برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

بررسی و تحلیل پیام های جهانی ادبیات فارسی سطح اول: شاهکارهای ادب فارسی (شاهنامه فردوسی، آثار نظامی، منطق الطیر عطار و کلیات شمس، مثنوی مولوی، گلستان سعدی و دیوان حافظ) (جلد اول)



گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  پژوهشگاه علوم انسانی و اجتماعی 

گروه پژوهشی: پژوهشی زبان و ادبیات فارسی

پژوهشگران: 
قبادی حسین علی (مسئول طرح)
شریف نسب مریم (همکار طرح)
صدیقی علیرضا (همکار طرح)
طاهری قدرت اله (همکار طرح)
غیاث الدین منیژه (همکار طرح)
فریارمنش مسعود (همکار طرح)
گرجی مصطفی (همکار طرح)
نیکوبخت ناصر (همکار طرح)
رزمجو حسین (همکار طرح)
صادقی مریم (همکار طرح)

تاریخ خاتمه:  آبان 1387

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 2-664975615? 5-66951593-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان دانشگاه، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 89
 

چکیده:

ادبیات عموما می تواند بالقوه پیامی جهانی داشته باشد و ادبیات فارسی به دلیل ماهیت عمدتا انسانی و عرفانی خود، به صورت بالفعل پیامهای مشخص تری برای جهانیان دارد.
ادبیات می تواند به عنصری فرا تاریخی تبدیل شود و از جرگه متنهای خاموش خارج گردد و ادبیات فارسی بنابر محتوای انسان شناسانه و تاکیدات عارفانه بر شناخت ابعاد مختلف و نیازهای گوناگون بشری و ابتنا بر معرفت شناسی و حکمت اشراقی، همیشه متنی گویا و غیر صامت و پیام دارنده برای انسان امروز است؛ انسانی که به رغم دستیابی به رفاه و پیشرفت خیره کننده، با بحرانهای عمیق وجودشناختی و چالشهای گوناگون معرفتی و روانی و ناامنی ها و پریشانی های ناشی از جباریت نهادها و قهاریت قدرت غیرقابل مهار فناوری و ثروت و انباشت توان هراسناک نظامی غوطه ور است و آرامش، اعتماد و اصالت صداقت انسانی و فطرت خدایی انسان در زیر بار چرخه تولید رو به تزاید ثروت و قدرت فناوری، فراموش شده و انسان چون موجودی که خویشتن را گم کرده به دنبال بازیابی خویشتن در حیرت و سردرگمی تکراری غوطه ور است و از همین رو ادبیات فارسی می تواند برای تخفیف این معضلات و بحرانها، پیامی نو و راهگشا داشته باشد زیرا که عموما حاصل تاملات و توغلات روحهای پاک و انفاس وارسته دانشی مردان و حکیمانی چون فردوسی و نظامی و نخبگان و بزرگان و عارفانی پاکباخته چون عطار، مولوی، سعدی و حافظ در حوزه ماهیت و ابعاد و ساحتهای انسانی و نیازهای انسان است.
محدوده این تحقیق گزیده هایی از آثار شاهکار آفرینان چون فردوسی، نظامی، عطار، مولوی، سعدی و حافظ است، از جهت ضرورت انجام تحقیق این پژوهش از جمله عمیق ترین تحقیقات همسو و هم جهت با گفتمان انقلاب اسلامی در احیای میراثهای معنوی و گنجینه های ادبی و فرهنگی و آموزه های الهی ودیعه نهاده شده در میان ملت ما به شمار می رود.
از حیث سابقه پژوهش، اگرچه ممکن است در آثار و تتبعات برخی از محققان و صاحبنظران به نحو پراکنده اشاراتی درباره اثرگذاری های ادبیات فارسی در آثار ادبی جهان در ادوار مختلف تاریخی در چارچوب نظریه ادبیات تطبیقی آمده باشد یا در نظرگاه و سخنان برخی از بزرگان درباره توان بالقوه و ظرفیت ادبیات فارسی و امکان اثرگذاری و داشتن پیام نو از دل این ادبیات برای انسان امروز دیده شود. این تحقیق با این رویکرد معین و محدوده تعیین شده بی سابقه است.
روش این پژوهش در چارچوب رهیافت هرمنوتیک (
Hermeneutics) در عین لحاظ داشتن اصول رویکرد بینامتنیت (intertextual) و منطق مکالمه متن طراحی شده و پیش رفته است.
اجمالا نتیجه تحقق نشان می دهد که آثار بزرگانی چون فردوسی، نظامی، عطار، مولوی، سعدی و حافظ هر کدام به دلیل ابتنا بر بنیانهای عمیق انسان شناسانه و حکمی واتصال به تجربیات شهودی، پیامهایی راهگشا و ژرف بر جنبه های گوناگون بحرانهای بشر امروز دارند.
دستاورد تحقیق نشان می دهد که همه آثار به صورت مطلق متناظر به همه بحرانهای بشر امروز پیام و سخنی تازه ندارند. بلکه فردوسی، از جهت ضرورت توجه به داشتن امید به آینده، ساحتهای والا و آرمانهای بلند انسانی، غلبه بر شکاکیت، پی افکندن شالوده آرمانشهر انسانی، غلبه بر پوچ گرایی، مبارزه با حرص و افزون خواهی بشر، ضرورت داشتن همت بلند، مقابله با ضعف نفس، نفی مسوولیت گریزی و خود محوری نظامی، از حیث ترجیح آرامش و صلح و انسانیت، آسایش و آرامش انسانها، نفی خشونت، هدف مداری هستی، لطیفه غیبی دانستن کائنات، امیدزایی و امید آفرینی، ضرورت باورمندی انسانها و ... عطار، از جهت توجه دادن به بدایت و غایت قدسی انسانی، غلبه بر بحران بی باوری، مبارزه با آسانی طلبی، مقابله با احساس ناامنی، نشان دادن راه خروج از کثرتها و تسبیتها و رسیدن به ساحت یگانگی و ... مولوی، از حیث وجود شناختی و هستی شناسی عاشقانه، اصالت گفتگو و تعامل با آدمیان، یافتن راه تعالی انسان، درک بنیادهای چیستی و کیستی آدمی، زیبا دیدن هستی، خوب دانستن انسانیت، روشهای پرواز روح، خروج از پلشتی ها و موانع زمین گیر ساز آدمی و ... سعدی، از جهت مقابله با بحران پوچ گرایی، مبارزه با بی معنا دانستن زندگی، نفی بحران از خود بیگانگی، بالا رفتن از پلکان خرد رحمانی برای وصول به جامعه ای سرشار از عقلانیت، اعتدال، تساهل، رفع تزاحم، امتزاج نیاز مادی و معنوی، مواجهه با فردگرایی و خودخواهی، توجه به تعلیم و تزکیه، مقابله با بحرانهای اخلاقی و گسست نسلی و ... حافظ، از دیدگاه پاکبازی و پاکخواری و وارستگی، دفع موانع شناخت حقیقت و نفی شهرت ستیزی، از جان مایه گذاشتن برای رسیدن به فضایل، رسیدن به مدارا و صلح و فرونهادن جنگها و منازعات ویرانگر، مقابله با نهادی نشدن انسان دوستی، مبارزه با بحران جزمیت گرایی، شتابزدگی، سرعت گرایی، بحران مصرف زدگی و بی معنا دانستن هستی؛ هر یک با تاکیداتی ویژه بر پیشگیری از وقوع بحرانهای معنوی و مادی بشر، حرفی تازه برای جهانیان و انسان مدرن به ارمغان گذاشته اند.



کلیدواژگان: پیام، جهانشمولی، ادبیات، ادبیات فارسی، بحران جهانی، تناظر، تحلیل

 
 
Title:

(A Summary of the comprehensive final report of the project "Global messages")



Abstract:

Persian literature has always possessed the messages of guidance for whole humanity. This unprecedented capacity has converted it into a phenomenon across the history to the extent that it has charming and fascinating sayings for ever changing present world. Its richness would contain an expanded life time much beyond the known borders of Iran. In other words, interesting message of Persian literature by reflecting an original and civilized culture has created a "cultural realm" more extensive than the borders of Iran; and covering around mythological, metaphysical, moral, philosophical, religious and anthropological deliberations has turned this territory into a junction of different cultures.
Antiquity and richness of Persian literature and the plurality coming out of this cultural geography has brought forth special merits and treasures. Its literature has continually enjoyed mythological ideas and mystic, intuitive, and anthropological disciplines. Particularly, the Persian literature utilizing the sweet spoken source of revealence and mystic symbolic ontology has divulged excellent literary capabilities and distinguished aesthetic ideas. All these factors are regarded the principles, grounds and distinctly unique and special capacity of Persian literature. Such foundations have provided a luminous history manifested as fascinating and attractive for the world and has left them green eyed desiring to create similar text or poems. For example Araguan was too impressed by pen and soul of Sa'adi to believe that eloquence has ended upon Sa'adi. Goete got so enamored of Hafiz that in his view to recite a poem following Hafiz seems just a legend. This potential and capacity is not limited to old classical era but tens of scholars and men of letters of the world like Henry Korbin ,Nicholson and Anne Merry Schimmel and others in the modern age also have spent their whole life in the deep research to understand technical coverings and perceive the mystic- intuitive taste of the works of Sohravardi  and Maulvi.
The target of this research is to discover and recover the cultural strength and reconstruct the original, attractive and excellent messages of Persian literature to present the distinctive Iranian culture and civilization to the world. Consequently the direction, reformation and reinforcement of national cultural policy may be applicable to it. Basic message of Persian literature is Man and the world; and such symbolic treasures have been deposited into it that with the passage of time its eternity and infinity is growing more comprehensible. But in the post- modern world and age of deconstruction, everyday palimpsest of the depths of Persian mystic literature is being regenerated and contemporary world, by utilizing the pure literary sources of Persian can give a new life to his precipitate and depressed industrialized skeleton. In the domain of form, structure and the method of proceeding and maintaining, a part of the excellent literature like the couplet work Mathnavi of Mawlvi contains fresh speech and rhetorical techniques like the interruption in the sequence of tradition psycho- philosophical aspects of the role of mind for developing the plot of narration, complex and appealing suspense and promise Irregularities, linguistic digression, deconstruction and etc. To analyze the second part of this discussion is out of our research circle ,so we have mentioned them just to remind the formalistic lingual, verbal and structural capacity. Problem of this research is to affirm and explain the high inspiring potential of the effective and constructive Persian literature and to describe its reason and position. In other words, objective of this research is to discover the possibility of exploring Persian literature and perceiving its potential to cope with the difficulties, hurdles and the crisis confronting the human being today. This research indicates that Persian literature can present exquisite souvenir to the global society in the modern era which contains elevated themes and the message of heavenly eternal concepts for the salvation of human race throughout the history. It has transformed into a phenomenon beyond the history mostly in the areas of lexicology, techniques and literary devices including the subtleties and elegant coverings which bring about the possibility of revising valuable achievements in the global art and literature but the analysis of second facet is irrelevant to this research. Exalted and animating message of the spiritual text of this literature comes by understanding the righteous humanitarian and mystical experiences of pure souls who can speak to the present world throughout the history of this land irrespective of the passage of time.



Keyword(s):