3 SID.ir | وحدت وجود، از توحيد تا توهم: تحليل و سنجش آراي استاد شهيد مطهري درباره وحدت شخصي وجود

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
عنوان مقاله: 

وحدت وجود، از توحيد تا توهم: تحليل و سنجش آراي استاد شهيد مطهري درباره وحدت شخصي وجود

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* گروه دین و فلسفه، دانشگاه تربیت معلم تهران
 
چکیده: 

نظريه وحدت شخصي وجود عالي ترين مرتبه شهود و اوج عروج عارفان مسلمان در مساله توحيد و دقيق ترين نظريه حكمي در مساله وحدت و كثرت است. اين نظريه، گرچه بطور انتظام نيافته سابقه طولاني دارد، صورت نظام مند آن در آثار عارفان بزرگي چون ابن عربي، كاشاني، قيصري، جامي، سيد حيدر آملي و ابن تركه اصفهاني آمده است. ملاصدرا نيز در اسفار اين نظريه را تقرير و دو دليل بر اثبات آن اقامه كرده و آن را برتر از نظريه وحدت تشكيكي وجود دانسته است. پس از ملاصدرا نيز عارفان و حكيمان چون آقا محمدرضا قمشه اي، سيد احمد كربلايي، ميرزا علي آقا قاضي، امام خميني و علامه طباطبايي از معتقدان و مدافعان اين نظريه بوده اند. بر حسب اين نظريه موجود و وجود حقيقي منحصر به ذات اقدس حق تعالي است و ماسوي اله جملگي شئونات و تجليات و ظهورات آن وجود واحد و «حقيقت فارد»ند و اطلاق وجود بر مظاهر و مجالي كثير آن بالعرض و المجاز است. بنابرين، اولا، كثرات محسوس و معقول امور پنداري محض نيستند و خارج از ذهن ما تحصل و تحقق دارند، نهايت آنكه حقيقت آنها عين وجود نيست، بلكه مظهر و مجلاي وجودند؛ و ثانيا، هيچيك از كثرات حقيقتا وجود ندارد و بنابرين، اسناد همه خدايي و حلول و اتحاد نيز به اصحاب اين نظريه كاملا نادرست و باطل است. با اينهمه، گروه هاي مختلفي به مخالفت با اين نظريه پرداخته و آنرا از همين دو جهت مورد نقد و انكار قرار داده اند. عده كه از جمله آنها شهيد مطهري است، آن نظريه را بدليل انكار كثرات، مخالف بديهيات عقلي و حسي دانسته و متهم به سفسطه و پندارگرايي كرده اند، و گروهي ديگر آنرا مستلزم حلول و اتحاد و بتعبير ديگر همه خدايي پنداشته اند. در اين مقاله اظهارات استاد شهيد مطهري مورد بررسي و تحليل و نقد قرار گرفته است.

 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
  • ندارد
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 170
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی