نسخه جدید سایت SID.ir

مشخصات مقاله

عنوان: 

نقش حیاط مرکزی در خانه های ایرانی

نوع ارائه: مقاله
نویسنده: زكي زاده فرزانه*,زكي زاده فرحناز
 
 *استان البرز، شهر کرج، ميدان طالقاني، خ فرهنگ، کوچه تربيت 28، پ106، واحد 2
 
عنوان همایش: همايش ملي معماري و شهرسازي بومي ايران
نوع همایش:  سازمان ها و مراکز غير دولتي
حامی:  موسسه سفيران راه مهرازي، دانشگاه علم و هنر يزد
زمان:  1394دوره 1
 
چکیده: 

براساس آثار به جاي مانده از خاته هاي کهن تاريخي که از هزارهاي ششم پيش از ميلاد به بعد در بسياري از نقاط ايران وجود داشته اند؛ هر خانه به طور معمول از دو بخش -يکي فضاي ساخته شده و محصور، و ديگري فضاي باز (حياط)-تشکيل مي شد، زيرا در نواحي مرکزي و جنوبي ايران هوا در طول سال به گونه اي بوده است که مدتي از سال هوا سرد و حدود نيمي ديگر معتدل و گرم بوده است و بخشي از فعاليت هاي مربوط به سکونت در اوقات مناسب سال در فضاي باز صورت مي گرفت. با وجود آنکه نقش پديده هاي جغرافيايي و محيطي در شکل گيري فضاي باز يا حياط خانه ها آشکار است، اما مي توان عوا مل فرهنگي را به عنوان عوامل اصلي شکل دهنده انواع حياط در خانه هاي سنتي را نام برد. و هدف از انجام اين پروژه در وهله نخست توجه به عوامل جغرافيايي (اقليم) در شکل دهي به فضاي باز (حياط ) خانه هاست، و در وهله دوم ارائه نوعي دسته بندي براي گونه بندي انواع حياط در خانه هاست.
فضاي باز حيات مرکزي با محوريت خود، ابعاد معين، جهت گيري و مکان يابي هدفمند، عنصري تعيين کننده در حفظ انرژي بوده است.در اين مناطق بافت متراکم موجبات همسازي با اقليم را فراهم آورده است و صرفه جويي در مصرف انرژي به واسطه تقليل ستوه در معرض تابش مسير شده است. حفظ انرژي از طريق درهم فشرده بودن واحدهاي مسکوني فراهم آمده به گونه اي که بعضا برخي از واحدهاي مسکوني حتي از چهارجانب به واحدهاي ديگر متصل هستند
.
در اين خانه ها استفاده از منابع و انرژي هاي طبيعي نظيرباد و خورشيد يکي از اصول ساخت و سازمان فضايي است. فضاهاي باز مرکزي در دل هر تک بنا دستيابي به اين اصل را هموار کرده اند به گونه اي که بدون استفاده از سوخت هاي فسيلي، ساکنان در فصل گرم در برابر گرما حفظ شده و در فصل سرد بيشترين بهره را از انرژي لايزال خورشيد ببرند. حيات مرکزي اصلي ترين فضاي خانه هاي کويري است. اين خانه ها از نظر وضعيت استقرار نوعا در جهت قبله قرار دارند. و فضاها حول حياط مرکزي سازمان دهي شده اند. حياط با حرکات خورشيد هماهنگ است، صفه جنوبي منزلگاه سايه و صفه شمالي شاه نشين و جايگاه خورشيد است.اين نوع سازمان دهي و جهت گيري، فضاهاي تابستاني و زمستاني را به طور منطقي پيرامون مرکزي قرار داده است.سازندگان خانه با توجه به تاثير گردش خورشيد بر جبهه هاي مختلف، هر جبهه را به فصلي و ساعتي اختصاص داده اند.با عنايت به اين موضوع، جبهه رو به آفتاب، بخش زمستان نشين، جبهه پشت به آفتاب، بخش تابستان نشين و جبهه غربي براي ساعاتي از روزهاي سرد زمستان در نظر گرفته شده و براي پرهيز از تابش گزنده آفتاب به جبهه شرقي، در بيشتر موارد در اين قسمت طاق نما ساخته اند (معماريان، 1384). يکي از نتايج مهم اين پژوهش، دستيابي به نقش مهم حياط مرکزي در خانه هاي ايراني است.

 
کلید واژه: معماري ايران، حياط، حياط مرکزي، هويت، محرميت
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
ارتباط خیلی زیاد ارتباط زیاد مرتبط ارتباط کمتر
 
 
بازدید یکساله 2633   pdf-file
 
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی