برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

ارزشیابی برنامه کشوری پیشگیری و کنترل بیماری فشار خون بالا در کشور



گروه تخصصی:  پزشکی

سازمان مجری:  پژوهشکده علوم بهداشتی (گزارش طرح های دفتر مرکزی) 

گروه پژوهشی: علوم بهداشتی- مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی

پژوهشگران: 
مفتون فرزانه (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  شهریور 1384

کارفرما: دانشگاه علوم پزشکی تهران

خروجی طرح: 

ارائه گزارش و نتایج مربوط به کار فرمایان: 1. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت سلامت دبیرخانه تحقیقات کاربردی.
2. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مرکز مدیریت بیماری ها، اداره بیماری های قلب و عروق ارائه پیشنهادهای کاربردی به دانشگاه های علوم پزشکی کشور از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارائه «مدل به کار برده شده در ارزشیابی» در سمینار انجمن پزشکی خاورمیانه


نوع: کاربردی

 
تلفن: 66480804- 9-66951877-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 51، کدپستی: 1315795795، صندوق
 

چکیده:

برنامه کشوری«کنترل و پیشگیری از بیماری فشار خون بالا»، روستاهای سطح کشور را تحت پوشش قرار داده است.
این برنامه پس از تدوین در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در مراحل اولیه اجراء و پیرو نظرات کارشناسان آن وزارت تغییراتی داشته است از جمله تغییر گروه هدف از 18 سال و بالاتر به 30 سال و بالاتر و در حال حاضر تقریبا 3 سال است که برای تمام افراد جامعه روستایی که 30 سال و بالاتر سن دارند، اجرا می شود.
در بررسی نتایج مربوط به وضعیت غربالگری برنامه کشوری پیشگیری و کنترل بیماری فشار خون بالا، مشاهده می شود که پوشش اطلاع رسانی 88 درصد است. این نکته بدین مفهوم است که حدود 12 درصد گروه هدف در سطح کشور در مورد برنامه اطلاع رسانی نشده اند. این مساله و توجه به نکاتی نظیر اینکه تقریبا 40 درصد کارشناسان برنامه وضعیت اطلاع رسانی را نامطلوب ذکر نموده اند و حدود
11.5 درصد از آنان عدم دسترسی به گروه هدف را به دلیل پراکندگی روستاها و مشکلات رفت و آمد در فصول سرد مطرح نموده اند، اهمیت یافتن راهکارهای ارتقاء سیستم اطلاع رسانی برای این برنامه را مطرح می سازد. در غربالگری، درصد موارد مشکوک به فشار خون بالا که توسط بهورز تشخیص داده شده است در سطح کشور حدود 10 درصد بود. تقریبا 94% مشکوک شناخته شده توسط پزشک تایید شده که این آمار بیانگر پایین بودن موارد مثبت کاذب است. موارد جدید شناسایی شده در برنامه حائز اهمیت است چرا که دستیابی این برنامه را به اهداف خود نمایان می سازد، لکن در ذیل به توضیح نکته ای پرداخته شده که قابل تامل است:
طبق نتایج، تقریبا 60 درصد مبتلایان شناسایی شده در برنامه را موارد قدیم و سایر موارد را بیماران جدید تشکیل می دادند. در واقع از 9 درصد فراوانی فشار خون بالا در گروه هدف برنامه (افراد 35 ساله و بالاتر)
5.6 درصد مربوط به بیماران قدیم و 3.4 درصد مربوط به بیماران جدید بود. مقایسه این آمار با نتایج مطالعات مشابه بیانگر بالا بودن موارد منفی کاذب است. یعنی در بین افرادی که بهورز در مراقبت غربالگری، تشخیص فشار خون بالا را نداده، تعداد قابل توجهی دارای فشار خون بالا بوده اند. انتظار می رود با آموزش بیشتر به بهورزان و ایجاد مهارت لازم در آنان، دستیابی به هدف برنامه «شناسایی هر چه بیشتر موارد موجود مبتلا به فشار خون» را ارتقاء داد.
پس از انجام غربالگری توسط بهورز
%87.7 از افراد مشکوک به بیماری فشار خون بالا به پزشک ارجاع شده اند که به نظر می رسد موارد عدم ارجاع با توجه به سایر یافته های این مطالعه عمدتا به دلیل کمبود یا نبود پزشکان و بی ثباتی آنان است که به هر حال بررسی آن ضروری است.
نتایج مربوط به مراقبت بهورز نشان می دهد که پوشش کلی مراقبت ماهیانه بهورز
78.5 درصد بود که در واقع 78.5 درصد از بیماران شناسایی شده مراقبت ماهانه خود را دریافت کرده اند. در بین کسانی که مراقبت شده اند پوشش سنجش فشار خون و آموزش رژیم غذایی به ترتیب 97.6 و 93.2 درصد بود. پوشش در زمینه آموزش فعالیت بدنی، آموزش در زمینه دخانیات، سنجش نمایه توده بودنی به ترتیب 81.1، 81.6، 75.4 بوده است. تحویل دفترچه به بیمار که لازمه آن وجود دفترچه بوده است در اکثر مناطق کشور توزیع کم و نامناسب داشته است. به همین دلیل پوشش کشوری آن تقریبا 16 درصد است. نتایج مراقبت پزشک نشان می دهد که، پوشش مراقبت سه ماهه پزشک در کشور 77.8 درصد است.
در بیماران مراقبت شده توسط پزشک پوشش سنجش فشار خون، آموزش نحوه مصرف دارو و آموزش رژیم غذایی به ترتیب
97.3، 96.3، 91.6 درصد است. پوشش آموزش فعالیت بدنی و آموزش در زمینه دخانیات دارای پوشش هایی به ترتیب برابر با 81.0 و 78.0 بود که به نظر می رسد دو عامل بی ثباتی پزشکان و عدم کفایت آموزش آنها که از نتایج مطالعه به دست آمده در پایین افتادن شاخص های مذکور نقش به سزایی دارند. بر اساس نتایج، وضعیت پوشش ارجاع در ارجاع به پزشک عمومی و متخصص به ترتیب 1/95% و 6/92% بوده است. با توجه به اهمیت بیماری که گاه از دست دادن زمان برای این بیماران ممکن است منجر به آسیب جدی به ایشان شود، به نظر می رسد ضروری است پوشش ارجاع تا حد ممکن بالاتر رود. بررسی اثربخشی خدمات نشان می دهد، در بین بیمارانی که مراقبت شده اند، وضعیت فشار خون و نمایه توده بدنی (بر اساس مقادیر ثبت شده) در درصد بالایی از بیماران همچنان نامطلوب است که مسلما عوامل متعدد در ابعاد اجتماعی و برنامه ای در این امر نقش دارند. در بررسی کیفیت خدمات، رضایت بیماران، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نتایج حاصل نشان می دهد که پذیرش تجویزات از طرف بیمار، رضایت از تشخیص بیماری، رضایت از درمان بیماری، رضایت از زمان انجام مراقبت، رضایت از نحوه مراقبت بهورز، رضایت از نحوه مراقبت پزشک بیش از 90 درصد است (که مجموع رضایت متوسط و رضایت زیاد بیماران را شامل می شود). رضایت از نحوه تهیه داروهای مورد نیاز در سطح کشور حدود 88 درصد بود که این امر به خصوص در اثر بخش نبودن مراقبت های انجام گرفته تاثیرگذار است.
جنبه حائز اهمیت دیگر در اجرای برنامه وجود سیستم جمع آوری داده ها و تحلیل با کفایتی است که به صورت جزئی از برنامه و به طور مستمر قابل اجرا باشد. بنابراین به منظور آنکه بتوان تصویر صحیح و واقعی از نحوه اجرای برنامه و اثربخشی آن ایجاد کرد، نیاز به برقراری سیستم اطلاعات مدیریتی
MIS وجود دارد، به نظر می رسد که سیستم بهداشتی با توجه به فعالیت هایی که در زمینه اجراء این برنامه داشته و مهارت ها و تجاربی که در این رابطه کسب نموده پتانسیل بسیار مطلوبی برای طراحی و استقرار چنین سیستم اطلاعاتی را دارد.
بنابراین به طور خلاصه می توان پیشنهادهای ذیل را جهت دستیابی هر چه بهتر به اهداف برنامه پیشگیری و کنترل بیماری فشار خون بالا ارائه نمود: افزایش پوشش غربالگری برنامه، بالا بردن حساسیت غربالگری، افزایش پوشش مراقبت برنامه، بهبود کمیت و کیفیت انجام تمام اجزاء مراقبت، طراحی استقرار سیستم منظم جمع آوری داده ها و تحلیل به هنگام آن



کلیدواژگان:

 
 
Title:



Abstract:

Keyword(s):