مشخصات

عنوان:

انتخاب گونه های گیاهی برای اصلاح و احیای پوشش گیاهی مراتع با توجه به تاثیر آنها بر گیاهان همراه و شاخص های کیفیت خاک – مطالعه موردی: مراتع زرند ساوه



گروه تخصصی:  کشاورزی و منابع طبیعی

سازمان مجری:  واحد تهران 

گروه پژوهشی: پژوهشی مدیریت و توسعه منابع طبیعی

پژوهشگران: 
جعفری محمد (مسئول طرح)
کهندل اصغر (همکار طرح)
ناصری محمد (همکار طرح)
زارع چاهوکی محمدعلی (همکار طرح)

تاریخ خاتمه:  دی 1387

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 66495417-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان 16آذر، سازمان مرکزی دانشگاه تهران، طبقه پنجم، صندوق پستی: 186-13145
 

چکیده:

از آنجاییکه شاخص های کیفیت خاک تحت تاثیر نوع و تعداد عناصری است که توسط گونه های گیاهی، به خاک اضافه می شود، لذا بررسی عناصر موجود دراندامهای هوایی و زیرزمینی و لاشبرگ  گونه های مرتعی از لحاظ مقدار، نسبت کربن به نیتروژن اندامهای هوایی و زیرزمینی و همچنین مقایسه سرعت تجزیه پذیری گونه ها می تواند نقش مهمی در معرفی گونه های گیاهی مناسب جهت اصلاح داشته باشد. تحقیق حاضر نیز با همین دیدگاه در بخشی از مراتع زرند ساوه انجام پذیرفته است.
بمنظور انجام تحقیق دو تیپ گیاهی
Stipa barbata و Salsola rigida – Artemisia sieberi انتخاب و گونه های مذکور به عنوان گونه های شاخص مورد مطالعه قرار گرفتند. در هر تیپ رویشی یک منطقه کلید انتخاب و در آن نمونه برداری به روش تصادفی - سیستماتیک در طول 3 ترانسکت انجام گردید. طول و تعداد ترانسکت ها براساس تغییرات منطقه و پوشش گیاهی تعیین شد. در راستای هر ترانسکت 10 پلات مستقر گردید. ابعاد پلات های نمونه برداری با توجه به نوع و پراکنش گونه های گیاهی به روش سطح حداقل انتخاب شد. در داخل پلات ها، لیست گونه های گیاهی، تعداد پایه ها، درصد پوشش تک تک گونه ها، درصد لاشبرگ و سنگ و سنگریزه ثبت شد. همچنین اندام های هوایی و رشد سالانه گونه های مورد نظر و اندامهای زیر زمینی آنها قطع شد. در پلاتهای ابتدا و انتهای هر ترانسکت پروفیل حفر شده و بسته به نوع گونه های گیاهی از دو عمق خاک یعنی 0-20cm و 20-50cm نمونه برداری خاک صورت گرفت.
پس از جمع آوری اندام های هوایی و زیرزمینی، لاشبرگ و برداشت نمونه های خاک نمونه ها جهت تجزیه در آزمایشگاه آماده شد. عناصر کربن، ازت، فسفر و پتاسیم نمونه های گیاهی اندازه گیری گردید. از خصوصیات خاک نیز بافت، اسیدیته، ماده آلی، آهک، هدایت الکتریکی، نیتروژن، کربن، فسفر و پتاسیم اندازه گیری شد. در نهایت به منظور مقایسه خصوصیات اندام های هوایی و زیرزمینی و لاشبرگ در گونه های مختلف و همچنین بررسی تاثیر آنها بر خصوصیات خاک روش های آماری مناسب از قبیل تجزیه واریانس و آزمون تی مورد استفاده قرار گرفت.
با توجه به بررسی های انجام شده و نتایج حاصله، در بین سه گونه نسبت
C/N در اندامهای هوایی، زیرزمینی و لاشبرگ گونه Ar.sieberi از دو گونه دیگر کمتر است. سرعت تجزیه گیاهان به نسبت کربن به نیتروژن بستگی دارد، هرچه این نسبت کمتر باشد یعنی مقاومت بازمانده های گیاهی در مقابل عوامل تحزیه کننده کمتر است. در خصوص عناصر معدنی نیز گونه مذکور در غالب موارد از مقادیر بیشتری برخوردار است و در تامین مواد غذایی و در نتیجه حاصلخیزی خاک تاثیر بیشتری دارد. از مجموع این موارد می توان چنین نتیجه گیری نمود که گونه Ar. sieberi می تواند به عنوان گونه مناسب از نظر تاثیرگذاری بر ویژگیهای خاک در برنامه های توسعه پوشش گیاهی و اصلاح در منطقه مورد مطالعه مورد توجه قرار گیرد.



کلیدواژگان: مرتع، کیفیت خاک، گونه گیاهی، لاشبرگ، زرند ساوه

 
 
Title:

Plant species selection for rangeland reclamation respecting their effects on associate plants and soil quality indicators



Abstract:

Soil quality depends on the kind and number of nutrients in aerial, litter and underground tissues of the plants. Therefore, studying the status of range species in view point of their nutrient condition, C/N ratio, and decomposition velocity will help us to select suitable species in vegetation development plans. This study was performed to find suitable plant based on its effects on soil properties in Zarand-e-Saveh rangelands. For this purpose, two vegetation types including Stipa barbata and Salsola rigida-Artemisia sieberi were considered for investigation. In each type key areas were determined and soil and plant sampling were performed within these areas. In each type 3 transects each including 10 plots were established. Number and length of transects and number and area of plots were determined according to types and vegetation condition. Floristic list, vegetation percentage of species, and gravel percentage were recorded in all of plots. Also, the current year growth, root and litter of species were gathered. In starting and ending points of the transects soil samples were taken from 0-20 and 20-50 cm layers. Soil and plant samples were analyzed in laboratory. The properties of C, N, P and K were determined for plant samples. Texture, OM, Ec, pH, N, P, K and lime were measured in soil samples.
Totally, results showed that A. sieberi has lower C/N ration while its nutrients are higher than S. barbata and S. rigida. So, it could be concluded that A. sieberi is suitable plant in view point of its affecting on soil quality.



Keyword(s): Rangeland, soil quality, plant species, Litter, Zarand-e-Saveh