دوران ايراني- اسلامي استفاده نماييم و شريعت مقدس اسلام را به عنوان يکي از عوامل مهم در تغيير سازمان اجتماعي اقتصادي و فضايي شهرهاي اين دوران که با دگرگوني سازمان اجتماعي شهرها باعث ايجاد تغييراتي در سازمان فضايي آنها شده است به شمار آوريم و به اين واقعيت که شهر ايراني- اسلامي به معناي آرماني کلمه هنوز شکل نگرفته است باورمند باشيم (واقع گرايي). به باور نگارندگان کاربست مفهومي به نام شهر ايراني- اسلامي که هنوز مصداق عيني نيافته و از نظر به عمل نيامده نوعي آرمانگرايي است که تحقق آن مستلزم وجود بسترهاي لازم براي تغيير در سه زمينه انديشه، کردار و کالبد در فضاي شهر بر بنياد باورها و آموزه هاي دين مبين اسلام است.آرمان شهري که به طور بالقوه ظرفيت بسيار مناسبي براي تحقق يک شهر پايدار و زيست پذير در خود حمل مي کند. بنابراين نگارندگان بر اين باوراند که صرف وجود کالبدهايي چون مسجد و حمام و مدرسه و محلات مجزا در يک شهر نه خالق شهر ايراني- اسلامي و نه موجد شهروند ايراني- اسلامي خواهد شد و نمود راستين شهر ايراني- اسلامي در گرو نفوذ آموزه هاي اسلام به فضاهاي اجتماعي و زيسته شهروندان و فراهم نمودن فضايي براي پرورش جسم و جان شهروند مسلمان و تامين همه نيازهاي مادي و غيرمادي آنان خواهد بود.

 
کلید واژه: شهر، شهر ايراني- اسلامي، شهر غربي، سازمان فضايي شهر
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
ارتباط خیلی زیاد ارتباط زیاد مرتبط ارتباط کمتر
 
 
بازدید یکساله 77   pdf-file
 
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی