6 SID.ir | بررسي تاثير چراي دام بر ويژگي هاي شيميايي خاک و پوشش گياهي مرتع (بررسي موردي: مخمل کوه، استان لرستان)

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
عنوان مقاله: 
بررسي تاثير چراي دام بر ويژگي هاي شيميايي خاک و پوشش گياهي مرتع (بررسي موردي: مخمل کوه، استان لرستان)
 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* گروه علوم و مهندسي خاك، پرديس كشاورزي و منابع طبيعي، دانشگاه تهران، تهران، ايران
 
چکیده: 

سابقه و هدف: در زيست بوم هاي مرتعي ارتباط تنگاتنگي در ميان عامل هاي فعال دام، گياه و خاک وجود دارد که بر پايداري و قابليت توليد موثر است. ويژگي هاي شيميايي خاک از مهم ترين عامل هاي موثر در حاصل خيزي شيميايي و درنتيجه آن تراکم و نوع پوشش گياهي زيست بوم هاي مرتعي به شمار مي روند. تاثير چراي دام بر برخي شاخص هاي کيفي خاک مانند ويژگي هاي فيزيکي، شيميايي و زيستي (شامل مشخصه هاي تاثيرپذيرتر همچون فعاليت هاي ميکروبي، درصد مواد آلي، جرم مخصوص ظاهري، غلظت عناصر غذايي و ...) در زيست بوم هاي مرتعي در فاصله هاي زماني مختلف گزارش شده است. هدف از اين پژوهش، بررسي تغييرپذيري برخي ويژگي هاي شيميايي (EC، pH، غلظت فسفر و پتاسيم قابل جذب، کربنات کلسيم و درصد رطوبت و ...) و پوشش گياهي سه منطقه تحت تيمارهاي چراي شديد (بحراني)، متوسط (کليد) و قرق (مرجع) بود.
مواد و روش ها: اين بررسي در منطقه مخمل کوه در شمال شهرستان خرم آباد و در نمونه هاي خاک دو عمق 0-15 و 15-30 سانتي متر در مناطق شاخص براي شدت هاي چرايي مختلف، چراي شديد (بحراني)، چراي متعارف (کليدي) و منطقه قرق شده (مرجع) انجام شد. نمونه برداري در 5 نوبت زماني در دو سال در فاصله زماني 4 ماهه از واحدهاي يک هکتاري و در 5 تکرار و از شهريور ماه انجام شد. تغييرپذيري
pH، هدايت الکتريکي در عصاره اشباع و ميزان ماده آلي، نيتروژن کل، فسفر و پتاسيم قابل جذب خاک اندازه گيري و مقايسه شد. در هر منطقه با استفاده از روش پلات و در سه نوبت، با تعيين درصد تاج پوشش گياهان به تفکيک شکل رويشي، درصد خاک لخت و درصد لاشبرگ در درون هر پلات انجام پذيرفت. آزمايش به صورت فاکتوريل در قالب طرح کاملا تصادفي اجرا شد.
نتايج و بحث: نتايج نشان داد که تاثير منطقه (شدت چرا) و زمان نمونه برداري (تغييرپذيري فصلي) در سطح (
p<0.01) بر مواد آلي، نيتروژن کل، فسفر قابل جذب و واکنش خاک معني دار بود. بيشترين تاثير چراي دام در کاهش ويژگي هاي pH (از 8.35 به 8.25)، ماده آلي (از 3% به 2.4%) و نيتروژن کل (از 0.18% به 0.15%) در شهريور ماه سال اول مشاهده شد. در بررسي پوشش گياهي تيپ غالب در منطقه مرجع (Poa pratensis, Hordeum fragile)، در منطقه کليدي (.bulbusa, Avena sp Poa) و براي منطقه بحراني (Poa bulbusa) مي باشد. در منطقه مرجع شکل رويشي بوته اي مشاهده نشد. درصد پوشش گياهي مناطق بحراني، کليد و قرق به ترتيب 40، 44 و 53% بود که در منطقه بحراني 24% نسبت به قرق کاهش نشان داد.
نتيجه گيري: تفاوت در شدت چراي دام درصد پوشش گياهي و شکل رويشي گياهان يک مرتع را تحت تاثير قرار مي دهد. بيشترين درصد پوشش گياهي در منطقه قرق و کمترين آن در منطقه بحراني مشاهده شد. در منطقه قرق (مرجع) شکل رويشي بوته اي مشاهده نشد. همچنين سير کاهشي (نزولي) تراکم پوشش گياهي، کاهش درصد پوشش گندميان و افزايش درصد پوشش گياهان بوته اي همراه با افزايش فشار چراي دام مشاهده شد. کاهش محتواي مواد آلي و رطوبت خاک همراه با کاهش غلظت عناصر قابل دسترس فسفر و پتاسيم در خاک هاي مراتع مورد بررسي در اثر چراي دام مشاهده و در نتيجه موجب کاهش حاصل خيزي خاک گشت. تغييرپذيري ايجاد شده به علت نهشت مواد دفعي، افزودن لاشبرگ به خاک سطحي و همچنين تراکم بيشتر ريشه گياهان در عمق
0-15 سانتي متري خاک مشهودتر به نظر مي رسيد. کاهش بيش از ده درصد پوشش گياهي و درنتيجه آن ماده آلي ناشي از شدت چرا مي تواند سبب تسريع در فرسايش، هجوم گياهان ناخواسته و مهاجم شود که نياز به مديريت مناسب در کنترل چرا و پوشش گياهي را مورد تاکيد قرار مي دهد.

 
كلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
  • ندارد
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 766
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی