5 SID.ir | طرح فرضي «ربع» و «شهرستان» رشيدي

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
عنوان مقاله: 

طرح فرضي «ربع» و «شهرستان» رشيدي

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
 
چکیده: 

با ورود اسلام به ايران، تمدن ايراني در بسياري از زمينه ها، از جمله معماري و شهرسازي، از اين آيين جديد تاثير پذيرفت. مطابق با اين تحولات، ساختار پيشين شهر ايراني، ساختاري ايراني – اسلامي شد. آگاهي از اين ساختار براي شناخت پيشينه ايرانيان در زمينه شهرسازي و معماري ضروري و مقدمه اي است براي رسيدن به طرح معماري و شهرسازي شايسته ايرانيان.
متاسفانه به سبب وقوع حوادث طبيعي و غير طبيعي بسيار در طول زمان، دسترس به اين ثروت ها و مطالعه مستقيم آنها در بسياري از موارد به راحتي ميسر نيست. از اين رو، براي بررسي اين شهرها و بازسازي تصوير آنها در ذهن، ناگزير بايد به منابع مکتوب هر دوره رجوع کرد؛ کتاب ها و نسخ و متون ارزشمندي که مي توان تاريخ گم شده معماري و شهرسازي را از لابه لاي سطور آنها به دست آورد.
اين نوشتار به بررسي طرح فرضي يکي از شهرهاي تاريخي مهم به نام ربع رشيدي اختصاص دارد. ربع رشيدي به لحاظ جامعيت، مهم ترين اثر شهري دوره ايلخانان است. اين شهر با مرکزيت يافتن فضاهاي ديني – آموزشي شکل گرفت که الگوي شهرسازي عصر ايلخانان بود. مهم ترين منبع و مرجع مستند درباره اين شهر «وقف نامه ربع رشيدي» است که نوشته باني آن، خواجه رشيد الدين فضل اله همداني است. به مدد اين متن ارزنده، علاوه بر آشنايي با جغرافياي شهري تبريز، نظام آب رساني، باغ هاي شهر، اصطلاحات و لغات معماري اسلامي، و ديگر ويژگي هاي شهري مربوط به آن زمان، مي توانيم به طرحي کلي از اين شهر و ساختار و سازمان فضايي آن دست يابيم.
ربع رشيدي شامل دو قسمت کلي «ربع» و «شهرستان» بود و با يک طرح شطرنجي از پيش انديشيده و ساختار هندسي منظم، از چهار دروازه به بيرون راه داشت. چهارچوب آن را دو محور عمود بر هم منتهي به دورازه ها تشکيل مي داد. يکي از اين محورها بازار و ديگري ممري بود که به ربع مي رسيد. همچنين علاوه بر باروي شهر، باغ هاي اطراف آن را به شکل باغ شهري در آورده و حدود خارجي اش را محصور کرده بودند.

 
كلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 283
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی