برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

بررسی و سنجش هویت قومی ایرانیان



گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  پژوهشگاه علوم انسانی و اجتماعی 

گروه پژوهشی: 

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  اردیبهشت 1393

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 2-664975615? 5-66951593-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان دانشگاه، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 89
 

چکیده:

هویت قومی یکی از صورتهای هویت جمعی است و به لحاظ تاریخی هویت قومی متاخرتر از هویت ملی می باشد. فرهنگ نه تنها در شکل گیری هویت قومی عامل تعیین کننده است، بلکه در تداوم، تغییر یا از بین رفتن آن نیز عامل اصلی به شمار می آید. هویت قومی یکی از انواع هویت جمعی است که به مجموعه مشخصات و ویژگی هایی اطلاق می شود که یک قوم را از اقوام دیگر متمایز می کند و بین اعضای قوم یک احساس تعلق به همدیگر ایجاد کرده و آنها را منسجم می کند. هویت قومی در سطحی پایین تر از هویت ملی یا جامعه ای قرار دارد. مطالعات مختلفی در ارتباط با هویت قومی انجام شده است. برخی از مطالعات تلاش نموده اند که رابطه بین هویت ملی و هویت قومی را بررسی نمایند. در حالیکه دسته ای دیگر از آنها به بررسی رابطه هویت قومی و سایر متغیرها پرداخته اند. مساله اصلی پژوهش حاضر شناخت وضعیت موجود هویت قومی در کشور با توجه به مولفه های پنجگانه و رابطه آنها با تعلق، تعهد و آگاهی قومی است. هدف اصلی این تحقیق «سنجش هویت قومی ایرانی و شناخت وضعیت موجود» می باشد. اهداف فرعی این مطالعه عبارتند از: بررسی و شناخت احساس گروه های نسلی در مورد هویت قومی خود، بررسی تاثیر میزان محرومیت بر میزان هویت قومی، بررسی تاثیر احساس عدالت و رضایت اجتماعی بر هویت قومی، و شناخت تاثیر جهانی شدن بر هویت قومی. با توجه به مساله تحقیق و تاکید بر آگاهی و تعلق و تعهد در هویت قومی، نظریه های نوسازی، نظریه کنش متقابل نمادی و تئوری محرومیت نسبی، چارچوب مفهومی این مطالعه را تشکیل می دهند. با عنایت به ویژگی چند قومی کشورمان پژوهش حاضر همچنین تلاش دارد به بررسی وضعیت هویت قومی و تاثیر متغیرهایی چون جهانی شدن، میزان محرومیت و عدالت اجتماعی را بر میزان احساس هویت قومی را مورد مطالعه و بررسی قرار دهد. روش مطالعه پیمایش با استفاده از تکنینک پرسشنامه بوده و برای سنجش تعهد قومی 15 گویه؛ تعلق قومی 13 گویه؛ و آگاهی قومی 6 گویه در پرسشنامه وجود داشته است که میانگین مجموع سه گانه آنها وضعیت هویت قومی هر پاسخگو را تعیین کرده است. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل اقوام کرد، ترک، بلوچ، لر، عرب، ترکمن و فارس است که در استانهای کردستان، آذربایجان شرقی، سیستان و بلوچستان، لرستان، خوزستان، گلستان و یزد مورد مصاحبه قرار گرفتند. جامعه نمونه تحقیق تعداد 2000 نفر بوده که از هر قوم در استان منتخب تعداد 100نفر در مرکز استان، 100 نفر در یکی از شهرستانهای استان و 100 نفر در مناطق روستایی (مجموعا 300 نفر) بصورت تصادفی مورد مصاحبه قرار گرفته اند. بر اساس یافته های این مطالعه، نزدیک به نیمی از پاسخگویان بدون توجه به قومیت آنان، دارای هویت قومی بسیار قوی تا قوی هستند ( 46.4درصد). همچنین یک پنجم آنان دارای هویت قومی ضعیف و بسیار ضعیف هستند. یک سوم از پاسخگویان نیز دارای هویت قومی متوسط هستند. مطالعه حاضر نشان می دهد که با افزایش سطح تحصیلات هویت قومی از بسیار قوی به سمت قوی میل می کند. در جامعه نمونه مورد بررسی بین وضعیت هویت قومی و جهانی شدن رابطه مستقیم وجود دارد. بدین ترتیب که با افزایش هویت قومی، جهانی شدن نیز شدت می یابد. بین نوع شغل و وضعیت هویت قومی ارتباط وجود دارد. در واقع کسانی که در مشاغل دولتی مشغول فعالیت هستند بالاترین درصد وضعیت هویت قومی «بسیار قوی» و «قوی» را داشته اند ( 54.8درصد). بین وضعیت هویت قومی و احساس عدالت قومی پاسخگویان ارتباط وجود دارد. بدین معنی که با کاهش احساس عدالت، وضعیت هویت قومی «بسیار قوی» و «قوی» افزایش می یابد (56 درصد). بدون توجه به قومیت پاسخگویان، با کاهش احساس رضایت اجتماعی وضعیت هویت قومی «قوی» افزایش یافته و از 36.6 درصد به 41.5 درصد می رسد. یکی از عوامل موثر در وضعیت هویت قومی افراد، عامل دوره نسلی و سن است. بدون توجه به قومیت پاسخگویان، می توان به این نتیجه رسید که در بین گروههای نسلی، میانسالان بالاترین درصد هویت قومی «بسیار قوی» و «قوی» داشته اند. همچنین با کاهش احساس رضایت اجتماعی وضعیت هویت قومی «قوی» افزایش یافته و از 36.6 درصد به 41.5 درصد می رسد. قوی ترین وضعیت هویت قومی مربوط به اقوام ترک و عرب می باشد. وضعیت هویت قومی هر یک از اقوام مورد بررسی و عوامل تاثیرگذار بر آن به تفکیک در گزارش به تفضیل آمده است. یافته های تحقیق حاضر در توسط بسیاری از مطالعات پیشین تایید می شود. از آنجا که در طرح دیگری از شبکه برنامه گروه جامعه شناسی وضعیت هویت دینی ایرانیان سنجیده می شود، مطالعه حاضر وارد بعد دینی هویت قومی نشده و محتمل است یافته های آن تفاوتهایی با سایر مطالعات داشته باشد.



کلیدواژگان: هویت قومی، سنجش، اقوام ایرانی، تعلق، تعهد، آگاهی

 
 
Title:

Study of the Situation of Iranian Ethinitical Identity



Abstract:

Ethnic identity is one type of collective identity and from historical point of view is earlier than national identity. Not only has the culture effects in forming the ethnic identity but also it is the main object in continued, changes and even abolishment of it. Ethnic identity is one type of collective identity which is the collection of characteristics that distinguished of ethnicity from another and provide a sense of belonging among the group members and make them coherent. There are different studies about ethnic identity. Some of these, studied the relation between national and ethnic identity, the others also studied the relation between ethnic identities with other variables. The main problem of present study is recognition of situation ethnic identity in the country with emphasis to five component and there relation with ethnic belonging, commitment and awareness. The main objective of this study is to measure Iranian ethnic identity and recognition of present situation. Subsidiary objects are recognition of generational feeling about their ethnic identity, study of effects relative deprivation amount on ethnic identity, study the effect of senesce of fairness and social satisfaction on ethnic identity, and the study the effects of globalization on ethnic identity. With attention to the research problem and emphasis on awareness, belonging and commitment in ethnic identity, renovation theory, symbolic interaction theory and theory of relative deprivation is constant theoretical framework of the study. This research with attention to multi ethnicity characteristic of country, tries to study the situation of ethnic identity and effects of variables such as globalization, deprivation and social fairness feeling on it. Survey applied as research method and questionnaire constructed with 15 item for measurement of ethnic commitment, 13 items for measurement of ethnic belonging, and 6 items for measurement of ethnic awareness. Average of these indicates the respondents' ethnic identity. The sample of kord, baloch, lor, turk, arab, turkaman and fars in the provinces of kordestan, azarbaijan east, sistan and baluchestan, khosestan, golestan and yazd were interviewed. Universe of study at national level contain 2000 people, 300 from each ethnic in the mentioned provinces (100 people in province center city, 100 people in on small city and 100 people from villages) that selected randomly. Finding indicates that irrespective to ethnicity, near to half of universe report strange and very strange ethnic identity. And one- fifth of them had reported weak and very weak ethnic identity. One third of them repot average ethnic identity. Research clearifies the relation between the density of ethnic identity and education. With increase of educational level the density of ethnic identity reduced. There is also a direct relation between density of globalization and ethnic identity. Occupation type also effects on ethnic identity. Those with the governmental occupation reports higher level of ethnic identity. There is a relation between the respondent's situation of ethnic identity and their senesce of fairness. It means, with reduction of senesce of fairness, ethnic identity trends to strong and very strong (56%). There is also a reverse relation between social satisfaction and ethnic identity. The other variable effects on individual's ethnic identity, is the generational period or age. Finding shows middle age respondents had highest percentage of strong and very strong ethnic identity. The highest percentage of strong and very strong ethnic identity reported by arabs and turk ethnicities. Ethnic identity situation of each studied ethnicities and the effecting factors on them, were explained in details in the report. Findings of this study supported by the other researches. As there is another research in the network of sociology group which study the religion identity of Iranians, this research did not studied the religion aspect of ethnic identity and therefore it is possible there is a different in finding of it with the other researches.



Keyword(s): Ethnic identity, measurement, Iranian ethnicity, belonging, commitment, awareness