برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

برنامه ریزی دسترسی در راستای توسعه پایدار( فاز دوم)



گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  واحد استان خراسان رضوی 

گروه پژوهشی: برنامه ریزی شهری

پژوهشگران: 
امیرفخریان مصطفی (مسئول طرح)
رهنما محمدرحیم (همکار طرح)
آقاجانی حسین (همکار طرح)

تاریخ خاتمه:  تابستان 1391

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 8762000-8795530-0511

نشانی سازمان مجری: مشهد، میدان آزادی، صندوق پستی: 1376-91775
 

چکیده:

موضوع دسترسی به خدمات شهری از جمله مسائل مهمی است که فضای شهر را از ابعاد گوناگون تحت تاثیر قرار می دهد. در برخی مواقع عدم دسترسی مناسب به برخی کاربریها، سلامت افراد را نیز در معرض خطر می اندازد. خدمات بهداشتی درمانی نمونه ای از این دست است که الزام در دسترسی به موقع و مناسب به آن، برای تمامی افراد جامعه ضروری است. دسترسی به خدمات از دو بعد دسترسی فضایی و دسترسی غیرفضایی قابل بررسی است. موجودبودن و در دسترس بودن خدمات، از جمله ابعاد دسترسی فضایی و شرایط و ویژگیهای اقتصادی-اجتماعی جامعه از جمله ابعاد مهم دسترسی غیرفضایی به شمار می آید. به عبارتی دسترسی غیرفضایی مبین شرایط اجتماعی و اقتصادی جمعیت استفاده کننده از خدمات است.
در این مطالعه دسترسی به خدمات بهداشتی درمانی از دو بعد فضایی و غیر فضایی مورد ارزیابی قرار گرفته است
.
در خصوص دسترسی فضایی پس از تشکیل بانک اطلاعات مکانی از فضاهای درمانی در نرم افزار
ARC-GIS شامل 6 کاربری عمده با 4528 مورد فراوانی) و بهره گیری از مدلهای دسترسی «دومرحله ای حوضه شناور»، وضعیت شاخص دسترسی حوزه های شهر مشهد به هریک از فضاهای درمانی تعیین شد. مزایای بهره گیری از این روش در مقایسه با سایر روشها، استفاده همزمان از شاخصهایی نظیر فاصله، شعاع عملکردی و تعداد تسهیلات است. نتایج این مرحله از تحقیق بیانگر عدم انطباق بین توزیع فضایی جمعیت و پراکنش خدمات درمانی است. بعبارتی نواحی مرکزی شهر دارای بهترین دسترسی و نواحی پیرامونی دارای ضعیفترین دسترسی به خدمات درمانی می باشند.
در مورد دسترسی غیرفضایی ابتدا مدل مفهومی تحقیق با استفاده از 8 شاخص اجتماعی- اقتصادی تاثیرگذار در سطح 1266 حوزه آماری ساخته شد. استفاده از مدل تحلیل عاملی در خصوص ویژگیهای اجتماعی- اقتصادی حوزه ها، منجر به شکلگیری 2 عامل اقتصادی و اجتماعی شد که بیش از 74% کل تغییرات واریانسها را تبیین می کند
.
در نهایت با استفاده از تحلیل خوشه بندی، نتایج به دست آمده از تحلیل فضایی و غیر فضایی دسترسی در سطح نواحی شهری مشهد مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج این مرحله نشان داد که نواحی شهر مشهد از این منظر دارای تفاوتهای اساسی می باشند. لذا می توان اینگونه عنوان کرد مناطق و نواحی شهر مشهد دارای عدم تعادل شدیدی در خصوص دسترسی فضایی و غیر فضایی به خدمات بهداشتی درمانی می باشند
.
در مجموع توزیع فضایی خدمات و تسهیلات بهداشتی درمانی در شهر مشهد از تمرکز بالایی برخوردار است. این تمرکز باعث شده است تا دسترسی سایر بخشهای شهر به خدمات بهداشتی درمانی وضعیت مطلوبی را نداشته باشد. بنابراین آنچه که به عنوان مهمترین راهکار در این خصوص باید مد نظر قرار گیرد همانا مدیریت بهینه تخصیص فضا با توجه به نیاز و شرایط هر منطقه و ناحیه می باشد. برای این منظور ضروری است تا نواحی و مناطق با دسترسی فضایی و غیر فضایی ضعیف به خدمات بهداشتی درمانی در اولویت قرار گیرد (بخصوص نواحی شرقی و پیرامونی شهر مشهد). این مساله بویژه در مورد برخی از خدمات بهداشتی درمانی که دارای اولویت و اهمیت بیشتری هستند ضرورت بیشتری دارد. فضاهایی همچون بیمارستانها و مراکز اورژانس از جمله مهمترین موارد در این خصوص به شمار می آیند
.
در نواحی مرکزی و اطراف حرم مطهر به دلیل جذب بالای جمعیت زائر و گردشگر با اینکه دارای امتیاز دسترسی بالایی می باشند، اما به دلیل حرکت کند وسایل نقلیه و سختی تردد و عبور و مرور بایستی شرایطی فراهم گردد تا دسترسی پیاده به خدمات بهداشتی درمانی توسعه پیدا کند. در این خصوص می توان توسعه بیشتر خدمات بهداشتی درمانی و همچنین در نظر گرفتن گروههای سیار خدمات رسانی را در اولویت توجه قرار داد.
استقرار بیمارستانهای مهم و تخصصی شهر مشهد و به دنبال آن استقرار مطب پزشکان متخصص و فوق متخصص در محدوده ای خاص از شهر، علاوه بر افزایش تقاضای سفر به این محدوده، شلوغی و ترافیک بیش از حد معابر و شریانهای آن را به همراه داشته است. به گونه ای که با جرات می توان گفت شهر مشهد دارای الگوی تک هسته ای در خصوص استقرار فضاهای بهداشتی درمانی است. چنین الگویی از توسعه همواره باعث عدم تعادل در بخشهای مجاور و پیرامونی هسته می شود. لذا ایجاد هسته یا هسته های دیگر که در حقیقت زمینه استقرار بخشی از فضاهای بهداشتی درمانی را فراهم کرده و باعث کاهش تراکم و تمرکز اینگونه فضاها در شهر مشهد شود به شدت احساس می شود
.



کلیدواژگان: دسترسی فضایی و غیرفضایی، خدمات بهداشتی درمانی، شهر مشهد

 
 
Title:

Accessibility Planning to Sustainable Development



Abstract:

The issue of access to facilities is an important subject that affects the urban space. Access to healthcare facilities is such example. Access to health care has two dimensions: 1.spatial and 2.nospatial.
In this study we look also spatial and no-spatial accessibility in Mashhad city.
In spatial access in the first stage the spatial database of the health services in software ARC-GIS (including 6 major with about 4528 lots) was formed. Then use the models to "two-step floating catchment area", status indicators to each of the spaces of the city of Mashhad access areas were determined.
In no spatial access we formed conceptual model with 8 indicators. We use factor analysis model to recognize economic and social conditions. 8 indexes decreased to two factors.
Finally we use the software «spss» and the "cluster analysis" method, to define conditions each area of the city of Mashhad.
The results of this analysis indicate a lack of conformity between the spatial distribution of population and distribution of health services. Central city has the best access to health services and the surrounding areas have to be weakest. Also Mashhad city be classified into two clusters. The first cluster is with an average index access of 3.24 and includes to 2.3% in urban areas (areas have access to excellent condition).The second cluster included 97.7% city areas with a mean index of 0.061 to compared to the first cluster does not show the proper position. Graphs produced by the evaluation of model showed that the most important indicator of the first cluster to second cluster is the index access to pharmacy. Emergency access has the least role in this classification.
In Mashhad city Health Services is a single center. So create a new core functionality in various sectors of health care is essential. For this purpose minimum of two core functions of health care is essential in Mashhad city



Keyword(s): Spatial and no spatial access, Health care services, Mashhad city