برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان: 

ايران و عراق: تحليل منابع جغرافيايي تنش در شمال غرب خليج فارس

نوع ارائه: مقاله
نویسنده: قرباني نژاد ريباز*,شهريور هومان,پارسايي اسماعيل
 
 *دانشگاه تربيت مدرس
 
عنوان همایش: همايش ملي خليج فارس
نوع همایش:  جهاد دانشگاهي
حامی:  مركز گردشگري علمي-فرهنگي دانشجويان ايران
زمان:  1392دوره 9
 
 
چکیده: 

تنش و مناقشه ميان کشور- ملت هاي همسايه بر سر عوامل سرزميني و غير سرزميني همواره بخشي از واقعيت هاي تاريخ سياسي جهان را به خود اختصاص داده است. در اين بين جغرافيا و ژئوپليتيک هر منطقه نقش مهمي را در بروز تنش و مناقشه ميان واحدهاي سياسي- فضايي هم جوار ايفا نموده است. به طوري که مي توان گفت ريشه بسياري از ناآرامي ها و بي ثباتي هاي هر منطقه ريشه در وضعيت، موقعيت و ژئوپليتيک آن منطقه و کشورهاي آن دارد.
منطقه خليج فارس با هشت واحد سياسي- فضايي ملي، به عنوان يکي از مناطق مهم و استراتژيک جهان شناخته شده است. وجود منابع عظيم انرژي و وابستگي کشورهاي صنعتي به نفت و گاز آن، موقعيت ارتباطي و گذرگاهي، بازار مصرف انبوه کشورهاي ساحلي آن، موقعيت فرهنگي آن در جهان اسلام در کنار ساير عوامل بر اهميت ژئوپليتيکي خليج فارس افزوده است. با اين حال، تاکنون همگرايي منطقه اي موفقيت آميزي ميان همه کشورهاي ساحلي آن صورت نگرفته است. اختلافات ارضي و مرزي ميان کشورهاي ساحلي، رقابت هاي منطقه اي، اختلافات قومي و مذهبي و دخالت هاي قدرت هاي فرامنطقه اي به عنوان موانع عمده همگرايي در خليج فارس قلمداد شده اند. در اين بين، روابط دو کشور ايران و عراق با 1458 کيلومتر مرز مشترک، که سواحل شمالي و شمال غربي خليج فارس را در اختيار دارند، همواره در طول سده گذشته مبتني بر تنش و مناقشه بوده است. ريشه بسياري از رفتارهاي تنش زا و منازعه آفرين حکومت عراق در روابط با همسايگان، به جغرافيا و ژئوپليتيک عراق برمي گردد. ساختار انساني ناهمگن به لحاظ قومي و مذهبي، وابستگي هيدروپليتيکي به کشورهاي همسايه، دسترسي محدود به آب هاي آزاد در خليج فارس، مشکلات عديده در صادرات نفت و گاز، اختلافات سرزميني و مرزي با همسايگان و ادعاهاي سرزميني به قلمرو آن ها تنها بخشي از واقعيت هاي جغرافيايي و ژئوپليتيکي عراق به شمار مي آيند که به طور قطع بر رفتار و عملکرد هيات حاکمه آن در تنظيم روابط با ديگران تاثير مي گذارد. در اين پژوهش سعي شده است تا با رويکردي توصيفي- تحليلي و با بهره گرفتن از منابع کتابخانه اي، به تبيين و بررسي سرچشمه هاي جغرافيايي و ژئوپليتيکي تنش و منازعه در روابط ايران و عراق پرداخته شود. فرضيه اي که اين مقاله بر آن استوار است اين است که عوامل جغرافيايي و ژئوپليتيکي نظير مساله مرزها، قوميت و مذهب، ادعاهاي سرزميني، مرز دريايي در خليج فارس، حوزه هاي انرژي مشترک، وابستگي هيدروپليتيکي عراق به ايران نقش عمده اي را در بروز تنش و منازعه ميان ايران و عراق ايفا کرده و خواهد کرد.

 
کلید واژه: ايران، عراق، خليج فارس، ژئوپليتيک، تنش و منازعه
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
 
بازدید یکساله 507   pdf-file
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی