برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

بررسی عوامل اجتماعی – اقتصادی تاثیرگذار بر سلامت و طراحی مدل مربوط



گروه تخصصی:  پزشکی

سازمان مجری:  پژوهشکده علوم بهداشتی (گزارش طرح های دفتر مرکزی) 

گروه پژوهشی: 

پژوهشگران: 
گرمارودی غلام رضا (مسئول طرح)
مرادی علی (همکار طرح)
یونسیان مسعود (همکار طرح)

تاریخ خاتمه:  زمستان 1383

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 66480804- 9-66951877-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان فلسطین جنوبی، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 51، کدپستی: 1315795795، صندوق
 

چکیده:

سابقه و هدف: وضعیت اقتصادی اجتماعی افراد جامعه که نقش قابل ملاحظه ای بر سلامت آنان دارد، خود متاثر از فاکتورهای متعددی است. این متغیر در کلیه پژوهش های پزشکی بهداشتی بعنوان یکی از متغیرهای زمینه ای مورد اندازه گیری قرار می گیرد. تاکنون هیچ ابزاری که در این خصوص محققان را یاری نماید، ارایه نگردیده است. در پژوهش حاضر سعی بر این است ابزار دقیقی که در عمل اعتبار آن مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته است، طراحی گردد تا اندازه گیری این متغیر در پژوهش های بهداشتی پزشکی با دقت لازم صورت گیرد.
روش کار: مطالعه حاضر بصورت مقطعی بوده و در آن جامعه هدف کلیه خانوارهای ساکن در شهر تهران بوده است. حجم نمونه مورد نیاز برای جمع آوری داده ها 1000 خانوار تعیین گردید. جهت تعیین پایایی
(Reliability) سوالات در هر حیطه، همخوانی داخلی (Internal Consistency) پرسشنامه با استفاده از شاخص آلفای کرونباخ مورد بررسی قرار گرفت.
اعتبار محتوایی
(Content Validity) سوالات پرسشنامه با نظر کارشناسان مربوطه مورد بررسی قرار گرفته و اصلاحات لازم انجام شد. اعتبار ساختار و (Construct Validity) با استفاده از روش(Factor Analysis)  و Principal) تحلیل جزء اصلی (Component Analysis محاسبه شد.
جهت تعیین طبقه اقتصادی اجتماعی در مقیاس دو حالتی از روش
Summed Lickert Scale استفاده شد. جهت تعیین طبقه اقتصادی اجتماعی در مقیاس چهار حالتی نیز از روش فوق استفاده شد. بدین منظور جهت تعیین نقطه برش (cut of point) مقدار عامل کلی بدست آمده در نقاط چارک اول میانگین و چارک سوم به چهار قسمت تقسیم شد. مقادیر زیر چارک اول ضعیف، مقادیر بین چارک اول و میانگین متوسط، مقادیر بین میانگین و چارک سوم خوب و مقادیر بالای چارک سوم به عنوان بسیار خوب دسته بندی گردید.
نتایج: متغیرهای تسهیلات و اوقات فراغت (a=0.71)، مشخصات سرپرست و همسر سرپرست خانوار (a=0.67)، مسکن (a=0.66) و هزینـه‌ها و درآمد (a=0.34) دارای بالاترین روایی بودند. نمره های روایی بدست آمده نشان می دهد متغیرهای مربوط به تسهیلات و اوقات فراغت نسبت به متغیرهای دیگر همبستگی بیشتری با یکدیگر داشته اند.
ایجاد تغییرات مختلف در وزن کلی هر دسته از متغیرها نشان داد در مناسبترین حالت نمره روایی کلیه متغیرهای پرسشنامه بر اساس شاخص آلفای کرونباخ
0.6 بوده است. هبستگی متغیرهای تحصیلات سرپرست خانوار، تحصیلات همسر سرپرست خانوار، مساحت منزل مسکونی، قیمت زمین منزل مسکونی، داشتن اتومبیل شخصی، داشتن رایانه با نمره کل از سایر متغیرها بیشتر بوده است. از این رو با استفاده از مجموع متغیرهای فوق شاخص خلاصه شده تعریف گردید.
نتیجه گیری:
 در این مطالعه با استفاده از روش تحلیل پایایی (Reliability analysis) در نهایت یک پرسشنامه استاندارد تهیه گردید که هر دسته از سوالات آن بطور جداگانه و همچنین بخشهای مختلف آن در مجموع دارای همخوانی داخلی مناسبی می باشند. همچنین با استفاده از روش تحلیل جزء اصلی یک متغیر معتبر و دو حالتی ساخته شد که بر اساس آن هر خانوار بر اساس نمره عامل کلی ساخته شده که نمره ای استاندارد است، در طبقه اقتصادی اجتماعی بالا یا پایین قرار می گیرد. با استفاده از این روش امکان محاسبه نسبت خطر (Odds Ratio) و فاصله اطمینان آن در بررسی ارتباط وضعیت اقتصادی اجتماعی با پیامدهای بهداشتی فراهم می شود.



کلیدواژگان:

 
 
Title:

Socioeconomic factors affecting health status



Abstract:

Background and Aims: The health of a community is crucially dependent upon the socio-economic status (SES) of individual members, and the latter is often treated as a major socio-demographic variable in health research. So far, there has been a total lack of reliable instruments for measuring SES, and the present research is an effort to develop such an instrument and to assess its validity in practice.
Methods: The target population for this cross-sectional study consisted of all households living in Tehran at the time of the study, with a sample size of one thousand. To determine the reliability of the study questionnaire as a whole, we used Cronbach's alpha and assessed internal consistency in each of the SES domains. Experts in each domain were consulted to ensure the questionnaire's content validity, and principal component analysis was employed to assess construct validity.
We used a summed Lickert scale to transform SES into a dichotomous variable. The same procedure was employed for calculate SES on a 4-point scale, with the cut-off points set at the median and the first and third quartiles of the values of the summary SES index. Values below the first quartile were categorized as "Low", while those falling between the first quartile and medial were considered "Medium". The range of values between the median and the third quartile composed the "Good" category, and values above the third quartile were categorized as "Very Good".
Results: The highest validity scores belonged to the following domains: Facilities and Leisure (
a=0.71), Characteristics of the Family's Head and His/Her Spouse (a=0.67), Type of Residence (a=0.66), Income and Spending (a=0.34). Moreover, variables in the Facilities and Leisure showed the greatest degree of correlation with each other. By varying the weights assigned to individual categories, we saw that the maximum degree of validity attainable with the existing questionnaire items was ? = 0.6. The following variables were most closely correlated with the overall SES score: Family Head's Education, Family Head Spouse's Education, Residence Surface Area, Residence Land Value, Car Ownership, and Personal Computer Ownership. We therefore used these latter variables to define the summary index.
Conclusion: Using reliability analysis, the present study yielded a standard questionnaire with acceptable consistency both overall and in its individual domains. Principal component analysis was used to construct a valid dichotomous variable that would serve to categorize each household as either "High SES" or Low SES", based on its overall SES score. This would also provide the basis for computing odds ratios and confidence intervals in studies linking SES and various health-related outcomes.



Keyword(s):