مشخصات

عنوان: بررسی اثر اسانس حدود 20 گونه از جنس پونه سا (Nepeta spp. ) بومی ایران بر سمیت تنفسی و شاخص های تغذیه ای شپشه برنج (Sitophilus oryzae L. )

گروه تخصصی:  کشاورزی و منابع طبیعی

سازمان مجری:  پژوهشکده گیاهان دارویی 

گروه پژوهشی: کشت و توسعه

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  اردیبهشت 1397

کارفرما: 

خروجی طرح: 
 
تلفن: 4702499-4702505-4702611-0261-66950447-021

نشانی سازمان مجری: تهران، خیابان انقلاب، خیابان قدس، بزرگمهر غربی، پلاک 97، ساختمان اصلی: کیلومتر 55 اتوبان تهران قزوین
 

چکیده:

آلودگی فرآورده های کشاورزی در انبارها بوسیله آفات انباری یکی از مشکلات اساسی حفظ این فرآورده ها در انبار می باشد. برای کنترل آفات انباری عمدتاٌ از سموم گازی که بفرم قرص های مخصوص فرموله شده، استفاده می شود که مشکلاتی از قبیل مسمومیت انسان و سایر پستانداران، آلودگی های زیست محیطی و بروز مقاومت آفات در برابر سموم را به همراه دارد. لذا این طرح با تکیه بر فرآورده های گیاهی (متابولیتهای ثانویه) و نگاه به مسائل زیست محیطی، سعی بر آن دارد تا نسبت به معرفی یکی از اسانس های مورد مطالعه برای تهیه فرمولاسیونی که در کنترل یکی از آفات مهم انباری موثر باشد اقدام نماید. در ابتدا با توجه به منابع داخلی و مقالات خارجی برای استفاده از نتایج تحقیقات پیشین، 20 گونه گیاهی از خانواده نعناعیان شامل N. cataria، N. denuduta Benth.، N. meyeri، N. heliotropifolia (مرکزی-اراک-کوه سفیدخانی)، N. fissa (آمل)، (الموت)N. pogonosperma، N. saccharata، N. heliotropifolia (قزوین)، N. racemosa، N. Kotschyi، N. Mirzayanii، N. fissa (کندوان)، N. crassifolia، N. heliotropifolia Lam. (مرکزی-چشمه علی)، N. sessilifolia Bunge (مرکزی-رباط ترک)، N. fissa C. A. May (مرکزی-غرق آباد)، N. pogonosperma Jamzad & Assadi (قزوین-بعد از معلم کلایه)، N. persica Boiss.، N. glomerulosa Boiss. و N. binaloudensis Jamzad برای انجام آزمایش انتخاب شدند. پس از جمع آوری و شناسایی، اندامهای هوایی گیاهان فوق برای اسانس گیری بوسیله دستگاه کلونجر با استفاده از آب در آزمایشگاه کلاسیک پژوهشکده آماده سازی شدند. همزمان با اسانس گیری، پرورش شپشه برنج بعنوان آفت هدف آغاز شد تا برای انجام آزمایشات زیست سنجی روی شپشه برنج جمعیت به اندازه مورد نیاز آماده شود. آزمایشات زیست سنجی روی حشرات کامل (7-14 روزه) در بطریهای 70 میلی لیتری درب دار با استفاده از روش فومیگاسیون و اثر دورکنندگی اسانس های تهیه شده با روش ترجیح محیطی روی کاغذ صافی که نصف آن به اسانس با دوز تعیین شده آغشته و نیمه دیگر فقط با حلال آغشته شد. در آزمایش زیست سنجی تنفسی شپشه برنج بالاترین حساسیت را نسبت به اسانسN. glomerulosa (318/124 میکرو لیتر بر لیتر هوا) و کمترین حساسیت را نسبت به اسانس N. binaloudensis (80/366 میکرو لیتر بر لیتر هوا) نشان داد. همچنین در آزمایشات دورکنندگی، گونه های N. cataria و N. binaloudensis در بالاترین غلظت (25 میکرولیتر بر 70 سی سی) هر دو 100 درصد دورکنندگی را داشتند و میانگین درصد دورکنندگی برای هر دو گونه به ترتیب 61/91 و 50/91 بود. پایین ترین درصد دورکنندگی هم مربوط به گونه N. glomerulosa با میانگین درصد دورکنندگی 11/46 می باشد. در آنالیز شیمیایی اسانس های Nepeta cataria؛ N. pogonosperma؛ N. glomerulosa و N. binaloudensis با استفاده از دستگاه گاز کروماتوگرافی مشخص شد که اجزای اصلی اسانس Nepeta cataria؛ ایزومر نپتالاکتون، اجزای اصلی اسانس N. pogonosperma؛ 1، 8-سینئول، اجزای اصلیN. glomerulosa؛ Eucalyptol و اجزای اصلی اسانسN. binaloudensis، Eucalyptol و 4a-α , 7-α , 7a-β-Nepetalactone می باشد.



کلیدواژگان:

 
 
Title: Effect a range of 20 Iranian Nepeta species essential oils on fumigant toxicity and nutritional indices of rice weevil, Sitophilus oryzae

Abstract:

Contamination of agricultural products in storage by pesticides is one of the main problems to keep the product in stock. According to literature review, many species of the Lamiaceae family, including Nepeta cataria, N. denuduta Benth., N. meyeri, N. fissa, N. pogonosperma, N. saccharata, N. racemose, N. kotschyi, N. mirzayanii, N. crassifolia, N. heliotropifolia Lam., N. sessilifolia Bunge, N. pogonosperma Jamzad & Assadi, N. persica Boiss., N. glomerulosa Boiss. and N. binaloudensis Jamzad were selected for testing. Aerial parts of mentioned above plants were collected at flowering stage from more than 20 different regions of Iran. Dry ground plant materials were subjected to hydro-distillation using a modified Clevenger-type apparatus and the chemical composition of the volatile oil was studied by GC-MS. The main compound of Nepeta cataria were 4a-alpha, 7-alpha, 7a-beta-Nepetalactone with 82. 74%, the main compound of N. pogonosperma were 1, 8-Cineole and 4a-α , 7-α , 7a-β-Nepetalactone with 53. 94% and 68. 41%, respectively. The main compound of N. meyeri were 4a-α , 7-β , 7a-α-Nepetalactone with 83. 92%, the main compound of N. rasemosa were 1, 8-Cineole with 70. 89%, the main compound of N. mirzayanii were 4a-α , 7-α , 7a-β-Nepetalactone with 73. 89%, the main compound of N. fissa and N. crassifolia were 1, 8-cineole with 55. 98% and 64. 78%, respectively, the main compound of N. glomerulosa were Eucalyptol with 23. 34% and the main compound of N. binaloudensis were Eucaliptol with 43. 49%. The mortality of 7-14 days old adults of S. oryzae increased with concentration from 71 to 428 µ l/ L air and with exposure time from 24 to 72 h. In fumigant bioassay N. glomerulosa with 286 µ l/ L air dose level showed the highest toxicity against S. oryzae adults with 98% mortality, followed by N. cataria, N. pogonosperma and N. crassifolia with 96%, 95 and 95% mortality, respectively. These results showed the N. glomerulosa essential oil was more potent for use in organic food protection.



Keyword(s):