5 SID.ir | گونه شناسي آسياب هاي قناتي نايين
برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
عنوان مقاله: 

گونه شناسي آسياب هاي قناتي نايين

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* دانشگاه شهید بهشتی
 
چکیده: 
آسياب ها، اين دستاوردهاي معماري و مهندسي ايران، در گذشته نقش حياتي در زندگي مردم داشته اند ولي در سال هاي اخير در اثر برخي عوامل مانند خشک يا کم آب شدن قنات ها و در نتيجه عدم مقرون به صرفه بودن، رونق خود را از دست داده-اند. اين بناها به عنوان ميراثي از دانش گذشتگان و نمودي از بهره برداري مناسب از محيط، تلفيق و تجميعي از علوم و فنون مختلف (در زمينه هاي معماري، سازه، مهندسي آب و مهندسي مکانيک و معدن) هستند. کارکرد آسياب ها به عنوان يکي از بناهاي وابسته به قنات، باعث شده که در نقطه اي استقرار يابند که امکان دسترسي و استفاده از آب قنات براي آن ها فراهم باشد. در آسياب آب ديده نمي شود امّا تجلّي نيروي آن را در حرکت سنگ آسياب مي توان ديد و پيرو عملکردي بودن بنا، آب نيز تنها جنبه عملکردي خود را آشکار مي کند. براساس پيمايش ميداني مشخّص شد در محدوده شهرستان نايين 12 آسياب باقي مانده و تعدادي نيز بکلّي تخريب شده است لذا صرف بررسي و مستندنگاري آن ها ارزشمند است. لکن در آسياب هاي نايين نوعي گونه گوني کالبدي ويژه مشاهده مي شود يعني هر آسياب اجزاء، حجم و تناسبات خاص خود را دارد؛ حال آنکه محدوده استقرار اين بناها کوچک، اقليم اين محدوده يکسان و منبع آب همه آن ها قنات است؛ حتّي نحوه کارکرد آن ها تقريباً يکسان بوده است. سه جزء متفاوت ولي در عين حال مکمل در يک آسياب، فضاهاي معماري، کانال هاي ورود و خروج آب و تنوره، اجزاي سيستم مکانيکي مانند چرخاب (توربين، پره ها و تبري) هستند که در آسياب هاي نايين تنوعي جالب توجّه دارند. مقاله مي کوشد عوامل مؤثر بر اين گوناگوني را شناسايي کند و يک گونه شناسي از اين آسياب ها ارائه دهد. نتايج بررسي نشان داد که آسياب هاي نايين بر اساس معيارهاي معماري و موقعيت قرارگيري به 3 گونه رو زميني، دستکند زيرزميني و دستکند بر ديواره رسي قابل تقسيم بندي هستند. روش پژوهش توصيفي تحليلي مبتني بر مطالعات کتابخانه اي و برداشت ميداني است. نقشه هاي برداشت شده از آسياب ها، براي اوّلين بار در اين مقاله ارائه شده است.
 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
-
 
ارجاعات: 
  • ندارد
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 117
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی