برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات

عنوان:

بررسی و تحلیل ادبیات داستانی سیاسی معاصر (1357-1385)



گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  پژوهشگاه علوم انسانی و اجتماعی 

گروه پژوهشی: زبان و ادبیات فارسی

پژوهشگران: 
گرجی مصطفی (همکار طرح)
قاسم زاده سیدعلی (همکار طرح)
بهبهانی مرضیه (همکار طرح)
صابرپور زینب (همکار طرح)
میره افسانه (همکار طرح)
حدادی الهام (همکار طرح)
حامدی رضا (همکار طرح)
عسگری - (همکار طرح)
نیکوبخت ناصر (همکار طرح)
صادقی مریم (همکار طرح)

تاریخ خاتمه:  بهمن 1390

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 2-664975615? 5-66951593-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان دانشگاه، خیابان شهید وحید نظری، پلاک 89
 

چکیده:

یکی از جریان های مهم ادبیات داستانی معاصر، داستان های سیاسی است که با وجود کارکرد و اهمیت فراوان، کمتر بدان توجه شده است. شاخه ای از ادبیات که بزرگترین مشکل و مسائل در ذهن شخصیت های داستان؛ رژیم سیاسی حاکم بر جامعه، نوع مناسبات قدرت و نبود آزادی سیاسی از یک سو؛ نقد رجال یا اندیشه سیاسی مشخص از سویی دیگر و بیان انتقادی یک حادثه سیاسی مشخص از جانب دیگر است. نگاه به رمان های سیاسی سه دهه اخیر (1357-1385) با توجه مولفه های یاد شده نشان می دهد؛ بیش از یکصد رمان در این زمینه منتشر شده است. از سویی دیگر اگر قرار باشد یکی از مهم ترین شیوه های نقد این رمان ها برگزیده شود؛ بدون تردید روش تحلیل گفتمان انتقادی خواهد بود. تحلیل گفتمان انتقادی به این معنا که ساختارهای خرد و کلان با توجه به بافت و عناصر سازنده تولید متن در یک رابطه متقابل در سه سطح «توصیف»، «تفسیر» و «تبیین» بررسی می شود. این پژوهش کوشیده است از میان رمانهای احصا شده، ده رمان را با توجه به میزان اهمیت و کارکرد و شاخص هایی همچون رویکرد خوانندگان منتقد و یا اثر بر مخاطبان با روش تحلیل گفتمان؛ بررسی و نقد کند. رمان های منتخب در این پژوهش سلول 18 اثر درویشیان؛ رازهای سرزمین من اثر براهنی؛ روضه قاسم اثر چهل تن؛ سگ و زمستان بلند اثر پارسی پور؛ مدار صفر درجه اثر محمود؛ کولی کنار آتش اثر روانی پور؛ دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست داشت اثر شهرام رحیمیان؛ شهربازی اثر حمید یاوری؛ رود راوی اثر ابوتراب خسروی و هستی ناایمن اثر افشین خرم است.
نگاهی به مجموعه این رمان ها از نظرگاه تحلیل گفتمانی در بخش تفسیر و بیانگری و از دیدگاه بینامتنی و کاربرد روایت ها نشان می دهد که رمان ها در تعامل با تحولات اجتماعی شکل گرفته اند. بررسی تحلیل گفتمانی مجموعه رمان هایی که زمان و حوادث سیاسی آن مربوط به وقایع قبل از انقلاب اسلامی است نشان می دهد نویسندگان، با قرائن آشکار سعی می کنند تبعیض اقتصادی، اختناق و استبداد، گفتمان معترض و متعرض به گفتمان غالب، ارعاب، تهدید، تنبیه شخصیت ها، نفوذ گفتمان معترض به گفتمان غالب در میان توده، اختلاف میان طبقات را در ژرف ساخت و روساخت داستان برجسته کنند. همچنین داستان هایی که راویِ حوادث پس از انقلاب هستند، در سطح توصیف سعی می کنند از زبان و بیان استعاری و نمادین بهره ببرند و هر چه از دهه اول فاصله می گیریم این تحول و دگردیسی در نوع روایت حوادث بیشتر می شود. یکی دیگر از نکات مهم در این بررسی انواع دوگانه سازی هاست که در تحلیل رمان ها در سطح تفسیر جلب توجه می کند. تقابل طبقات اجتماعی در قالب فقر و غنا، خیر وشر، ظالم و مظلوم، تقابل نسل ها، آزادی و اسارت، وفاداری و خیانت، دوستی و دشمنی، زن و مرد و ... که در اکثر رمان ها به ویژه رمان های دو دهه اول وجود دارد. همچنین بررسی این رمان ها در سطح توصیف نشان می دهد که نویسندگان با انتخاب دو دسته واژگان تقابلی مرتبط با دو گفتمان، همنشینی مناسب آن واژگان با جمله، کاربرد ضمایر متناسب با هر گفتمان، استفاده از اسامی نمادین و ... سعی می کنند به واکاوی رابطه زبان، گفتمان و قدرت بپردازند. تاکید بر موضوعاتی همچون جنبش های دانشجویی و کارگری، ترس درونی گفتمان حاکم در قالب سانسور شدید، استفاده از مولفه های همچون حوادث تاریخ معاصر و خیزش ها و مقاومت های مردمی همچون نهضت مشروطه و ملی شدن نفت و نهضت عاشورا از مولفه های اصلی رمان های سیاسی این دوره در سطح بیانگری است که در هر بخش تحلیل شده اند
.



کلیدواژگان: رمان سیاسی، ادبیات داستانی معاصر، تحلیل گفتمان

 
 
Title:

The review and analysis of the political stories literature (1979-2006)



Abstract:

Political stories one of important Currents of contemporary storical literature that in spite of importance is abandoned. Branch of literature that the most problem or perplexity in the story personality mind on one hand is control of political regime on society, power relationship, lack of political freedom, critics of politician or polity and on the other hand critical expression of political accident. Analyses of political novels in the early decade (1978-2006) displays that is published in this ground about one hundred novel. Undoubted On the other hand, critical discourse analysis is the one of the most important critics' method of novels. In the method of critical discourse analysis micro and macro structure in conformity with context and text elements in the mutual relation in the levels of description, interpretation and explanation. Writer in This study attempt review and critic with method of discourse analysis ten novels in conformity with importance and function of component such as critics’ writer attitude and impact on audience. Selection novels in this study is comprising Sellole hejdah Darvishiyan, Razhaye Sarzamine Man Baraheni, Rozeye ghasem CHeheltan, Sag wa zemestane boland PHarsipour, Madaare sefr dareje Mahmood, Koli kenar atash Ravanipoor, Doktor noon zanash ra bish az mosaddeg doost dasht Rahimiyan, SHahre bazi Yavari, Rode ravi KHosravi, Hasti naeiman KHorram. Study of novels with method of discourse analysis in section of interpretation and explanation and with intretextuality standpoint and narration application display that this novel is produced in the social interaction. Study of novels discourse analysis that its time and political accidents related before Islamic revolution display that writers attempt with obvious documents dominate economics discrimination, tyranny, opposing discourse, intimidation, threat, personality awake, penetrate of opposing discourse in the common people, difference between categories in the deep structure and surface structure. Moreover stories that are narrator of accidents before Islamic revolution, attempt in the description level uses metaphorical language and in the late years is more and more revolution and circulation in the accident narration. One of the other of important points in this study is dualism kinds that have in the novels analysis in the interpretation level. There are Mutuality of sociality categories in the mold of treasure and poverty, good and evil, oppressed and cruel, generation mutual, freedom and slavery, loyalty and treason, fraternity and enemy, woman and man, … in the political novels, especially in the late decades novels. The study of novels display in the description level also that writers attempt with choice of mutuality vocabularies in the discourses, words appropriate consort with sentence, pronouns application with discourses, symbolic nouns uses, … scrutinize language, discourse and power. Emphasize on subject such as scholars and workers movements, inner fear of dominate discourse in mold of acute censorship, uses component such as contemporary history accidents and common people resistance like constitution crusade and oil nationality and Ashora crusade are original components of novels in the expressive level.



Keyword(s): Political novels, Contemporary story, discourse analysis