5 SID.ir | بررسي اثرات سيل مرداد 1380 شرق گلستان بر مورفولوژي رودخانه مادرسو

مشخصات مقاله

 
عنوان مقاله: 

بررسي اثرات سيل مرداد 1380 شرق گلستان بر مورفولوژي رودخانه مادرسو

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* گروه منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
 
چکیده: 

يک رودخانه به دفعات مقطع عرضي، پروفيل طولي، دوره جريان و الگوي خود را به وسيله فرآيندهاي آب شستگي، انتقال و ته نشيني رسوب تغيير مي دهد. به منظور پايدار نمودن توسعه فرهنگي و اقتصادي در مناطق مجاور يک رودخانه درک اين فرآيندها ضروري مي باشد. رودخانه مادرسو با طولي بالغ بر 105 کيلومتر از جمله رودخانه هاي مهم حوضه آبخيز گرگانرود بوده که از ارتفاعات تنگراه و اسماعيل خان سرچشمه گرفته و پس از اتصال شعبات فرعي ديگري به آن در محل دهکده حاجي قوشان از سمت چپ به گرگانرود مي پيوندد. وقوع سيل ويرانگر مرداد ماه 1380 با دبي عبوري بالغ بر 1650 مترمکعب بر ثانيه در اين رودخانه، علاوه بر ايجاد تلفات جاني و مالي بسيار در طول مسير خود باعث ايجاد تغييرات شگرف بر موفولوژي آن شده است. در تحقيق حاضر به منظور بررسي و شناخت نقش اين سيل بر ويژگي هاي مورفولوژيکي رودخانه مادرسو و تعيين سطح اراضي تخريب شده در محدوده اين رودخانه، ابتدا اقدام به انتخاب بازه اي به طول 30 کيلومتر در مسير رودخانه گرديد. جهت بررسي خصوصيات مورفولوژيکي رودخانه در دوره قبل از وقوع سيل، نقشه هاي توپوگرافي 1:50000 رقومي شده توسط سازمان جغرافيايي ارتش و تصاوير TM و ETM+ ماهواره لندست مربوط به جولاي سال 2000 مورد استفاده قرار گرفت. همچنين از نتايج اندازه گيري هاي عرض و عمق متوسط رودخانه که به فواصل 30 متري در سال 1379 انجام گرفته بود، استفاده گرديد. علاوه بر اين، جهت بررسي وضعيت مورفولوژيکي رودخانه پس از وقوع سيل، از نقشه هاي پلان و پروفيل طولي با مقياس1:2000 و پروفيل عرضي با مقياس 1:100 در محدوده بازه خمورد مطالعه که در سال 1382 برداشت شده است، استفاده گرديد. در هر بخش ضرايب مربوط به مورفولوژي رودخانه اعم از طول موج، طول مئاندر، شعاع انحنا متوسط، دامنه نوسان و ضريب سينوسي شدن مورد محاسبه قرار گرفت. با بررسي مقادير عرض و عمق متوسط بازه در دو دوره زماني قبل و بعد از وقوع سيل مشخص شد که در محدوده مورد بررسي بالغ بر 138 هکتار از اراضي حاشيه رودخانه در اثر وقوع سيل تخريب شده و به بستر سنگلاخي رودخانه تبديل شده اند. مقايسات آماري نشان داد که بعضي از خصوصيات مرفولوژيکي شامل: طول قوس، طول موج، شعاع قوس و ضريب مئاندري در دو دوره قبل و بعد از سيل با هم تفاوت معني داري پيدا نموده اند. ضمن آنکه بيش از 75 درصد مئادرها خيلي توسعه يافته، از بين رفته و يا به انواع ديگري از مئاندر تبديل شد اند. در ضمن با توجه به نقش سيلاب ها در تغييرات مورفولوژيکي رودخانه، تخريب اراضي و تاسيسات مجاور آن پيشنهاد مي گردد که تحقيقات مشابه در بازه هاي ديگر رودخانه گرگانرود و ساير نواحي کشور انجام پذيرد.

 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
  • ندارد
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 837
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی