6 SID.ir | امنيت زيست محيطي و امنيت ملي ايران در بستر تحولات هيدروپليتيک مرزي مطالعه موردي: هريرود

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
عنوان مقاله: 

امنيت زيست محيطي و امنيت ملي ايران در بستر تحولات هيدروپليتيک مرزي مطالعه موردي: هريرود

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* دانشگاه شيراز
 
چکیده: 

از مهم ترين موضوعات زيست محيطي مطرح در برهه کنوني، بحران آب و چالش هاي امنيتي ناشي از آن است. آب سر منشاء توليد، تلاش و تمدن است و حيات و ممات انسان به بود و نبود آن وابسته است. در شرايطي که کشمکش بر سر منابع آب به طور فزاينده موجب تشنج در روابط بين دولت هاست، توجه روزافزون به مباحث رودخانه هاي مرزي، اهميت فزاينده اي پيدا مي کند و ما شاهد فزوني مشاجرات هيدروپليتيک ميان کشورها هستيم. ايران نيز به واسطه داشتن رودهاي مرزي مشترک از اين قاعده مستثني نيست. در اين ميان رودخانه هريرود ازجمله رودهاي مشترک ايران، افغانستان و ترکمنستان است که از افغانستان سرچشمه مي گيرد. اين رود مهم ترين منبع تامين کننده آب منطقه شمال شرق کشور است.
از آنجا که دسترسي پايدار به منابع آبي به عنوان سرمايه اي ملي، تحت تاثير مولفه هاي متعددي همچون شرايط جغرافيايي، اقليم و آب و هوا، شرايط زمين شناختي و توپوگرافي، طرح هاي توسعه و طرح هاي فني مديريت و انتقال منابع آب، مسائل سياسي اجتماعي و فرهنگ استفاده از آب، نوع معيشت و اقتصاد، سياست هاي ملي و کلان دولتها و... است، لذا مستلزم داشتن نگاهي جامع، سيستمي و ميان رشته اي است. اين مقاله با روش توصيفي تحليلي و با تاکيد بر مسائل جغرافيايي و سياسي و با استفاده از چارچوب نظري مکتب کپنهاگ که مهم ترين و جامع ترين کار علمي را در تعريف و تبيين مفهوم امنيت به مثابه يک موضوع بين رشته اي و فراگير ارائه داده است، در پي پاسخ به اين سوال است که آيا تحولات هيدروپليتيک مرزي و بهره برداري از سد سلما در افغانستان، مي تواند چالشي براي امنيت زيست محيطي و امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران باشد؟ و در صورت ايجاد چالش، رويکردها و راهکارهاي مديريت مطلوب آن چيست؟
يافته هاي حاصل از تحقيق حاکي از آن است که با توجه به موقعيت بالادستي سد سلما با در نظر گرفتن فاکتور فصلي بودن آب هريرود، مي تواند موضوع امنيت زيست محيطي باشد و از منظر امنيت ملي، با توجه به چشم انداز وابستگي شهرهاي بزرگ منطقه شمال شرقي کشور به منابع آب اين رود و بالا بودن ريسک امنيت آبي کشور، مي تواند چالش زا باشد. در جهت مديريت مطلوب چالش مذکور، داشتن نگاه سيستمي، در قالب رويکردهاي حقوقي، اقتصادي و سياسي ضروري مي باشد و به طور خاص غيرامنيتي ساختن آن در سياست هاي اعلامي و امنيتي دانستن آن در سياست هاي اعمالي ضروري است.

 
كلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
  • ندارد
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 400
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی