برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
اطلاعات شماره: 
زمستان 1397 , دوره  8 , شماره  19 ; از صفحه 127 تا صفحه 146 .
 
عنوان مقاله: 

بررسي باستان شناختي بخشي از شاهراه خراسان بزرگ: گردنه ي پاطاق يا ” دربند مادي“

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* گروه باستان شناسی، دانشگاه تهران
 
چکیده: 
باستان شناسي، افزون بر گذشته ي جاي ها و نقاط، به پيشينه ي راه ها هم مي پردازد؛ به خط ميان دو يا چند نقطه، به مسير ميان دو يا چند جاي. چندوچوني راه هاي باستاني، از موضوعات محل توجه باستان شناسان بوده و هست، و در باستان شناسي ايران، يکي از مهم ترين راه هاي باستانيِ پيونددهنده ي ميان شرق و غرب فلات ايران، «شاهراه خراسان بزرگ» بوده است؛ و بخشي بسيار کليدي، در مسير شاهراه خراسان بزرگ، «گردنه ي پاطاق» کنوني است. خراسان بزرگ از يک سوي، و ميانرودان از سوي ديگر، مبدأ و مقصد بسياري از رهگذران اين راه و اين گردنه بوده است. منابع تاريخي و شواهد باستان شناختي، بر اهميت بالاي اين گردنه در طول تاريخ گواهي مي دهند. در اين مقاله تلاش داريم تا با تکيه بر نتايج بررسي هاي ميداني متعدد و جستجويي بيشتر در منابع تاريخي از قبيل: نوشته هاي جغرافيون باستان، سفرنامه هاي سياحان و يادگارهاي شاهان و شاهنشاهان، اهميت گردنه ي پاطاق را به همراه جزئيات آن، بار ديگر يادآور شويم؛ همچنين سعي مان بر اين بود که با کمک گرفتن از تحليل عکس هاي هوايي قديم و جديد به درک بهتري از تغييرات روزگار نوين و معاصر در گردنه ي پاطاق دست يابيم؛ در پايان از تحليل هاي نرم افزار GIS نيز براي بازسازي مسير اصلي روزگار باستان (خصوصاً پيش از اسلام) اين مسير بهره برده ايم. با استناد بر شواهد باستان شناختي برجاي مانده در محدوده ي گردنه ي پاطاق کنوني، و نيز منابع تاريخي، مي توان از انطباق اين گردنه با گذرگاه موسوم به «دربند مادي» (Μ η δ ι κ ὴ π ύ λ η ) يا «دربند(هاي) زاگرس» (Ζ ά γ ρ ο υ π ύ λ α ι ) در متون جغرافيايي کلاسيک (يوناني و لاتين) و «عقبة حلوان» جغرافيون دوران اسلامي سخن گفت. در پژوهش ما مسير باستاني (پيش از اسلام) در گردنه ي پاطاق، که محور اصلي اين مقاله است، شناسايي و بازيابي شد؛ دو مسير ديگر که از دوره ي صفوي به بعد در گردنه ي پاطاق مورد استفاده قرار گرفته است نيز بررسي و زمان تقريبي ايجاد هريک شناسايي شد.
 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
-
 
ارجاعات: 
  • ندارد
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
  • ندارد
 
مقالات همایشی مرتبط: 
  • ندارد
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 100
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی