برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
اطلاعات شماره: 
تابستان 1386 , دوره  16 , شماره  64 ; از صفحه 38 تا صفحه 53 .
 
عنوان مقاله: 

نگاهي نو بر جغرافياي ديرينه و فرگشت ساختاري البرز در تتيس

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
 
چکیده: 

زايش و فرگشت حوضه هاي منسوب به تتيس در درازناي تاريخ زمين شناختي، از پركامبرين پسين تا پالئوژن، هميشه مورد توجه پژوهشگران علوم زمين بوده است. شايد بتوان اولين آثار و نشانه هاي زايش حوضه هاي گوناگون تتيس را كه سبب قطعه قطعه شدن و جدايش ابر قاره ها و خشكيهاي كهن اوراسيا، گندوانا و بلوكها و خرده صفحه هاي ميان آنها شده است را در پركامبرين با زايش اقيانوس پروتوتتيس در بخشهاي گوناگون، بويژه كمربند ساختاري البرز جستجو كرد. گرچه شواهدي آشكار از فرايند و زمان باز شدن اين اقيانوس در دست نيست ولي پژوهشهاي اخير گواهي بر چگونگي و زمان بسته شدن آن فراهم آورده اند.
جمعي از پژوهشگران، سريهاي آتشفشاني منسوب به اردوويسين و سيلورين فلات ايران و البرز را در رابطه با زايش و گسترش حوضه تتيس كهن (پالئوتتيس) دانسته اند كه در نتيجه عملكرد سامانه كششي برشي در ميان صفحه هاي توران از اوراسيا و گندوانا شكل گرفت.
گرچه با افزايش آهنگ فرونشست حوضه هاي پرمين در اواخر پالئوزوييك نشانه هايي از چيرگي سامانه كششي بين خرد قاره ايران و صفحه عربي مي توان يافت، ولي ظهور آتشفشانيهايي از نوع واگرا (قليايي) در ترياس بالايي را مي توان نشاني آشكار بر زايش و كافتش پوسته اقيانوسي نوتتيس منظور كرد. نقطه عطف فرگشت حوضه هاي خزر و سياه مي تواند در اين زمان بوده باشد.
فرگشت ساختاري حوضه هاي تتيس به صورت دوره اي يكي پس از ديگري در ميان قطعات و صفحاتي چون توران، كپه داغ ـ قفقاز، البرز، سبزوار، خردقاره ايران مركزي و صفحه عربي قابل رهگيري است.
توالي و تكرار زمين ساخت كششي و فشاري حاصل از گسترش و بسته شدن اين گونه حوضه ها در طي كوهزادهاي آسينيتك ـ كاتانگايي، سيمرين و آلپي كه گاه بر پي سنگي از مجموعه هاي دگرگوني و تغيير شكل يافته حاصل از رخدادهاي كالدونين و هرسينين منطبق مي باشد، سبب تكامل زمين ساختي حوضه هاي رسوبي نواحي متاثر از كوهزادهاي گوناگون شده است.
البرز به عنوان بلوكي كشيده در پهنه پرتكاپوي زمين ساختي و متاثر از اغلب رخدادهاي شناخته شده زمين شناختي در هر دو ابرقاره اوراسيا و گندوانا در حد مياني اين دو قاره كهن سير تكوين خود را سپري كرده است.
فرايند نازك شدگي و ستبرشدگي پي سنگ البرز در طي رخدادهاي كهن در مقايسه با بخشهاي ديگر ايران زمين، نشانگر آهنگ تقريبي ثابت و با اندك شيب منفي به سوي شمال، ناشي از كاهش ستبراي پوسته بلورين و پوسته زيرين به سوي حوضه خزر است.
سامانه چين خوردگي از نوع چينهاي جداشدگي(
detachment folds) همراه با بالا آمدگي رخساره هاي كهن در فراديواره گسل بنيادي شمال البرز از جمله ويژگيهاي آشكار بخش مركزي اين كمربند ساختاري است كه در قالب گل ساخت قابل مشاهده است.
چين خوردگي و تكاپوي بيشتر زمين ساختي بخش باختري اين گسل به نسبت بخش خاوري، از ديگر ويژگيهاي ساختاري اين ناحيه است. در اين ميان گسلهاي شمال البرز، موشا و طالقان در رديف گسلهاي بنيادي به شمار رفته كه ديگر گسلها چون گسل خزر و گسل شمال تهران از رشد آنها به دو سوي شمال و جنوب البرز مركزي شكل يافته اند.

 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط:  
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 
ارتباط خیلی زیاد ارتباط زیاد مرتبط ارتباط کمتر
 
ارجاعات: 
  • ثبت نشده است
 
استنادات: 
 
+جهت ارجاع به این مقاله کلیک کنید(Cite).
APA : کپی

نظری، ح.، و ریتز، ژ.، و عقبایی، ش. (1386). نگاهی نو بر جغرافیای دیرینه و فرگشت ساختاری البرز در تتیس. علوم زمین, 16(64), 38-53. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=77110



Vancouver : کپی

نظری حمید، ریتز ژان فرانسوا، عقبایی شیوا. نگاهی نو بر جغرافیای دیرینه و فرگشت ساختاری البرز در تتیس. علوم زمین. 1386 [cited 2021November30];16(64):38-53. Available from: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=77110



IEEE : کپی

نظری، ح.، ریتز، ژ.، عقبایی، ش.، 1386. نگاهی نو بر جغرافیای دیرینه و فرگشت ساختاری البرز در تتیس. علوم زمین, [online] 16(64), pp.38-53. Available: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=77110.



 

 
چکیده انگلیسی بازدید یکساله 536 مباني نظري و تجربي ونداليسم: مروري بر يافته هاي يك تحقيق
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی