برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

اصلاحات در دوران حکومت امام علی (ع)



گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  واحد استان خراسان رضوی 

گروه پژوهشی: پژوهشی تاریخ

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  1384

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 8762000-8795530-0511

نشانی سازمان مجری: مشهد، میدان آزادی، صندوق پستی: 1376-91775
 

چکیده:

اصلاح به معنی چیزی را درست کردن و کاری را سامان دادن است در برابر افساد به معنی تخریب. اصلاح در قرآن به معانی متعددی آمده و در سنت نبوی و گفتار ائمه از جمله امام علی (ع) کاربرد دارد و از این منظر واژه ای کاملا اسلامی است.
امام علی (ع) در دوران حکومت خود (35-40 ق.) به انجام اصلاحاتی همت گماشت. این اصلاحات در وهله اول کوششی بود برای تغییر بینش مسلمانان نسبت به دنیا و آخرت و بر این اساس بود که به اصلاح سیستم حکومت و سیمای شخص حاکم پرداخت، به تغییرات گسترده اقتصادی دست زد و به رفع تبعیضهای اجتماعی و اقتصادی اقدام کرد. عواملی که انجام اصلاحات از طرف آن حضرت را ضروری می ساخت، در وهله اول ارزشهای دینی بود، فرآیندهای جمعیتی (مهاجرت، ترکیب جمعیت، گسترش تعداد مسلمین و اقامت مسلمانان و تازه مسلمانان و حتی غیر مسلمانان در کنار هم)، نیز مناسبات سیاسی و نابرابری های اجتماعی و اقتصادی به عنوان سایر عوامل، مؤثر افتادند. ایشان گروههای مختلفی از کارگزاران حکومتی (قضات، والیان، اداریان، نظامیان)، توده های موافق و مخالف، رؤسا و اشراف قبایل و حتی دشمنان خود را مخاطب اقدامات خود قرار داد. امام علی (ع) در این مسیر از روشهای هنجاری- بازآموزی و اجباری - قدرتی سود برد و بنا به مقتضیات، گاه با ترکیب این دو روش سعی در پیشبرد کار اصلاحات مورد نظر خود نمود. ولی روش اول به دلیل طولانی بودن زمان بروز تاثیرات آن و روش دوم به دلیل در دسترس نبودن همه امکانات اعمال قدرت چندان موثر نیفتادند. یکی از مشکلات مهم امام فراهم نبودن شرایط مناسب برای انجام اصلاحات بود: بینش و روش نادرست مسلمین، اوضاع آشفته اجتماعی ناشی از بروز شورشی که به قتل عثمان منجر شد، تضعیف نهاد قدرت به دلیل دو خلیفه کشی متوالی، دشمنی ریشه دار قریش و شخصیتهای بزرگ آن و تمرد مردم مناطقی مهم مانند: حجاز، شام، بصره و سرانجام کوفه و نداشتن کارگزاران همراه به اندازه لازم، زمینه موفقیت اصلاحات را بسیار ضعیف کرد. موانع مهمی نیز بر سر راه آن حضرت ظاهر شدند که مهمترین آنها به خطر افتادن منافع افراد و قبایل، تهدید جایگاه و منزلت برخی عناصر، انگیزه های نادرست دینی، حب و بغضها و دشمنی های شخصی، نیز فاصله زیاد میان اندیشه و عمل امام با پیروانش و سرانجام وقوع برخی اشتباهات از طرف کارگزاران اصلاحات بود
.
اصلاحات امام که در شرایطی بحرانی و نامناسب آغاز شده و با موانعی مهم روبرو شده بود، سرانجام با بن بست مواجه شد و با شهادت آن حضرت رشته آنها کاملا قطع شد. ولی به عنوان ارزشها و معیارهایی دایمی همواره در جامعه اسلامی باقی ماند
.



کلیدواژگان:

 
 
Title:



Abstract:

Reform, by definition, is improving and reorganizing things, in contrast to corruption by the meaning of destruction. In the Qur'an, the term reform is employed in various meanings and frequently used in prophetic traditions and the sayings of the Imams including Imam Ali (A.S.). It is, from this perspective, a thoroughly Islamic term.
In his ruling period (35-40/655-660), Imam Ali (A.S.) attempted to make certain reforms. These reforms were initially an attempt to transform the attitude of the Muslims towards the world and the Hereafter. It was to this end that he proceeded to reform the ruling system and the outlook of the ruler himself, made widespread economic changes, and took steps in removing socio-economic discrimination. The factors necessitating the implementation of reforms by that holy Imam were primarily religious values, population trends, political relations, as well as socio-economic inequalities. He addressed different groups of state administrators, ordinary people from among the proponents and opponents, heads and chieftains of tribes, and even his enemies, as targets of his measures. In this direction, Imam Ali (A.S.) took advantage of normative-reeducational and compulsory-coercive methods, and, by expedience, sometimes through a combination of the two methods tried to implement his intended reforms. However, the first method was not much of a success due to being too lengthy and the second one also failed due to the lack of access to all means of enforcing power. One of the most significant problems that the Imam encountered was the lack of appropriate circumstances for reformation: Muslims' improper attitudes and methodology, social disorder prompted by the chaos resulting from murdering Uthma-n, weakening of the ruling power due to successive murders of two Caliphs, deep-rooted enmity of the Quraysh and their dignitaries, and the rebellion of people from various regions such as: ?ija-z, Sh a-m, Ba?ra, and finally, Ku-fa. These and the lack of sufficient sympathetic administrators dramatically weakened any attempt for successful reformation. Serious barriers appeared in the way of his holiness, the most significant of which were the jeopardizing of the interests of certain individuals and tribes, threatening of the status of some agents, improper religious motives, personal enmities, and finally, the occurrence of some mistakes by reformation administrators.
Imam's reforms, which started in critical and inappropriate circumstances, encountered significant barriers, and eventually led to a deadlock and totally lost ground with the martyrdom of the holy Imam. However, as constant values and criteria, these reforms have perpetuated in the Islamic community. 



Keyword(s):