برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان: 

بررسي ميزان شيوع و شدت افسردگي در دانش آموزان شهر دزفول

نوع ارائه: مقاله
نویسنده: جولايي منش آرمين*,فيضي منش بهزاد,آذربيك مسعود
 
 *
 
عنوان همایش: کنگره سراسري روان شناسي کودک و نوجوان
نوع همایش:  انجمن هاي علمي
حامی:  انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان ایران، دانشگاه شهید بهشتی
زمان:  1392دوره 1
 
 
چکیده: 

مقدمه: افسردگي يکي از شايع ترين بيماري هاي رواني است. افسردگي متعلق به قشر خاصي نيست ولي برخي از افراد جامعه نسبت به اين اختلال آسيب پذير ترند. لذا اين پژوهش به منظور تعيين ميزان شيوع افسردگي در دانش آموزان شهر دزفول انجام شد.
روش بررسي: در اين بررسي توصيفي- مقطعي 227 نفر دانش آموز در سال تحصيلي 91-1390 به روش نمونه گيري تصادفي خوشه اي انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه افسردگي بک بود. داده ها با استفاده از روش هاي آماري توصيفي (فراواني مطلق، فراواني نسبي، ميانگين و انحراف معيار) و آمار استنباطي (آزمون کاي دو) مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت
.
يافته ها: نتايج حاصل از مطالعه حاضر نشان مي دهد که ميزان شيوع کلي افسردگي در بين دانش آموزان شهر دزفول 33.5 درصد مي باشد.
نتيجه گيري: وجود افسردگي در بين جامعه دانش آموزي کشور نشان از عدم توجه جدي اولياي خانه و مدرسه به موضوع داشته و عوارض ناشي از آن مي تواند به آينده نسل جوان صدمات جبران ناپذيري وارد نمايد
.
مقدمه: افسردگي رايج ترين اختلال رواني است که به تازگي رو به افزايش است؛ به دليل گسترش و شيوع فراواني که در ميان مراجعان روان پزشکي و روان شناسي دارد، سرماخوردگي روان پزشکي ناميده مي شود (
2,1). اين اختلال به عنوان چهارمين اختلال هزينه بر جهان در سال 1990 و دومين اختلال هزينه بر جهان تا سال 2015 ذکر شده است (3). سازمان بهداشت جهاني گزارش نمود که 121 ميليون نفر از مردم جهان دچار افسردگي مي باشند. مطالعات، شيوع افسردگي را در ايران بيش تر از برخي کشورها نشان مي دهد (4). افسردگي اختلالي است که با تغيير در سطح فعاليت، توانايي هاي شناختي، تکلم، وضعيت خواب، اشتها و ساير ريتم هاي بيولوژيک همراه است. در سبب شناسي اين اختلال از عوامل مختلفي ياد نموده اند که عوامل زيست شناختي، توارث و عوامل رواني و اجتماعي از آن جمله اند (5). افسردگي، يکي از شايع ترين و ناتوان کننده ترين مشکلات جوانان و نوجوانان است (6) که مي تواند موجب خودکشي، اعتياد، کاهش اعتماد به نفس، افت تحصيلي و در مجموع اختلال در عملکردهاي شغلي، خانوادگي و اجتماعي شود که به طور مستقيم و غير مستقيم هزينه هاي هنگفتي را به جامعه تحميل مي نمايد (7). احتمال ابتلا به افسردگي از سنين کودکي تا کهن سالي وجود دارد. اما در اغلب اوقات شروع علائم در نوجواني و اوايل جواني است. افسردگي در کودکان و نوجوانان در ابتدا با نشانه هايي از قبيل گريه، احساس ناخشنودي، فاصله جويي، تحريک پذيري، حرمت خود پايين و شکايات جسماني پايدار معرفي مي شود. اهميت بررسي و پيش گيري اين اختلال در کودکي و نوجواني به دليل تعامل منفي آن با جريان تحول به هنجار و احتمال اثرات عميق آن بر جريان تحول بسيار برجسته است (8). از تاثيرات منفي اين اختلال مي توان به شکست تحصيلي، خشونت گرايي و گرايش به خودکشي اشاره کرد. پژوهش ها بيانگر آن است که عدم تشخيص و درمان به موقع اين اختلال مشکلات جدي براي جامعه و فرد در پي خواهد داشت، زيرا اگر اين اختلال درمان نشود تا دوران بزرگسالي تداوم مي يابد (9). کشور ما، کشوري جوان مي باشد و بيش از نيمي از جمعيت آن را افراد زير 18 سال تشکيل مي دهند. در اين ميان دانش آموزان دبيرستاني که بالغ بر دو ميليون نفر مي باشند، به عنوان متصديان آينده جامعه از اهميت ويژه اي برخوردارند و بررسي مشکلات آنان و اقدام براي رفع آن ها انعکاس بسيار مثبتي بر کارکرد جامعه خواهد گذاشت. طبق تحقيقات صورت گرفته حدود 20 درصد دانش آموزان ايراني افسرده هستند (4). ميزان شيوع افسردگي در نوجوانان، در مطالعه شجاعي زاده و رصافياني (10) 43 درصد؛ رستم زاده و خليل زاده (11) 68.1 درصد نريماني و روشن (12) در دانش آموزان شاهد 20 درصد و غير-شاهد 5درصد، انوري (13) 74.2 درصد گزارش شده است. بررسي دانش آموزان به لحاظ اهميت آن از نظر بنيادي و کاربردي مورد توجه بسياري از روان شناسان، مشاوران و علماي تعليم و تربيت و متخصصان بهداشت رواني و ساير افرادي که به نحوي با دانش آموزان سر و کار دارند قرار گرفته است. کوشش در دستيابي به يافته هايي در اين راه مي تواند راهبردهاي مهمي براي مراکز آموزشي، پژوهشي، بهداشتي و درماني به همراه داشته باشد و اطلاعات مهمي در اختيار آنان قرار دهد. با توجه به شيوع بالاي اختلال و سير و پيش آگهي آن و با در نظر گرفتن مشکلات فوق الذکر، انجام اين پژوهش ضروري به نظر مي رسد. مطالعه حاضر به منظور تعيين شيوع افسردگي در بين دانش آموزان شهر دزفول طراحي و اجرا گرديد.
روش بررسي: اين پژوهش اپيدميولوژيک به روش توصيفي- مقطعي در سال 1390 بر روي دانش آموزان دختر و پسر شهر دزفول انجام شد. نمونه مورد نظر به روش نمونه گيري خوشه اي تصادفي منظم از بين دبيرستان هاي پسرانه و دخترانه انتخاب گرديدند. حجم نمونه با دقت 5% و با سطح اطمينان 95%، 227 نفر تعيين گرديد. براي جمع آوري داده هاي آماري از پرسشنامه افسردگي بک
(Beck) استفاده گرديد. اين آزمون براي اولين بار در سال 1961 معرفي شد (14). و شش مورد از معيارهاي DSM-IV در زمينه افسردگي اساسي را در بر مي گيرد؛ پرسشنامه شامل 21 سوال است که شدت علائم افسردگي را ارزيابي مي کند. براي هر يک از سوالات چهار گزينه وجود دارد که دامنه درجه بندي آن از صفر (عدم وجود) تا 3 (شديد) است. بنابراين نمره کلي پرسشنامه محدوده اي بين 0-63 را در برمي گيرد. معيار سنجش سطح افسردگي براساس مقياس چهارگزينه اي ليکرت به اين شرح در نظر گرفته شد: 0-15 به منزله عدم وجود افسردگي، 16-30 به منزله افسردگي در حد خفيف،31-45 افسردگي در حد متوسط و 63 -46 افسردگي در حد شديد مي باشد. آزمون افسردگي بک در مطالعات متعددي آزمايش و استاندارد شده است؛ بطوري که ضريب همبستگي نمرات دو بخش با نمره کل آزمون بين 0.23 تا 0.68، ضريب همساني دروني مقياس مورد نظر 0.85 و پايايي مقياس با استفاده از فرمول اسپيرمن- براون 0.81 بوده است (15). همبستگي اين آزمون با مقياس درجه بندي روان پزشکي Hamilton، 0.73 گزارش شده است (16). داده ها با استفاده از نرم افزار spss16 و با استفاده از روش هاي آمار توصيفي (فراواني مطلق، فراواني نسبي، ميانگين و انحراف معيار) و آمار استنباطي (آزمون کاي دو) تجزيه و تحليل شدند.
نتايج: در اين مطالعه 227 نفر از دانش آموزان مقاطع دبيرستان و راهنمايي شهر دزفول در زمينه شيوع و شدت افسردگي مورد مطالعه قرار گرفتند که نتايج به شرح زير ارائه مي شود: ميانگين سني شرکت کنندگان در پژوهش 13.63 سال با انحراف معيار 0.75 بود. توزيع فراواني دانش آموزان بر حسب سن آنان نيز نشان داد که در فاصله سني 12 تا 15 سال قرار دارند. بدين ترتيب که 11 نفر (12 ساله)، 90 نفر (13 ساله)، 99 نفر (14 ساله) و 27 نفر (15 ساله) بودند. 136 نفر (
%59.9) از دانش آموزان در مقطع راهنمايي و 91 نفر (%40.1) نيز در مقطع دبيرستان مشغول به تحصيل بودند. در مقطع راهنمايي 69.9 درصد بدون افسردگي و 29.9 درصد داراي افسردگي بودند و در مقطع دبيرستان 61.5 درصد بدون افسردگي و 38.5 درصد داراي درجاتي از افسردگي بودند. همچنين 117 نفر (%0.78) پسر و 50 نفر (0.22) دختر بودند. از تعداد 227 نفر دانش آموز 151 نفر (66.5 درصد) بدون افسردگي بودند. يعني ميزان شيوع کلي افسردگي برابر 33.5 (76 نفر) مي باشد. که از اين تعداد 62 نفر (%27.3) داراي افسردگي خفيف، 12 نفر (%5.3) داراي افسردگي متوسط و 2 نفر (%0.9) داراي افسردگي شديد بودند. نتايج حاصل از مطالعه نشان داد که بين ميزان شيوع افسردگي و مقطع تحصيلي (راهنمايي و متوسطه) (p=0.003، X2=8.92) رابطه معناداري وجود دارد. همچنين بين شدت افسردگي و مقطع تحصيلي (p=0.0001، X2=2.45) رابطه معنا داري وجود دارد.
بحث و نتيجه گيري: هدف اصلي اين پژوهش بررسي ميزان شيوع افسردگي در نوجوانان شهرستان دزفول بود. نتايج اين پژوهش نشان داد که 76 نفر (33.5) دانش آموز مبتلا به افسردگي بودند و در مقايسه با آمار ارائه شده در کتب مرجع روان شناسي که شيوع افسردگي را در جمعيت عمومي 15-25 درصد گزارش کرده اند، بالا مي باشد (6). نتايج اين پژوهش با يافته هاي شجاعي زاده و رصافياني (10) که شيوع افسردگي در نوجوانان شهر کازرون را 43 درصد گزارش کردند تا حدودي هم خوان است و با نتيجه پژوهش رستم زاده، خليل زاده (11) که ميزان شيوع افسردگي را در دانش آموزان دختر شهر اروميه 68.1 درصد کردند و مطالعه انوري (13) که ميزان شيوع افسردگي را در دانش آموزان دبيرستاني شهر بم 74.2 درصد و مطالعه نريماني و روشن (12) که ميزان شيوع افسردگي را در دانش آموزان شاهد 20 درصد و دانش آموزان غير شاهد 5 درصد گزارش کردند ناهمخوان است. ميزان شيوع افسردگي در نوجوانان مطالعه حاضر 33.5 درصد است که نشان دهنده روند رو به رشد افسردگي در نوجوانان ايراني است. تفاوت هايي که در زمينه ارائه و ثبت ميزان شيوع به چشم مي خورد، در درجه اول ناشي از روش هاي گوناگون ارزيابي افسردگي و تفاوت ملاک هاي تشخيص افسردگي است. به علاوه، روش هاي ارزيابي غير استاندارد، سبب بروز آمار متفاوت ميزان شيوع اين اختلال شده است. پيش گيري از بروز بيماري ها در مراحل اوليه و توجه به بهداشت رواني و جسماني دانش آموزان يکي از عوامل موثر در حفظ سلامت روح و روان جوانان و ارتقاء سطح علمي آنان به شمار مي رود. با توجه به شيوع بالاي افسردگي در بين دانش آموزان لازم است اقدامات مشاوره اي و حمايتي از وضعيت رواني آنها جلوگيري نمود. بررسي سلامت رواني دانش آموزان جهت شناسايي سريع و به موقع افراد در معرض ابتلا به افسردگي و درمان به موقع مشکلات روان شناختي لازم و ضروري است. همچنين شرکت دادن دانش آموزان در برنامه هاي آموزشي، فرهنگي و تفريحي و ورزشي بيش تر و مشاوره هاي تحصيلي در مدارس از جمله راهکارهايي مي باشد که مي توانند در پيش گيري و کاهش علائم افسردگي دانش آموزان مژثر باشد.

 
کلید واژه: شيوع، افسردگي، دانش آموزان
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
 
بازدید یکساله 576  
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی