4 SID.ir | نقش نهاد وقف در شکل گيري و گسترش شهرهاي اسلامي (مطالعه موردي، بافت تاريخي شهر بيرجند)

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
عنوان مقاله: 
نقش نهاد وقف در شکل گيري و گسترش شهرهاي اسلامي (مطالعه موردي، بافت تاريخي شهر بيرجند)
 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* گروه باستان شناسي دانشکده هنر، دانشگاه بيرجند
 
چکیده: 

وقف نوعي ايمان سنجي و ترازوي باورهاي قلبي مردم در طول ادوار اسلامي محسوب مي شود که در جامعه ديني ظهور و بروز معناداري مي يابد. در شکل گيري شهرهاي اسلامي عوامل چندي موثر بوده اند، از جمله اين عوامل مي توان به انديشه وقف اشاره داشت. از ديرباز بناهاي وقفي از جمله تاسيسات و خدمات عمومي بخش عمده اي از بافت معماري شهرهاي اسلامي را به خود اختصاص داده است که با احداث آن ها و افزايش جمعيت باعث گسترش و عمران شهرها شده است. در واقع بناهاي وقفي در شکل دهي و گسترش فضاهاي شهري در طول دوره اسلامي تاثيري انکارناپذير داشته اند. اين پژوهش که بر پايه مطالعات توصيفي تحليلي و با روش گردآوري اطلاعات به صورت کتابخانه اي و ميداني صورت پذيرفته، در صدد اين است تا اهميت وقف و ابعاد گوناگون تاثيرگذاري آن بر نحوه به وجود آمدن و گسترش شهرهاي اسلامي و ساختار فضايي آن ها را به خصوص در بافت تاريخي شهر بيرجند بيان کند. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد در بافت تاريخي بيرجند سازمان کالبدي از پيوند ميان مرکز شهر و مراکز محله ها از طريق فضاها و عناصر ارتباط دهنده مثل گذر اصلي و ميدان به وجود آمده است. قرارگيري بناهاي عام المنفعه در گذر اصلي و مرکز بسياري از محله ها سازمان فضايي اين شهر را تشکيل داده اند. شکل گيري شهر مبتني بر ساختن محله ها با خدمات شهري و وجود اين عناصر در بيش تر محله ها، پيوستگي و ارتباط قوي فضايي ميان آن ها برقرار کرده و در اين ساختار واحدهاي تشکيل دهنده اصلي شهر که از بناهاي عام المنفعه تشکيل شده است، جزو بناهاي اصلي و هسته اي با مرکز ثقل فضايي و عناصر ويژه ديده مي شوند. اين عناصر چون حسينيه ها، تکايا، مساجد، آب انبارها، حمام ها و مدارس با فرآيندي متقابل، ارتباط فضايي مشخصي با ساير فضاهاي عمومي شهر و سهم بسزايي در شکل گيري و در نهايت گسترش شهر در سطح و به صورت افقي داشته اند.

 
كلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  بازدید یکساله 331
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی