برای اطلاع از آخرین مقالات علمی و اخبار کرونا(COVID-19) کلیک کنید

مشخصات مقاله

عنوان نشریه: 
 
اطلاعات شماره: 
پاييز 1393 , دوره  33 , شماره  147 ; از صفحه 83 تا صفحه 100 .
 
عنوان مقاله: 

تحليل ابعاد کالبدي- فضايي تمرکزگرايي در نظام شهري ايران

 
نویسندگان: 
 
آدرس:  
* دانشگاه یاسوج
 
چکیده: 

در چند دهه اخير سکونتگاه هاي شهري دنيا با سرعت زيادي گسترش يافته و به شهرهاي بزرگ تبديل شده اند. اين گسترش در مورد کشورهاي در حال توسعه حادتر مي باشد، به طوري که يکي از بارزترين ويژگي هاي شهرنشيني در اين کشورها توزيع فضايي نامناسب شهرها مي باشد. سرعت و شتاب افزايش جمعيت در شهرها و تمرکز جمعيت در کانون هاي خاص و محدود و بازتاب آن بر ساختار کالبدي و فيزيکي شهرها از جمله مسائلي است که در سال هاي اخير بسياري از دولت ها و برنامه ريزان را با چالش اساسي مواجه نموده است. عدم توجه به نظام شهري و نحوه پراکنش مراکز و کانون هاي شهري در پهنه سرزمين از يک سو و رشد شتابان شهرنشيني از سوي ديگر، به گسيختگي و عدم انسجام در ساختار فضايي منجرخواهد شد. برآوردها نشان مي دهد در حالي که در فاصله سال هاي 2000 تا 2030 جمعيت شهرنشين دنيا 72 درصد رشد خواهد نمود، رشد نواحي ساخته شده شهرهاي صد هزار نفري و بيشتر 175 درصد خواهد بود. درحالي که در اغلب برنامه هاي 5 ساله توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي پس از انقلاب اسلامي ايران، کاهش سرعت رشد مادر شهرها به عنوان عاملي مهم در توازن فعاليت ها و جمعيت در نظر گرفته شده است، بررسي نظام شهري ايران در دهه هاي اخير گرايش به تمرکز و استقرار جمعيت در پايتخت و شهرهاي بزرگ را به وضوح نشان مي دهد. در سال 1385 شش مادر شهر ايران 15 ميليون نفر و يا به عبارتي 32 درصد جمعيت شهرنشين کشور را در خود جاي داده اند. همچنين 7 شهر بين 500000 تا يک ميليون نفر جمعيت در کشور وجود داشته که اگر جمعيت آنها را به جمعيت مادر شهرها اضافه کنيم مجموعا بالغ بر 20 ميليون نفر و به عبارتي 43 درصد جمعيت شهري کشور را در بر مي گيرند که موجب رخدادها و مشکلات فراواني شده اند. فرايند رشد شهري و تمرکزگرايي در نظام شهري ايران ضمن برهم زدن توازن جمعيت بين سکونتگاه ها، باعث آلودگي هاي زيست محيطي، تخريب باغات و اراضي کشاورزي، رشد حاشيه نشيني و کمبود سرانه فضاهاي عمومي و خدماتي در شهرها شده است که در مقاله حاضر به تفصيل موارد مذکور مورد کنکاش قرار گرفته است. در مقاله حاضر با روش تحقيق توصيفي، تحليلي و با استفاده از نتايج سرشماري هاي عمومي نفوس و مسکن و مدل زيپف، شاخص نخست شهري، شاخص چهار شهر و ضريب جيني، ابعاد کالبدي- فضايي تمرکزگرايي نظام شهري در ايران بررسي شده است. جهت اصلاح نظام شهري و دستيابي به نظام شهري متوازن در کشور، توجه به شهرهاي کوچک و مياني و طرح هاي آمايش سرزمين بسيار ضرورت دارد.

 
کلید واژه: 

 
موضوعات مرتبط: 
 
ارجاعات: 
 
 
مقالات نشریه ای مرتبط: 
 
مقالات همایشی مرتبط: 
 

  چکیده انگلیسی بازدید یکساله 405
 
 
آخرین های بلاگ
ورود به بلاگ مرکز اطلاعات علمی