مشخصات

عنوان: تاثیر تراکم بوته و سطوح کود نیتروژن بر عملکرد کمی و کیفی گیاه ریحان (.Ocimum basilicum L)

گروه تخصصی:  کشاورزی و منابع طبیعی

سازمان مجری:  پژوهشکده گیاهان دارویی 

گروه پژوهشی: پژوهشی کشت و توسعه گیاهان دارویی

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  اسفند 1387

کارفرما: معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی

خروجی طرح: 

چاپ مقاله علمی ـ پژوهشی در فصلنامه گیاهان دارویی، 27: 70 ـ60، 1388.


نوع: کاربردی

 
تلفن: 4702499-4702505-4702611-0261-66950447-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان قدس، بزرگمهر غربی، پلاک 97، ساختمان اصلی: کیلومتر 55 اتوبان تهران قزوین
 

چکیده:

ریحان یکی از گیاهان دارویی ارزشمند می باشد که به عنوان ادویه و طعم دهنده غذا نیز مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این، اسانس ریحان دارای خواص ضد باکتریایی و ضد قارچی می باشد. به هر حال فاکتورهای زراعی روی کمیت و کیفیت اسانس این گیاه اثر زیادی دارند. به همین دلیل تعیین سطوح مناسب فاکتورهای زراعی موثر بر رشد و تولید گیاه ضروری می باشد. تراکم کاشت و کود نیتروژن از مهمترین این فاکتورها هستند. در این راستا، مطالعه ای در مزرعه تحقیقاتی پزوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی در سال 1387 به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کاملا تصادفی در چهار تکرار به اجرا در آمد. تیمارهای این آزمایش شامل تراکم کاشت در سه سطح 25×15، 25×20 و 25×25 سانتی متر مربع و کود نیتروژن در سه سطح 0، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار بود. پارامترهای اندازه گیری شده عبارتند از ارتفاع گیاه، عملکرد ماده خشک اندام هوایی، نسبت اندام هوایی به زیرزمینی، شاخص برداشت، میزان و عملکرد اسانس، شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول (CGR)، سرعت رشد نسبی .(RGR)
نتایج نشان داد حداکثر ارتفاع گیاه، عملکرد ماده خشک اندام هوایی و اسانس در تیمار فاصله کاشت 25×15 سانتی متر مربع و 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار بدست آمده است. علاوه بر این حداکثر میزان اسانس در تراکم 25×20 و 25×25 سانتی متر مربع به ترتیب در برداشتهای اول و دوم محصول بدون مصرف کود نیتروژن حاصل شده است.
حداکثر نسبت اندام هوایی به زیرزمینی در تیمار 25×25 سانتی متر مربع و 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار و حداکثر
RGR در تراکم 25×25 سانتی متر مربع و مصرف 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار به دست آمد. بنابراین تیمار 25×15 سانتی متر مربع تراکم کاشت و 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار، بهترین تیمار برای حصول حداکثر عملکرد ماده خشک و اسانس در واحد سطح شناخته شد.



کلیدواژگان: ریحان (.Ocimum basilicum L)، اسانس، کود نیتروژن، تراکم بوته، عملکرد کمی و کیفی

 
 
Title: Effects of Plant Density and Nitrogen Fertilizer Levels on Quality/quantity Yield of Sweet Basil Ocimum basilicum L

Abstract:

Basil (Ocimum basilicum L.) is one of the valuable medicinal plants, which is used as spice and flavoring agent for foods. In addition, basil essential oil have antibacterial and antifungal properties However, agronomical factors have a great effect on both quality and quantity of its essential oil. For this reason, it is necessary to determine optimum levels of agronomical factors affecting plant growth and production. Plant density and nitrogen fertilizer are the most important agronomical factors. In this order, this study has been conducted in Research farm of ACECR, Institute of Medicinal Plants & Natural Products Research in spring 2006 on the base of factorial experiment in randomized complete block design with four replications.
The treatments were plant densities in three levels 25×25, 20×25 and 15×25 cm2 (i.e. 160,000, 200,000 and 266,666 plant per hectare, respectively) and nitrogen fertilizer in three levels 0, 50 and 100 kg/ha. The measured parameters were: Plant height, dry herbage yield, shoot/root ratio, harvest index, essential oil content and yield, leaf area index, crop growth rate (CGR) and relative growth rate(RGR).
The maximum plant height, yield of dry herbage and essential oil were obtained in treatment of 15×25 cm2 and 100 Kg per nitrogen per hectare. In addition, the maximum essential oil content was obtained in density of 20×25 cm2 and 25×25 cm2 at first and secondary harvesting times without application of N fertilizer, respectively.
Maximum shoot/root ratio and harvesting index were observed in treatment of 25×25 cm2 plant density and 100 Kg/ha nitrogen. The maximum leaf area index and CGR were achieved in treatment of 15×25 cm2 plant density and 100 Kg/ha nitrogen. In addition, maximum RGR was observed in treatment of 25×25 cm2 plant density and 100 Kg/ha nitrogen. However, 15×25 cm2 plant density and 100 Kg/ha nitrogen was the best treatment in respect of yield of dry matter and oil per unit area.



Keyword(s): Ocimum basilicum L., Essential oil, Nitrogen fertilizer, Plant density, Quality/quantity yield