برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

بررسی مفهوم آزادی و قانون در اندیشه های امام خمینی، جان لاک و منتسکیو



گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  پژوهشگاه علوم انسانی و اجتماعی 

گروه پژوهشی: الهیات

پژوهشگران: 
تمیمی رقیه (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  بهمن 1383

کارفرما: معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی

خروجی طرح: 

انتشار دو مقاله در فصلنامه پژوهش


نوع: بنیادی

 
تلفن: 2-664975615? 5-66951593-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان دانشگاه، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 89
 

چکیده:

در فضای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بوجود آمده در جامعه پس از دوم خرداد مقولاتی همچون جامعه مدنی، دموکراسی، حقوق بشر و...، تعامل دین با این مقولات تبدیل به یکی از مهمترین چالش های فرهنگی اجتماعی و سیاسی جامعه شده که بطور گسترده موضوع بحث و گفتگو ارباب فکر و معرفت قرار گرفت. در حالیکه ضرورت تحلیل و بررسی مبانی نظری و تئوریک این مباحث بر اهل نظر پوشیده نبوده و کاملا جای خالی آن محسوس بود. بر این اساس پژوهش حاضر بررسی و تبیین مبانی تئوریک و نظری دو مفهوم آزادی و قانون _ که از مولفه های کلیدی مقولات فوق الذکر هستند _ را در گستره اندیشه امام خمینی مدنظر قرار داد. به عبارت دیگر در این تحقیق درصدد تحلیل این امر بودیم هنگامی که ایشان می فرمایند «حق اولیه بشر است که من می خواهم آزاد باشم، من می خواهم حرفم آزاد باشد». و «از بالاترین نعمت هایی که در عالم هست آزادی انسان است. انسان حاضر است همه چیزش را فدای آزادی خودش بکند». و «مگر آزادی اعطا شدنی است خود این کلمه جرم است. کلمه اینکه اعطا کردیم آزادی را، این جرم است، آزادی مال مردم است، خدا آزادی داده به مردم.»، آیا ایشان به عنوان یک رهبر سیاسی تحت شرایط و فضای سیاسی موجود جامعه این سخنان را بیان فرموده اند یا نه بر اساس مبانی نظری و تئوریک اندیشه خود این سخنان را اظهار کرده اند، در مورد قانون نیز به همین نحو. همچنین در این پژوهش دو مفهوم آزادی و قانون از منظر دو تن از نخستین متفکرین جدید غرب یعنی جان لاک و منتسکیو که آرا و نظریات آنان در ساختار نظام سیاسی _ اجتماعی غرب از قرن هفدهم به بعد بسیار موثر بوده است _ نیز بحث شده و در مقایسه با دیدگاه حضرت امام مورد بررسی قرار گرفته اند.
سوالات این پژوهش عبارت بودند از:
1- مبانی نظری و تئوریک دو مفهوم آزادی و قانون در اندیشه های امام خمینی (ره)، جان لاک و منتسکیو چیست؟
2- وجوه اختلاف و اشتراک آرا این اندیشمندان در خصوص آزادی و قانون چیست؟
3- آیا بر اساس اندیشه های امام خمینی (ره) در خصوص دو مفهوم آزادی و قانون شیوه ای از حکومت مردم سالارانه دینی قابل تصور است؟
بر این اساس اهداف ذیل برای این پژوهش در نظر گرفته شد
:
1- اگر امام خمینی را به عنوان سمبل تفکر اصیل اسلام و جان لاک و منتسکیو را نمایندگان تفکر غرب در نظر بگیریم هدف کلی این پژوهش می تواند دستیابی به یک نقطه مشترک بین این متفکرین به منظور باز نمودن باب مفاهمه و گفتگو باشد.
2- در صورت اثبات اشتراک نظر معنی دار میان دیدگاه حضرت امام با دیدگاه جان لاک و منتسکیو در مورد مفاهیم آزادی و قانون شاید بتوان در جهت نهادینه نمودن نهادهای مدنی که در غرب بر اساس اندیشه جان لاک شکل گرفته است، در ایران بر اساس اندیشه سیاسی حضرت امام اقدام نمود.
به منظور پاسخ به سوالات و تامین اهداف فوق این پژوهش انجام و در چهار بخش تنظیم شد:
بخش اول کلیات پژوهش، بخش دوم به بررسی مفهوم آزادی در اندیشه های امام خمینی، جان لاک و منتسکیو می پردازد که ذیل شش فصل: انسان شناسی، تعریف و منشا آزادی، ابعاد آزادی، وجوه آزادی، حدود آزادی، روشهای تحقق و تضمین آزادی تدوین و تنطیم شده است. بخش سوم به بررسی مفهوم قانون در اندیشه های امام خمینی، جان لاک و منتسکیو اختصاص یافته است که ذیل چهار قسمت مفهوم قانون، ویژگی ها و خصوصیات قانون، مجریان و ناظران قانون، حاکمیت قانون و التزام به آن مورد برسی قرار گرفته است. بخش چهارم یافته ها و پیشنهادات پژوهش می باشد.
این پژوهش ضمن پاسخ به سوالات تحقیق به این رهیافت رسید که با عنایت به این که مهمترین نقطه مشترک میان اندیشه امام، لاک و منتسکیو بحث انسان شناسی و شان مادی و دنیوی انسان است، این امر می تواند مفتاح باب مفاهمه و گفتگو میان دو نظام فکری غرب و اسلام تلقی شود. علاوه بر آن با توجه به مبانی اندیشه سیاسی امام _ خداشناسی، هستی شناسی و انسان شناسی _ و تلقی حضرت امام از حکومت و ماهیت آن و نقش مردم در تعیین نوع حکومت، اداره حکومت، تعیین زمامداران و حاکمان سیاسی از یک سو و پذیرش حریم خصوصی افراد و آزادی های فردی و شخصی و آزادی های اجتماعی در اندیشه امام از جمله آزادی سیاسی، آزادی انتخابات، آزادی احزاب و آزادی مطبوعات از سوی دیگر، به صراحت می توان گفت که اندیشه سیاسی امام قابلیت و ظرفیت بالفعل و بالقوه بسیار بالایی دارد تا بتوان نهادهای مدنی (شوراها _ مطبوعات _ احزاب) و نهایتا حکومت مردم سالارانه دینی را بر اساس نظام سیاسی ایشان ایجاد نمود. مشروط بر آنکه راهکارها و سازوکارهای مناسب آن را فراهم و به نتایج و تبعات آن تن داده شود.



کلیدواژگان: انسان، آزادی با پسوندهای فلسفی، سیاسی، مذهب، عقیده، بیان _ قانون _ امام خمینی _ جان لاک_ منتسکیو

 
 
Title:

study of the concept of freedom and law in thoughts of Imam Khomeini, Locke and Montesquieu



Abstract:

The research explains the concepts of theoretical foundations of freedom and low in thoughts of Imam Khomeini, Locke and Montesquieu.
Questions of the research consists in:
1. What are the theoretical foundations of these concepts in the thoughts of the above mentioned thinkers?
2. What are the differences and similarities of their opinions in regord to concepts of freedom and law?
3. Based on Imam Khomeini’s thoughts about these concepts, is it possible to establish a democratic religious government?
Accordingly, the aims of the present research are:
1. To find out similarities of the approaches of these thinkers in order to initiate a dialogue.
2. Since in the west civilization, civil structures are based on locke and mantesquieu thoughts, is it possible to establish the civil structures in Iran on the basis of Imam khomeini’s thought?
The research was accomplished in four parts:
The first part consistes of generalities of research. The second part consists of studying the concept of freedom in thoughts of the mentioned thinkers. This part is organized in 6 chapters as follows:
Anthropology, Definition and Source of the freedom, Different aspects of freedom, Kinds of freedom, Freedom limits, Methods of freedom realization and guarantee. The third part considers the concept of law in the thoughts of the mentioned thinkers in four chapters i.e., concept of law, features and characteristics of law, those who apply and control law, rule of law, and obligation to the law.
The fourth part contains the results and suggestions the present research.
As the general Conclusion, the present research shows that the major common points among Imam Khomeini, locke and Montesquieu thoughts are knowing human beings and their material dignity, therefore This can be considered as a basis in order to initiate a dialogue. In regard to the Imam Khomeini’s thoughts one may clearly conclude that it is possible to institute civil structures based on his thoughts.



Keyword(s): Freedom, Human, locke, Imam Khomeini, law, Montesquieu, Opinion F., philosophical F., Political F., Religion F., Speech F.,